ساغر فروتن: سیمای انگلیسی شبکه جهانی سحر، 25 آذرماه وارد هفدهمین سال فعالیت خود می‌شود؛ رسانه‌ای که یکی از 6 عضو تلویزیونی شبکه جهانی سحر است و مخاطبان انگلیسی‌زبان را در کانون توجه خود دارد. این سیما پس از تأسیس شبکه خبری انگلیسی‌زبان (Press Tv) با رویکردی معارفی به کار خود ادامه می‌دهد که جزئیات آن از زبان شیدا اسلامي، مدير روابط عمومي اين شبكه شنیدنی است؛ بویژه که بینندگان داخلی صدا و سیما نیز با تصویر و برنامه‌های سرویس انگلیسی‌زبان شبکه سحر آشنا هستند و از طریق شبکه چهار سیما می‌توانند پخش سیمای انگلیسی را در ساعات پس از نیمه شب شاهد باشند.
لطفا درباره حجم برنامه‌های سیمای معارف انگلیسی و ساعات پخش برنامه‌ها توضیحاتی بفرمایید.
سیمای معارف انگلیسی در روز ۷ ساعت پخش دارد و روی ۳ ماهواره مختلف قابل دریافت است. مجموعه برنامه‌های سیمای انگلیسی از انواع برنامه‌هایی که در هر کانال تلویزیونی پخش می‌شود، تشکیل شده است اعم از: برنامه‌های گفت‌وگومحور، مستند، فیلم داستانی و سریال و ضمنا اخبار، گزارش و... در واقع سیمای انگلیسی شبکه کوچکی است که انواع برنامه‌ها را با توجه به اهداف و استراتژی‌هایی که برای این سیما در مجموعه معاونت برون‌مرزی و شبکه سحر تعریف شده است، تولید و پخش می‌کند. برنامه‌های سیمای انگلیسی از ماهواره‌هایNile Sat, Badr، Pak Sat پخش می‌شود. بعد از تحریم‌ها طبیعی بود که این سیما شاهد ریزش مخاطب باشد اما تلاش شد تا حضور آن در فضاهای مجازی مثل وب‌سایت سیما تقویت شود. سیمای انگلیسی وب‌سایتی دارد که برنامه‌های آن به محض پخش، روی سایت قرار می‌گیرد و علاوه بر کنداکتور هفتگی برنامه‌ها، مخاطبان می‌توانند به آرشیوی از برنامه‌ها نیز دسترسی داشته باشند. همچنین برنامه‌های سیما در فیس‌بوک و یوتیوپ هم قرار می‌گیرد و اخبار آن از طریق توئیتر نیز اطلاع‌رسانی می‌شود. خوشبختانه مخاطبان اینترنتی سیمای انگلیسی رشد داشته‌اند و با تمهیداتی که اندیشیده شده، درصد بینندگان در این حوزه شاهد افزایش است.
کنداکتور پخش برنامه‌ها را با چه مخاطبانی در کدام کشورها هماهنگ کرده‌اید؟
ساعت پخش برنامه‌ها اصلا برای ایران هماهنگ نشده‌است. بعضی برنامه‌ها از ساعت ۱۲ ظهر تا ۱۴ است. مخاطبان ایرانی در این ساعت‌ها معمولا تلویزیون نمی‌بینند. این ساعت برای کشورهای غربی نیز ساعت مناسبی جهت تماشای تلویزیون نیست اما برای کشورهایی که در شرق آسیا هستند مثل مالزی، هند، اندونزی، بنگلادش و کشورهای مسلمان‌نشین، ساعت مناسبی بوده و مقارن با حدود عصر آنهاست. با توجه به اینکه برنامه‌های این سیما به زبان انگلیسی تولید می‌شود، هر مخاطب انگلیسی‌زبانی در تمام دنیا که به این ماهواره دسترسی داشته باشد، می‌تواند برنامه‌های انگلیسی‌زبان شبکه سحر را ببیند. شکل برنامه‌های این سیما به گونه‌ای است که بیشتر جوانان، مخاطب هدف آن هستند. بخش دیگری از برنامه‌ها از 12نیمه شب تا ۵ بامداد پخش می‌شود که با توجه به تغییر ساعت در نیمه دوم سال، اکنون از۱۱ شب تا ۴ بامداد به وقت تهران به طول می‌انجامد و ساعت مناسبی برای مخاطبان غربی به شمار می‌رود. این ساعت در کشورهای اروپایی ساعت پیک بیننده و مصادف با ساعات بعد از ظهر و غروب است تا بر این اساس مخاطب خارج از ایران بتواند برنامه‌ها را در ساعت مناسبی ببیند. برنامه‌های سیمای انگلیسی تکرار هم دارد. اگر برنامه‌ای در ساعتی از نیمه شب پخش شود، طبیعتا برنامه‌هایی که علاقه‌مندان و مخاطبان بیشتری دارد مجددا پخش می‌شود. همچنین چنانچه برنامه‌ای در ساعتی از روز پخش شده باشد اما بخشی از مخاطبان موفق به تماشای آن نشده باشند، در ساعتی از شب که برای آنها هم مناسب باشد، دوباره بازپخش می‌شود، البته ممکن است تکرار یک برنامه در همان روز پخش نباشد، اما براساس یک کنداکتور از پیش‌تعیین شده، چنین برنامه‌هایی تکرار می‌شود تا فرصت کافی برای تماشای آنها در نقاط مختلف جغرافيايي وجود داشته باشد.
