نخستین سفر هیلاری کلینتون، وزیر خارجه آمریکا به اروپا در راستای اجلاس وزرای خارجه ناتو در بروکسل در حالی انجام شد که وی پس از این نشست با
سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه در ژنو سوییس نیز دیدار کرد. این دیدار از آن جهت حایز اهمیت است که نخستین ملاقات یک مقام بلندپایه روسیه با همتای آمریکایی‌اش پس از روي كار آمدن دولت جديد آمريكا به شمار می‌رود. مقدمه نشست وزرای خارجه روسیه و آمریکا، اجلاس ناتو و عادی‌سازی مناسبات دوطرف پس از 7 ماه به دنبال درگیری‌های گرجستان بود. اکنون مناسبات روسیه و آمریکا دستخوش سه موضوع مهم است. نکته اول، بحث سپر دفاع موشکی است که در این رابطه اخیرا شایعاتی مبنی بر ارسال نامه‌ای از سوی باراک اوباما، رئیس‌جمهور آمریکا برای دیمیتری مدودف، رئیس‌جمهور روسیه مطرح شد که در این نامه رئیس‌جمهور آمریکا اعلام کرده است، در صورتی که روسیه در موضوع هسته‌ای ایران همکاری بیشتری با ایالات متحده انجام دهد آمریکا نیز از بحث نصب سامانه موشکی خود در شرق اروپا عقب‌نشینی خواهد کرد. این خبر روزنامه نیویورک تایمز که روزنامه روسی کامرسانت پیش از این، آن را منتشر کرده بود هم از طرف مدودف و هم اوباما تکذیب شد اما این تکذیب به دو شکل متفاوت انجام گرفت. رئیس‌جمهور روسیه ربط دادن این 2 موضوع را به یکدیگر غلط خواند ضمن اینکه اصل نامه را زیر سوال نبرد، آقای اوباما نیز اعلام کرد خبر منتشره توسط نیویورک‌تایمز به این شکل نبوده و تحریف شده است در واقع وی نیز اصل نامه را تایید کرد. بحث سپر دفاع موشکی که طرح مینیاتوری جنگ ستارگان ریگان است، یک استراتژی اساسی در سیاست خارجی و سیاست دفاعی ایالات متحده آمریکا بوده و هدف‌گذاری آن نیز بیشتر روسیه و چین بوده و نگرانی‌هایی که ایالات متحده از آینده دارد، اما برای پوشش این ماجرا بحث ایران و کره شمالی را مطرح می‌کند وگرنه واقعیت این است که آمریکا برنامه بلندمدت برای تشکیل یک مثلث امنیتی که یک ضلع آن کالیفرنیا و دو ضلع دیگر آن در آلاسکا و اروپای شرقی است، دارد. پوشش راداری فوق برای یک برنامه بلندمدت بوده و نمی‌تواند با توجه به برنامه هسته‌ای ایران تغییر کند. اکنون و در این مقطع زمانی سپر دفاع موشکی همچنان به‌عنوان یک عامل مورد اختلاف در روابط دو کشور مطرح است. نکته دوم بحث گسترش به شرق است این موضوع را گسترش نفوذ آمریکا در حوزه حیاط‌خلوت خود موضوع قلمداد می‌کند و اهمیت مخالفت روسیه با این بحث به مراتب کمتر از بحث سپر دفاع موشکی است و ممکن است روسیه روزی پیوستن اوکراین و گرجستان را به ناتو بپذیرد، اما در مقابل یک امتیاز بزرگ دریافت خواهد کرد، ولي در رابطه با سپر دفاع موشکی کار به مساله امتیازگیری و امتیازدهی نخواهد رسید. این یک اختلاف اساسی و استراتژیک است و روس‌ها درباره مسائلی که با امنیت خودشان در ارتباط باشد هرگز دست به معامله نخواهند زد.
نکته پایانی که در روابط روسیه و آمریکا لاینحل باقی مانده است، مساله کوزوو بوده که در نقطه مقابل آن آینده اوستیای جنوبی و آبخازیا نیز در هاله‌ای از ابهام باقی‌مانده است و طرفین در مذاکرات ژنو تلاش کردند تا از این سه موضوع عبور کنند و به آن نپردازند، اما در رابطه با مسائل استراتژیک هسته‌ای توافق کردند تا با محدودیت تولید به نابودی زرادخانه‌های هسته‌ای سرعت بخشند و رایزنی‌های سیاسی‌شان را افزایش دهند. به همین دلیل به نظر می‌رسد این مذاکرات برای نشان داد اراده دو طرف برای بهبودی روابط دو جانبه بوده، اما اختلافات به صورت پررنگ در مناسبات میان روسیه و آمریکا مطرح است و باید ببینیم در آینده سمت و سوی این مناسبات چگونه خواهد بود. اکنون روسیه مي‌خواهد با کارت ایران بازی کند، اما مساله این است که مناسبات ایران و روسیه متغیر مستقل از مناسبات روسیه و آمریکاست. در صورتی که آمریکا و روسیه در جهت تقویت مناسبات خود گام بردارند این مساله در جهت کاهش سطح مناسبات روسیه و ایران نخواهد بود. اکنون فضای مناسبات روسیه و آمریکا نسبت به اواخر دوران جورج بوش بهبود یافته و هر دو طرف نشان داده‌اند که مایل به دامن زدن به اختلافات نیستند، اما می‌توان تاکید کرد که همچنان مشکلات اساسی در روابط دو کشور باقی بوده و نکته اساسی این است که معامله روسیه و آمریکا بر سر موضوع ایران تنها در مجموعه بحث‌های عملیات روانی قابل بررسی است.
