گروه سیاسی: جان كری، وزیر خارجه آمریکا در گفت‌وگو با برنامه «این هفته» تلویزیون ABC در انتقاد از عملکرد دولت بوش به ماجرای پیشنهاد هستهای دولت خاتمی اشاره کرد و گفت: «در سال 2003 ایران پیشنهادی به بوش داد كه می‌توانست تاثیر زیادی در برنامه هستهای ایران داشته باشد. در آن زمان ایران تنها 164 سانتریفیوژ داشت اما هیچكس این توافق را به پیش نبرد و به آن اهمیتی نداد و اتفاقی هم نیفتاد.» جان كری كه سعی داشت از توافق كوتاه‌مدت آمریكا با ایران درباره پرونده هسته‌ای‌اش دفاع كند، اعلام كرد: برای غرب و آمریكا مهم است كه ایران را وادار به عقب‌نشینی در برنامه هسته‌ای‌اش كند وگرنه ایران هر روز به ذخایر اورانیوم غنی‌شده خود اضافه كرده و به سمت تولید بمب اتم مي‌رود. او برای بیان‌كردن میزان هزینه هر روز تاخیر برای جلوگیری از برنامه هستهای ایران به «پیشنهادی» اشاره كرد كه از سوي ايران در سال 2003 یعنی مدت زمان كمی بعد از اینكه برنامه هستهای ایران فاش شد، عنوان شد كه نشان می‌داد می‌توان آهنگ پیشرفت برنامه هستهای ایران را متوقف ساخت اما جان كری بیان كرد: دولت بوش این پیشنهاد را جدی نگرفت و این فرصت را از بین برد. به گزارش «وطن‌امروز»، واشنگتن پست پیش از این در سال 2007 كه فرستاده شدن نامه‌اي به آمریكا در خبرها منتشر شد، متن اصلی آن را در اختیار خوانندگانش قرار داد. در آن زمان هیچكدام از مقامات مسؤول در آمریکا اصلیت و صحت این نامه را زیر سوال نبردند اما تمایلی برای اظهارنظر درباره آن نیز نداشتند. این برای اولین بار است كه یكی از مقام‌های رسمی کاخ سفید با اشاره به این نامه صحت آن را رسما تایید می‌كند. ماجرای نامه چه بود؟
«وطن‌امروز»، در سال‌هاي 87 و 88 گزارش‌های مفصلی درباره ماجرای نامه به دنیس راس منتشر کرد. نامه‌ای که در آن پیشنهاد شده بود ایران دست از حمایت حزبالله و حماس برداشته و همکاری‌های قابل توجهی در حوزه هستهای با آمریکایی‌ها داشته باشد. اکنون اما روزنامه واشنگتن پست درباره آن گزارشی منتشر کرده که رد پای محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه در آن ماجرا دیده شده است. گویا ظریف که آن زمان سفیر ایران در سازمان ملل بوده، یک نسخه ویرایش شده از پیشنهاد ایران را در اختیار رسانه‌های آمریکایی قرار می‌دهد تا افکار عمومی آمریکایی‌ها را بیشتر در جریان پیشنهاد ایران قرار دهد. روزنامه واشنگتن‌پست اکنون و پس از اظهارات جان کری، در اینباره گزارش مفصلی منتشر کرده است. در واقع این روزنامه به نقش ظریف در آن ماجرا اشاره کرده است. این روزنامه نوشته است: 2 ماه پس از آنکه رئیس‌جمهور اسبق ایران در مقابل رسانه‌ها از برنامه هستهای ایران خبر داد؛ یعنی درست در زمانی كه نیروهای نظامی عراق از نیروهای ائتلاف شكست خورده و بغداد سقوط كرده بود، وزارت امور خارجه در تاریخ چهارم مه نامه‌ای دو صفحه‌ای را كه هیچ سربرگی نداشت به‌صورتی غیرمعمول از طریق فكس دریافت كرد كه از جانب دولت سوییس ارسال شده بود. این نامه امضا نداشت، هیچ نشانه معمول دیپلماتیکی هم در آن وجود نداشت اما در آن پیشنهاد شده بود كه ایران آماده برگزاری گفت‌وگوهای دو جانبه و گسترده راجع به برنامه هستهای است و همه گزینه‌ها را نیز روی میز گذاشته بود از همكاری گسترده راجع به برنامه هستهای گرفته تا پذیرش اسرائیل و پایان دادن به حمایت از گروه‌های شبه‌نظامی در فلسطین. این روزنامه آمریکایی اما در ادامه به نقش