گروه سیاسی: شاید دولتمردان ایرانی از ابتدای فعالیت دولت یازدهم تاکنون آخر هفته‌ای اینچنین غیرمنتظره و نگران‌کننده نداشته‌اند. روز پنجشنبه و در شرایطی که هنوز 20 روز از توافقنامه ژنو نگذشته بود؛ دولت اوباما یک تحریم دولتی دیگر علیه ایران تصویب کرد و وندی شرمن، نماینده آمریکا در مذاکرات 1+5 نیز برای تحریم‌های جدید کنگره علیه ایران، چراغ سبز نشان داد. هم تحریم، هم توافقنامه!
در آمریکا بازی کنگره با تحریم‌های جدید به مرحله حساسی رسیده است. آنچه در ایران به عنوان یک ناظر بیرونی مشاهده می‌شد، مخالفت کاخ سفید با تصویب تحریم‌های بیشتر توسط سناتورها بود اما روز پنجشنبه، وندی شرمن، سرپرست تیم آمریکایی در مذاکرات ایران و 1+5 جمله‌ای گفت که همه دنیا آن را پذیرش تحریم‌های جدید کنگره از سوی کاخ سفید تفسیر کرد. شرمن درباره تحریم‌های جدید علیه ایران گفت: «کنگره می‌تواند در رابطه با موضوعات دیگر غیر از هسته‌ای، ایران را تحریم کند». این جمله عجیب شرمن درباره تحریم‌های جدید درحالی بود که جان کری، وزیرخارجه آمریکا روز سه‌شنبه به کنگره رفت و درباره دلایل عدم تصویب تحریم‌های جدید علیه ایران سخنرانی کرد اما به یکباره این اظهارنظر شرمن ارزیابی‌ها را دچار شوک کرد. شرمن اما در توجیه این تحریم‌ها اظهارات جالبی به زبان آورد. تسنیم به گزارش آنتی وار، گزارش داده که وندی شرمن تاکید کرد، کنگره از نظر «تئوریک» می‌تواند تحریم‌های جدیدی را علیه این کشور وضع کند. او همچنین درباره سایر بهانه‌هایی که کنگره می‌تواند تحریم‌های جدید را تحت عنوان آن تصویب کند؛ اظهارنظر کرد. شرمن در پاسخ به سوالی در کمیته بانکی سنا درباره امکان وضع تحریم‌های جدید علیه ایران به بهانه تروریسم خاطرنشان کرد: «ما باید ببینیم ادبیات ویژه مورد استفاده در این تحریم‌ها چیست.» شرمن افزود: «تنها تعهدی که ما در این توافق داده‌ایم این است که تحریم جدیدی در ارتباط با پرونده هسته‌ای وضع نکنیم.» بر این اساس، وندی شرمن تلویحا تصویب تحریم‌های جدید علیه ایران به بهانه‌هایی غیر از موضوع هسته‌ای را تایید کرده است. به عبارتی وندی شرمن با این اظهارات به دنبال آن بوده تا القا کند تحریم‌های جدید ناقض توافقنامه ژنو نیست چراکه بهانه این تحریم‌ها موضوع هسته‌ای نیست درحالی که آمریکا در ژنو تنها تعهد داده درباره موضوع هسته‌ای ایران تحریم‌های جدید اعمال نکند! این اظهارات جالب شرمن درحالی بیان شد که خبرگزاری‌ها از احتمال تصویب تحريم‌هاي جدید کنگره تا پایان هفته خبر می‌دهند. طراحان تحریم‌های جدید پس از استماع اظهارات مقامات دولتی آمریکا، اعلام کرده‌اند تحریم‌های جدید به‌گونه‌ای تصویب می‌شود که نظر مقامات دولتی آمریکا را تامین کند. به عبارتی آنان نیز درک کرده‌اند که بهانه تحریم‌های جدید باید موضوعی غیر از موضوع هسته‌ای ایران باشد. به عبارتی کاخ سفید و کنگره بر فرمولی توافق کردند که هم تحریم‌های جدید علیه ایران را تصویب کند و هم راه فرار کاخ سفید از اتهام نقض توافقنامه ژنو را در خود داشته باشد. البته این آن چیزی است که آنها تصور می‌کنند چراکه همه دنیا اظهارات شرمن را نقض فاحش توافق ژنو از سوی آمریکایی‌ها تلقی می‌کنند. به هرحال کارشناسان در تهران معتقدند درصورت تصویب تحریم جدید در کنگره، این تحریم‌ها می‌تواند به بهانه‌هایی نظیر حقوق بشر و تروریسم باشد. برخی منابع نیز احتمال داده‌اند این‌بار موضوع حقوق بشر دستاویز تحریم‌های جدید علیه ایران خواهد شد.
