معاون فرهنگی و اجتماعی سپاه، عدم درک درست از شرایط فرهنگی را دلیل انفعال مسؤولان و دستگاههای فعال در این حوزه برشمرد. حمیدرضا مقدمفر، معاون فرهنگی و اجتماعی سپاه پاسداران در گفتوگو با مهر افزود: علاوه بر این توجه به ظرفیتهای خودی و انقلابی در عرصه فرهنگ چه در بعد سختافزاری و چه در بعد نرمافزاری و همچنین اعتقاد به کارآمدی آنها در میدان عمل خواهد توانست موضع فعال جمهوری اسلامی را در عرصه فرهنگ تثبیت کند و قوام بخشد. این همان مطالبه مقام معظم رهبری است که باید از آن بهعنوان «حاکمیت نگاه به قدرت درونزا در عرصه فرهنگ» یاد کرد. مقدمفر با تاکید بر اینکه «تجربه ما در جنگ سخت در دوران دفاع مقدس نشان میدهد آن هنگام که با تکیه بر توان سختافزاری و نرمافزاری خود و با میدان دادن به جوانان انقلابی مدیریت جنگ را در دست گرفتیم توانستیم معادله جنگ را بهنفع خود تغییر دهیم و با انجام عملیات تهاجمی، دشمن را در دستیابی به اهداف خود ناامید و ناکام کنیم» خاطرنشان کرد: این تجربه امروز که جبهه مواجهه ما با دشمن در میدان و عرصه فرهنگ تعریف میشود نیز میتواند به مدد نیروهای انقلاب بیاید و نیروها با شناسایی دقیق نقاط آسیبپذیر نظام سلطه، در موضع تهاجمی قرار گرفته و مبانی لیبرالیسم فرهنگی را مورد هجوم قرار داده و دشمن را در این عرصه به انفعال وادارند. تلقی سلب مسؤولیت دولت در خصوصیسازی فرهنگ
مقدمفر در بخش دیگری از این گفتوگو با اشاره به سیاست خصوصیسازی در فرهنگ گفت: اگر خصوصیسازی در عرصه فرهنگ به این معنا باشد که دولت با پرهیز از تصدیگری، بخش عمدهای از منابع مادی و انسانی خود را به مدیریت حکیمانه فرهنگ اختصاص دهد، باید از آن استقبال کرد و آن را طلیعه مبارکی برای راهبری خردمندانه، نظارت هوشمندانه و اتخاذ موضع فعال در بخش فرهنگ از سوی دولت قلمداد کرد اما اگر تلقی از خصوصیسازی فرهنگ، سلب مسؤولیت از دولت در عرصه فرهنگ باشد، این نهتنها به موضع انفعالی دولت در بخش فرهنگ دامن خواهد زد بلکه نگرانکننده است چرا که مقوله فرهنگ مانند اقتصاد نیست. فرهنگ در دولت اسلامی نه یک کارکرد و وظیفه که مأموریت و رسالت و از آن بالاتر شاکله اصلی و فلسفه تشکیل دولت است. وی با تاکید بر اینکه «شأن دولت اسلامی در بخش فرهنگ باغبانی است و نه واگذاری» تصریح کرد: دولت باید ظرفیتهای فرهنگی در بخش رسمی و غیررسمی را با محوریت پیامهای انسانی و الهی متبلور سازد و با هدایت و راهبری پدرانه خود در بعد مادی و معنوی آنها را به بلوغ رسانده، بارور و از طریق آنها جامعه را از بوی خوش فرهنگ الهی معطر کند. این کارشناس مسائل فرهنگی با بیان اینکه متأسفانه این روزها سخنانی از برخی مسؤولان شنیده میشود که دور از انتظار و نگرانکننده است، افزود: اظهاراتی از قبیل واگذاری صدور مجوزها و سلب مسؤولیت دولت از خود درباره ممیزی آثار فرهنگی- هنری و مسائلی از این قبیل که نشان میدهد تفکری در دولت وجود دارد که با دید افراطی به خصوصیسازی بخش فرهنگ نگاه میکند و همین تفکر باعث شده برخی از دگراندیشان در این مسؤولان طمع کرده و انتظاراتی ساختارشکنانه از آنها داشته باشند، شاید بتوان بهترین بازخورد این نحوه تفکر دولت یازدهم میان مخاطبان خاص را در درخواستی که از وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی برای حذف نام «ارشاد اسلامی» از کنار نام وزارتخانه در روزنامهها مطرح شد، بهطور شاخص مشاهده کرد.