محمدجواد ظریف در تهیه و انتشار این نامه اشاره می‌کند: سفیر سوییس در تهران، تیم گلدیمن كه اصالت این نامه را تایید كرده بود، در نامه دیگری به وزارت خارجه آمریكا آورد كه این نامه با حمایت افراد صاحب نفوذ در ایران تهیه شده است. یكی از بازیگران اصلی در زمینه تهیه این نامه كه به «نقشه راه» برای گفت‌وگوهای ایران و آمریكا نیز معروف شد، محمدجواد ظریف، سفیر ایران در سازمان ملل و وزیر امور خارجه كنونی ایران بوده است. واشنگتن پست در وهله اول در سال 2007 «متن اصلی» این نامه را منتشر كرد. نیویورك تایمز بعد از آن نامه‌ای را كه توسط
محمدجواد ظریف ویرایش شده بود، منتشر كرد كه احتمالا توسط واسطه دیگری به آمریکا منتقل شده بود. البته تریتا پارسی، یكی از مشاوران سابق كنگره نیز بیان كرده بود كه او یك نسخه از این نامه را به كارل رو، مشاور كاخ سفید داده بود. با وجود اینكه بسیاری از مشاوران و معاونان كاخ سفید این نامه را از طرق مختلف به دست آورده بودند، كالین پاول، وزیر خارجه دولت جورج بوش حاضر نشد آن را به‌صورت رسمی به كاخ سفید ارائه كند. كاندولیزا رایس كه در آن زمان مشاور امنیت ملی در كاخ سفید بود، در سال 2007 به كنگره اعلام كرد كه اصلا چنین نامه‌ای را ندیده است. در حقیقت معاون كالین پاول، ریچارد آرمیتاژ در گفت‌وگو با PBS در سال 2007 بیان كرد كه به دلیل اینكه این نامه با دیگر مواضع ایران هیچ همخوانی‌ای نداشت، چندان وزنی برای آن در وزارت خارجه قائل نشدیم.
محتوای قابل توجه نامه
محتوای نامه مورد اشاره پیش‌تر در «وطن‌امروز» منتشر شد اما اکنون نیز اشاره به برخی از مفاد آن می‌تواند قابل توجه باشد. در این نامه، ایران نه تنها از دست برداشتن از حمایت گروه‌های فلسطینی سخن به میان آورده بود، بلكه پیشنهاد داده بود برای خلع سلاح حزبالله تلاش كرده و تمام فعالیت‌‌های هستهای خود را شفاف كند. در ازای این همه، ایران از آمریكا خواست از رفتار خصمانه خود نسبت به جمهوری اسلامی دست بكشد و در بیانیه‌‌ای تصریح كند كه ایران جزو محور شرارت نیست! در سند دیگری كه به نقل از دنیس راس پیش از این توسط منابع غربی منتشر شده بود، آمده است: «اول آوریل 2003 مباحثه طولانی‌‌ای با صادق خرازی كه برای دیدنم آمده بود، داشتم و دوم مه نیز دوباره او را به مدت سه ساعت دیدم». آنچه در نامه دولت خاتمی به جورج بوش به صراحت آمده است، تلاش این دولت برای اعطای برخی امتیازات در جهت «نزدیكی دو دولت» است. گویا قرار بوده در این راستا دیدارهای دیگری ميان كمال خرازی و زلمای خلیل‌زاد انجام شود كه با پاسخ سرد مقامات كاخ سفید ره به جایی نبرده است. بعد از صحبت كردن درباره این مساله با صادق خرازی، من فهمیدم كه آنها می‌خواهند مطمئن بشوند كه اگر در مرحله اولیه همه چیز به هم خورد، قرارهایی كه گذاشته‌اند و شرایط جدیدی كه گذاشته‌اند افشا نشود چون نمی‌خواهند مشكل داشته باشند. به هر حال من این موضوع را به‌طور شفاف فهمیدم كه دولت ایران می‌خواهد این مساله را به صورت جدی با آمریكا حل كند. به هر حال در جریان انتقادات دموکرات‌ها از رفتار جمهوریخواهان در قبال ایران، مطالبی فاش می‌شود که می‌تواند در شکل‌گیری فضای ذهنی ایرانیان از واقعیات موجود در مناسبات فی‌مابین بویژه موضوع هستهای، نقش به‌سزایی داشته باشد. انتشار این گزارش به معنای تایید همه آن توسط «وطن‌امروز» نیست اما به هرحال آورده شدن نام محمدجواد ظریف در آن ماجرا می‌تواند قابل تامل باشد.