تحريم‌هاي جديد توسط کاخ سفید
اما روز پنجشنبه یک تحریم دیگر علیه ایران در آمریکا تصویب شد. این بار اراده این تحریم از سوی دولت اوباما بوده است و بهانه آن نیز موضوع سوریه! روز پنجشنبه وزارت خزانه‌داری آمریکا با صدور بیانیه‌ای 19 فرد و شرکت جدید را به اتهام واسطه‌گری برای هواپیمایی ماهان تحریم کرد. تحریم هواپیمایی ماهان از سال 1390 آغاز شده بود و دولتمردان اوباما در وزارت خزانه‌داری این کشور، روز پنجشنبه اسامی 19 فرد و شرکت جدید را به لیست تحریم‌های قبلی علیه این هواپیمایی افزودند. این واسطه‌ها در ترکیه، ارمنستان، یونان، ایران، تایلند و امارات متحده عربی مستقر هستند. در این بیانیه به نام دو شرکت هواپیمایی کوچک نیز اشاره شده است که در فرآیند نقض تحریم‌های شرکت هواپیمایی ماهان نقش داشته‌اند، شرکت‌های ورتیر و آئولیان که شرکت نخست به ارمنستان تعلق دارد و دومی به یونان. افراد و شرکت‌های واسطه‌ای که به هواپیمایی ماهان کمک کرده‌اند در ایجاد یک شبکه غیرمجاز تهیه تجهیزات هواپیمایی نقش داشته‌اند که اساسا با هدف دور زدن تحریم‌های ایالات متحده علیه ایران طراحی شده است. از این رو وزارت خزانه‌داری آمریکا این شرکت‌ها را به «فهرست نهادهایی» اضافه می‌کند که از خرید کالاهای بسیاری از ایالات متحده منع شده‌اند، مانند خرید موتورهای هواپیما یا قطعات یدکی. رویترز در این‌باره گزارش داده، ماهان یکی از تنها چهار شرکت هواپیمایی ایران است که به‌‌رغم تحریم‌های آمریکا و عدم امکان خرید قطعات یدکی از این کشور توانسته است بازرسی‌های بین‌المللی ایمنی لازم برای شرکت‌های هوایی را پشت سر بگذارد. این شرکت هواپیمایی نخستین بار حدود 5 سال قبل به لیست سیاه وزارت خزانه‌داری آمریکا پیوست و دلیل آن نیز واردات سه فروند بوئینگ ۷۴۷ به ایران بدون مجوز ایالات متحده عنوان شد تا 2 سال قبل که وزارت خزانه‌داری آمریکا این شرکت را به ایفای نقش در جنگ داخلی سوریه متهم کرد. از سوی دیگر، افزایش تحریم‌های هواپیمایی ایران درحالی است که توافق ژنو به ایران اجازه می‌دهد به صورت محدودی برخی قطعات هواپیما را وارد کند.
