گروه اجتماعی: هنوز یک سال از پرتاب کاوشگر پیشگام به فضا که در بهمن ماه 1391 انجام شد، نگذشته بود که ایران توانست با اقتدار گام دیگری را در ارسال و بازیابی موجود زنده به فضا بردارد و کشور را یک گام به پرتاب انسان به فضا نزدیک کند. بامداد روز گذشته - شنبه - کاوشگر «پژوهش»، آخرین محموله زیستی حامل دومین میمون فضایی با نام «فرگام»، توانست ماموریت زیرمداری خود را با موفقیت کامل پشت‌سر بگذارد. این خبری بود که بلافاصله فضای رسانه‌های داخلی و خارجی را دربر گرفت و همگان به توانایی ایران در اعزام موجود زنده به فضا اذعان داشتند.
دومین میمون 15 دقیقه مسافر فضا بود
آنچه که این‌بار توسط دانشمندان ایرانی انجام شد این بود که کاوشگر «پژوهش» حامل یک میمون از نژاد «رزوس» پس از طی یک مسیر زیرمداری تا ارتفاع 120 کیلومتر در مدت زمان حدود 15 دقیقه توانست به زمین بازگشته و موجود زنده سالم بازیابی شود. از دیگر دستاوردهای این سفر فضایی این است که در طول این ماموریت دانشمندان فضایی کشور توانستند علائم محیطی داخل محموله زیستی از جمله صوت، تصویر، ترکیب گازی و علائم حیاتی موجود زنده نظیر نوار قلب و شاخص‌های تعیین کننده وضعیت عمومی در طول پرواز زیر مداری را ثبت و کنترل کرده و در ایستگاه‌های زمینی آنها را لحظه به لحظه رویت کنند.
این اطلاعات چه کاربردی دارد؟
اطلاعات و علائم دریافتی از کاوشگر پژوهش این فرصت را به متخصصان کشور می‌دهد تا در زمینه‌های گوناگون از جمله زیست فضایی، فیزیولوژی، هوا-فضا و مهندسی پزشکی تحقیقات در حوزه فناوری فضایی را تامین کرده و با جمع‌آوری چنین داده‌ها و تجربیاتی زمینه را برای برداشتن گام نهایی که همانا اعزام انسان به فضا باشد، فراهم آورند.
تفاوت‌های «پیشگام» با «پژوهش»
اما آنچه از بهمن‌ماه گذشته و با ارسال کاوشگر پیشگام تا به امروز در کاوشگر«پژوهش» به چشم می‌خورد غیر از بهبود فناوری و پیشرفت علمی نیست. از ویژگی‌های جدید این کاوشگر می‌توان به استفاده از پرتابگر با سوخت مایع که به دلیل اعمال سطح شتاب و ارتعاش پایین‌تر بر محموله زیستی نسبت به پرتابگر‌های قبلی جهت ماموریت‌های حامل موجود زنده از قابلیت‌های بالاتری برخوردار است، اشاره کرد. از دیگر ویژگی‌های کاوشگر پژوهش، به‌کارگیری فناوری ضربه‌گیر فرود برای کاهش ضربه وارده به موجود زنده در زمان نشست، حداقل سازی زمان جست‌وجو و نجات محموله و پاسخگویی مطلوب چترنجات در مرحله پایانی پرواز است.
شتاب علمی شتاب گرفت
از جمله نکاتی که مورد توجه اغلب رسانه‌های خارجی قرار گرفت و توانست برای اثبات جمهوری اسلامی ایران در زمینه هوا- فضا و دستیابی به این فناوری و تسخیر آسمان‌ها به دست دانشمندان ایرانی به عنوان نکته‌ای قابل اتکا قرار گیرد، شتابی است که دانشمندان کشورمان در بومی‌سازی این فناوری و ارسال پیاپی ماهواره و کاوشگرهای گوناگون به فضا داشته‌اند چرا که سابقه ایران در این باره به سال 1387با پرتاب مستقل اولین ماهواره ایرانی با نام امید بازمی‌گشت که توانست جمهوری اسلامی ایران را وارد باشگاه فضایی جهان کند و با امضای معاهده استفاده صلح آمیز از فضای ماوراء جو، اراده خود را برای حضور در فضا و استفاده بشردوستانه از آن ابراز داشت.
پشت پرده این مأموریت
شاید برای شما هم جالب باشد که در پشت پرده این ماموریت و موفقیت این میمون نر دو میمون ماده بوده‌اند که همراه فرگام برای این موفقیت تلاش و دست آخر با حسرت، ماجراجویی فضایی فرگام را تماشا کرده‌اند. میمون‌های فضایی که به عنوان محموله زیستی یا ذخیره مراحل آماده‌سازی و تمرین را پشت‌سر گذاشته‌اند، تنها دو قلاده از آنها طعم سفر به ماورای جو را چشیده‌اند.
مسافرت به فضا با انجام آزمایشات فراوان
انجام سفر به فضا کار بسیار سخت و پیچیده‌ای است که برای فراهم آمدن مقدمات آن آزمایش‌ها و پژوهش‌های فراوانی روی مسافران این پژوهشگر ایرانی انجام شده است که اين مراحل به موارد زير
تقسيم مي‌شود:
الف) قرنطینه‌سازی
از آنجا که بعضی از بیماری‌ها بین انسان و میمون مشترک بوده و میمون انتخاب شده ممکن است دارای بیماری‌های انگلی و ویروسی مختلفی باشد، جهت حفظ ایمنی، میمون‌ها در مرحله اول قرنطینه شده و آزمایش‌های مختلف برای بررسی وجود بیماری‌های مختلف روی آنها انجام شد. پس از پایان زمان قرنطینه‌سازی و اطمینان از سالم بودن، آزمایش‌های حساسیت‌زدایی و آماده‌سازی آنها برای برنامه فضایی شروع شد.
ب) آزمایشات پزشکی دوره‌ای
آزمایشات پزشکی مانند آنالیز خونی، اکوکاردیوگرافی و سونوگرافی قلب، ریه و احشاء شکمی برای هر 3 میمون کاندیدای اعزام به فضا به صورت دوره‌ای (قبل، حین و بعد از تست‌های سازگاری) انجام می‌شود.
ج) تست‌های سازگاری و آماده‌سازی
اساسی‌ترین مساله در مرحله آماده‌سازی میمون‌ها، مواجه کردن جاندار با شرایط شبیه‌سازی شده پرتاب به منظور انتخاب سازگارترین جاندار است. معیار سازگاری حیوانات، تطابق سریع آنها با شرایط مکانی جدید است.
پیام تبریک رئیس‌جمهور
همزمان با بازگشت دومین میمون فضانورد ایرانی با نام «فرگام» به زمین، رئیس‌جمهور هم در پیامی این موفقیت دانشمندان فضایی کشور را تبریک گفت. در متن پیام حجت‌الاسلام روحانی آمده است: با عنایت الهی و تلاش‌های دانشمندان فضایی کشور در اولین روز از هفته پژوهش، کاوشگر پژوهش حامل دومین میمون فضانورد با نام فرگام برای نخستین بار توسط حامل سوخت مایع با موفقیت به فضا اعزام و در کمال صحت و سلامتی بازیابی شد. این موفقیت بزرگ را خدمت مقام معظم رهبری و ملت شریف و سرافراز ایران تبریک عرض می‌نمایم. توفیق روزافزون دانشمندان و پژوهشگران کشور را از خداوند منان خواستارم.