حد تصدیگری دولت در عرصه فرهنگ کجاست؟
مقدمفر در بخش دیگری از سخنان خود در پاسخ به این سوال که «حد تصدیگری دولت در عرصه فرهنگ کجاست» اظهار داشت: حد تصدیگری دولت آنجاست که در بعد اجرایی و عملیاتی فرهنگ، کاری را که از عهده مردم یا تشکلهای مردمی برمیآید، خود بهعهده نگیرد بهطوری که اگر انجام این قبیل امور، وظایف هدایتی و نظارتی دولت را تحتالشعاع قرار میدهد، امور اجرایی را بهنفع وظایف هدایتی و نظارتی واگذار کند. وی خاطرنشان کرد: نکته مهمی که در این رابطه وجود دارد این است که در عرصه فرهنگ و هنر واقعیتها نشان میدهد در تمام کشورها تولید آثار فاخر یا تولید آثار با ریسک بالا از عهده مردم و بخش خصوصی برنمیآید و گاهی موضوعات مهمی در سیاستهای کلان دولتها وجود دارد که چه بسا آن موضوعات به هر دلیل در کانون توجه تولیدکنندگان بخش خصوصی قرار نگرفته باشد. در اینگونه موارد دولت باید مسؤولیت تولیدکنندگی را در دستور کار قرار دهد و نباید به بهانه پرهیز از تصدیگری نسبت به این نیازها بیتفاوت بماند. این همان انتظاری است که مقام معظم رهبری در دیدار اخیر اعضای شورایعالی انقلاب فرهنگی از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برای تولید آثار فرهنگی در زمینه کتاب، ترجمه آثار، فیلم سینمایی، اسباببازی و بازیهای رایانهای مطرح فرمودند.
الگوهای صرفاً اقتصادی و سیاسی قابل تجویز به فرهنگ نیست
معاون فرهنگی و اجتماعی سپاه با تأکید بر اینکه درباره بخش فرهنگ باید متناسب با شأن فرهنگ اندیشید و هرگز نباید الگوی عمل در بخش اقتصاد و سیاست را به این بخش نیز تسری داد، گفت: فرهنگ ابعاد، شاخصه و مقتضیات خود را دارد. در عرصه فرهنگ بعضی اوقات انجام یک فعل فرهنگی در میدان عمل، چهبسا اثرات راهبردی غیرقابل انکار داشته باشد و به همین دلیل متولیان عرصه فرهنگ نمیتوانند از انجام آن بهدلیل شائبه تصدیگری شانه خالی کنند. البته دولت در این قبیل اقدامات نیز میتواند با سیاستگذاری و انجام حمایتهای لازم از ظرفیتهای بخش غیردولتی بهره ببرد و تا حد امکان حضور خود در این قبیل عملیات فرهنگی را مانعی برای ایفای نقش راهبردی قرار ندهد.
دغدغه فرهنگی دولت
مقدمفر در بخش دیگری از سخنان خود با تاکید بر اینکه خوشبختانه با همت بلند اعضای شورایعالی انقلاب فرهنگی نقشه مهندسی فرهنگی بهرغم گذشت بیش از یک دهه از طرح و مطالبه آن توسط مقام معظم رهبری تهیه شده است، خاطرنشان کرد: انتظار میرود دولت با عملیاتی کردن آن تحرک قابل ملاحظهای در بخش فرهنگ رسمی کشور به وجود آورد و آن را وجهه همت خود قرار دهد. وی با بیان اینکه «البته ممکن است عدهای آگاهانه یا ناآگاهانه مطالبات انحرافی یا حداقلی در بخش فرهنگ از دولت داشته باشند» ادامه داد: این قبیل افراد بیاعتنا به انقلاب اسلامی و اهداف فرهنگی آن تنها به تحقق سکولاریسم و لیبرالیسم فرهنگی رضایت خواهند داد در حالی که دولت باید از موضع فعال به موضوع فرهنگ نگاه کند و بهدنبال حل مسائل اساسی و کلان فرهنگی کشور باشد، بهعنوان شاهد مثال وقتی به اظهارات مقامات عالیرتبه بخش فرهنگی دولت در این روزها توجه میکنید آنقدر که از اظهارنظرات مختلف درباره لزوم رفع فیلترینگ فیسبوک میشنوید، چیزی درباره مسائل اساسی فرهنگی از قبیل اعتلای فرهنگ عمومی، نهادینه کردن سبک و فرهنگ زندگی اسلامی و ایرانی در جامعه، اعتلای فرهنگ خانواده و تقویت پیوندهای عاطفی و توسعه اخلاق و معنویت در جامعه به گوش نمیخورد. این نشان میدهد مسؤولان ما از وظایف و مأموریتهای کلان خود غافل شدهاند.