عراقچی: خلاف روح ژنو است
در ایران، واکنش مقامات دولتی نسبت به این اقدامات آمریکایی‌ها به مرضیه افخم، سخنگوی وزارت امور خارجه و عباس عراقچی، سرپرست تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای محدود شده است. سیدعباس عراقچی دیروز و در گفت‌وگو با اخبار ساعت 14 تلویزیون، در واکنش به اعمال تحریم علیه چند شرکت ایرانی اظهار داشت: ما در چند روز گذشته بعد از توافق، به‌نوعی با یک سردرگمی و عدم تصمیم‌گیری بویژه توسط دولت آمریکا مواجه بودیم؛ به‌طوری که از یک‌سو در کنگره تلاش می‌کردند جلوی تحریم‌های جدید را بگیرند و از سوی دیگر با حرکتی که دیشب انجام دادند، خزانه‌داری آمریکا تعدادی از شرکت‌های جدید را به لیست تحریم‌ها اضافه کرد. معاون وزیر امور خارجه خاطرنشان کرد: به‌نظر ما این بازی دوگانه یا سردرگمی که مشاهده می‌شود اصلا به‌نفع فضای مذاکراتی که داریم نیست و خلاف روح توافق ژنو است. عراقچی افزود: البته آمریکایی‌ها مدعی هستند که این اقدام، اجرای تحریم‌های گذشته است و این شرکت‌ها را به‌دلیل اینکه تحریم‌های گذشته را نقض کرده‌اند، به لیست تحریم‌ها اضافه می‌کنند ولی به‌نظر ما در شرایط فعلی و در شرایطی که قرار است در یک فضای همکاری حرکت کنیم، چنین اقدامی اصلا سازنده نیست. وی گفت: ما بشدت انتقاد داریم و این را یک رویکرد غیرسازنده و خلاف حسن‌نیت می‌دانیم و در حال حاضر در حال ارزیابی هستیم و ان‌شاءالله عکس‌العمل مناسب را هم انتخاب خواهیم کرد. او همچنین در واکنش به این تحریم‌ها به پایگاه دولتی شبکه ایران گفت: این اقدام خلاف روح توافقنامه ژنو است. معاون امور حقوقی و بین‌الملل وزیر امور خارجه روز جمعه در پاسخ به این سوال که با توجه به اعمال تحریم‌ها، تهران چه تصمیمی خواهد گرفت؟ افزود: در حال ارزیابی شرایط موجود هستیم. این سایت دولتی همچنین ادعا کرد بازگشت هیات کارشناسی ایران از وین به دلیل افزودن نام افراد و شرکت‌های جدید به فهرست تحریم‌ها علیه ایران است.
افخم: خارج از مسير تفاهم ژنو است
مرضیه افخم، سخنگوی وزارت امور خارجه نیز روز گذشته به این اقدام آمریکایی‌ها واکنش نشان داد. خانم افخم درباره تحریم‌های اخیر وزارتخانه‌های خزانه‌داری و خارجه آمریکا درباره «تحریم‌های جدید آمریکا علیه حامیان برنامه اتمی ایران» اظهار داشت: متاسفانه شاهد یک سردرگمی جدی در رویکرد، تصمیمات و اظهارات مقامات آمریکایی هستیم و در حالی که مقامات دولت آمریکا به ظاهر در حال توجیه بخش‌های قانونگذاری ایالات متحده برای خودداری از تصویب تحریم‌های جدید علیه جمهوری اسلامی ایران و در چارچوب پیشبرد طرح اقدام مشترک جمهوری اسلامی ایران و گروه ١+٥ هستند، ازسوی دیگر در اقدامی سوال برانگیز وزارتخانه‌های خزانه‌داری و خارجه آمریکا در اقدامی غیرسازنده و در مسیر رویکردهای قبلی که بارها از سوی مقامات بلندپایه آمریکا ناموفق بودن آن به صراحت مورد تاکید قرار گرفته است، مجددا به این اقدام تکراری و بی‌فایده مبادرت کرده و مجموعه‌هایی از ایران و چند شرکت خارجی را در فهرست تحریم‌ها قرار داده‌اند. افخم با اشاره به اینکه گروهی در داخل و خارج از دولت آمریکا تلاش دارند توافق ژنو را از بین ببرند، گفت: این افراد با درک ناقص و بدفهمی خیال می‌کنند که تحریم‌ها و نه رسیدن به تفاهم راه‌حل نهایی است. سخنگوی وزارت امور خارجه با تاکید بر جدیت جمهوری اسلامی ایران برای رفع نگرانی‌های منطقی طرف‌های گفت‌وگو درباره برنامه صلح‌آمیز هسته‌ای ایران، ضمن انتقاد شدید از اقدام اخیر افزود: اینگونه اقدامات را غیرسازنده و خارج از مسیر تفاهم انجام شده در ژنو ارزیابی کرده و دولت ایالات متحده آمریکا را به پایبندی، واقع‌بینی و مرعوب نگردیدن در برابر برخی تندروهای مخالف روند مذاکرات ژنو توصیه می‌کنیم. افخم افزود: مسؤولیت عواقب اقدامات نسنجیده تماما بر عهده دولت آمریکا است.