*كارشناس ارشد مسائل روسيه آغاز دور تازه مناسبات روسیه و آمریکا
نخستین سفر هیلاری کلینتون، وزیر خارجه آمریکا به اروپا در راستای اجلاس وزرای خارجه ناتو در بروکسل در حالی انجام شد که وی پس از این نشست با
سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه در ژنو سوییس نیز دیدار کرد. این دیدار از آن جهت حایز اهمیت است که نخستین ملاقات یک مقام بلندپایه روسیه با همتای آمریکایی‌اش پس از روي كار آمدن دولت جديد آمريكا به شمار می‌رود. مقدمه نشست وزرای خارجه روسیه و آمریکا، اجلاس ناتو و عادی‌سازی مناسبات دوطرف پس از 7 ماه به دنبال درگیری‌های گرجستان بود. اکنون مناسبات روسیه و آمریکا دستخوش سه موضوع مهم است. نکته اول، بحث سپر دفاع موشکی است که در این رابطه اخیرا شایعاتی مبنی بر ارسال نامه‌ای از سوی باراک اوباما، رئیس‌جمهور آمریکا برای دیمیتری مدودف، رئیس‌جمهور روسیه مطرح شد که در این نامه رئیس‌جمهور آمریکا اعلام کرده است، در صورتی که روسیه در موضوع هسته‌ای ایران همکاری بیشتری با ایالات متحده انجام دهد آمریکا نیز از بحث نصب سامانه موشکی خود در شرق اروپا عقب‌نشینی خواهد کرد. این خبر روزنامه نیویورک تایمز که روزنامه روسی کامرسانت پیش از این، آن را منتشر کرده بود هم از طرف مدودف و هم اوباما تکذیب شد اما این تکذیب به دو شکل متفاوت انجام گرفت. رئیس‌جمهور روسیه ربط دادن این 2 موضوع را به یکدیگر غلط خواند ضمن اینکه اصل نامه را زیر سوال نبرد، آقای اوباما نیز اعلام کرد خبر منتشره توسط نیویورک‌تایمز به این شکل نبوده و تحریف شده است در واقع وی نیز اصل نامه را تایید کرد. بحث سپر دفاع موشکی که طرح مینیاتوری جنگ ستارگان ریگان است، یک استراتژی اساسی در سیاست خارجی و سیاست دفاعی ایالات متحده آمریکا بوده و هدف‌گذاری آن نیز بیشتر روسیه و چین بوده و نگرانی‌هایی که ایالات متحده از آینده دارد، اما برای پوشش این ماجرا بحث ایران و کره شمالی را مطرح می‌کند وگرنه واقعیت این است که آمریکا برنامه بلندمدت برای تشکیل یک مثلث امنیتی که یک ضلع آن کالیفرنیا و دو ضلع دیگر آن در آلاسکا و اروپای شرقی است، دارد. پوشش راداری فوق برای یک برنامه بلندمدت بوده و نمی‌تواند با توجه به برنامه هسته‌ای ایران تغییر کند. اکنون و در این مقطع زمانی سپر دفاع موشکی همچنان به‌عنوان یک عامل مورد اختلاف در روابط دو کشور مطرح است. نکته دوم بحث گسترش به شرق است این موضوع را گسترش نفوذ آمریکا در حوزه حیاط‌خلوت خود موضوع قلمداد می‌کند و اهمیت مخالفت روسیه با این بحث به مراتب کمتر از بحث سپر دفاع موشکی است و ممکن است روسیه روزی پیوستن اوکراین و گرجستان را به ناتو بپذیرد، اما در مقابل یک امتیاز بزرگ دریافت خواهد کرد، ولي در رابطه با سپر دفاع موشکی کار به مساله امتیازگیری و امتیازدهی نخواهد رسید. این یک اختلاف اساسی و استراتژیک است و روس‌ها درباره مسائلی که با امنیت خودشان در ارتباط باشد هرگز دست به معامله نخواهند زد.
نکته پایانی که در روابط روسیه و آمریکا لاینحل باقی مانده است، مساله کوزوو بوده که در نقطه مقابل آن آینده اوستیای جنوبی و آبخازیا نیز در هاله‌ای از ابهام باقی‌مانده است و طرفین در مذاکرات ژنو تلاش کردند تا از این سه موضوع عبور کنند و به آن نپردازند، اما در رابطه با مسائل استراتژیک هسته‌ای توافق کردند تا با محدودیت تولید به نابودی زرادخانه‌های هسته‌ای سرعت بخشند و رایزنی‌های سیاسی‌شان را افزایش دهند. به همین دلیل به نظر می‌رسد این مذاکرات برای نشان داد اراده دو طرف برای بهبودی روابط دو جانبه بوده، اما اختلافات به صورت پررنگ در مناسبات میان روسیه و آمریکا مطرح است و باید ببینیم در آینده سمت و سوی این مناسبات چگونه خواهد بود. اکنون روسیه مي‌خواهد با کارت ایران بازی کند، اما مساله این است که مناسبات ایران و روسیه متغیر مستقل از مناسبات روسیه و آمریکاست. در صورتی که آمریکا و روسیه در جهت تقویت مناسبات خود گام بردارند این مساله در جهت کاهش سطح مناسبات روسیه و ایران نخواهد بود. اکنون فضای مناسبات روسیه و آمریکا نسبت به اواخر دوران جورج بوش بهبود یافته و هر دو طرف نشان داده‌اند که مایل به دامن زدن به اختلافات نیستند، اما می‌توان تاکید کرد که همچنان مشکلات اساسی در روابط دو کشور باقی بوده و نکته اساسی این است که معامله روسیه و آمریکا بر سر موضوع ایران تنها در مجموعه بحث‌های عملیات روانی قابل بررسی است.
*كارشناس ارشد مسائل روسيه ارسال نظر
پربیننده