آیا برای افزایش ساعات پخش سیمای انگلیسی هم برنامه‌ای دارید؟
افزایش ساعت‌ها و برنامه‌های شبکه معارفی انگلیسی جزو استراتژی‌ها و برنامه‌های شبکه سحر بوده است. اگر کانال‌های سوم و چهارم شبکه سحر هم راه‌اندازی شود، سیمای انگلیسی هم به تدریج به سمت 24 ساعته شدن پیش می‌رود. افزایش ساعت پخش یک برنامه عملیاتی تعریف شده است به بسترسازی نیاز دارد و باید بودجه‌اش تامین شود و پروسه‌ای است که از دست ما خارج است اما این پروسه در حال طی شدن است. یعنی سیمای انگلیسی هم به تدریج ساعات پخش خود را افزایش می‌دهد و با اینکه زمان دقیق آن معلوم نیست اما امید است که تا یک سال آینده، افزایش ساعت پخش برنامه‌های سیمای معارف انگلیسی محقق شود.
با توجه به اینکه شما علاوه بر تولیدات داخل ایران، در خارج از کشور هم برنامه‌هایی را تولید و پخش می‌کنید. درباره برنامه‌هایی که سیمای انگلیسی این شبکه تولید و پخش می‌کند توضیحاتی ارائه کنید.
در کنداکتور پخش سیمای انگلیسی ساعتی به پخش مستند اختصاص داده شده است. دو باکس هم به نمایش فیلم و سریال اختصاص داده شده که مختص فیلم و سریال‌های ایرانی است که به انگلیسی دوبله یا زیرنویس شده‌اند،یک باکس گزارش و یک باکس روزانه هم به پخش خبر اختصاص پیدا کرده‌است. برنامه‌هایی که در داخل ایران و در دفتر تهران تولید می‌شوند، حجم قابل ملاحظه‌ای از برنامه‌های سیما را تشکیل می‌دهند. یکی از برنامه‌های سیما که تولید دفتر تهران است، یک برنامه ترکیبی برای خانواده‌هاست. هدف از تولید این برنامه را تبیین یک نگاه اسلامی به خانواده و آنچه در خانواده‌ها و در روابط میان اعضای خانواده باید ساری و جاری باشد، تشکیل می‌دهد. برنامه خانواده سیمای انگلیسی از آیتم‌های مختلفی تشکیل شده‌است. یک مجری ثابت دارد که خود نیز کارشناس مسائل خانواده است. علاوه بر ایشان، مجری دومی هم در برنامه حضور دارد که اطلاعات و اخبار فضای وب را دنبال می‌کند و در اختیار بیننده‌ها می‌گذارد. روال برنامه به این شکل است که در هر هفته موضوعی انتخاب و با حضور میهمان یا میهمانانی، به موضوع پرداخته می‌شود. موضوعاتی مثل روابط میان اعضای خانواده، روابط میان خانواده و محیط خارج و بحث‌های مربوط به هویت دینی و هویت اسلامی و هر موضوعی که خانواده‌ها ممکن است با آن درگیر شوند. در ضمن در حین اجرای برنامه گزارش‌های مرتبطی هم پخش می‌شود. برنامه روتین دیگر این سیما، منشور ایران (Spectrum Iran) یک برنامه چهل دقیقه‌ای است که به صورت هفتگی پخش شده و مهم‌ترین اتفاقات و تحولاتی که در ایران پیش آمده را برای مخاطبان خارج از ایران گزارش می‌دهد. البته این برنامه نه به صورت یک گزارش هفتگی از رویدادهای هفته بلکه ویژه موضوعات خاصی است که هفته‌ای یکبار تهیه و به آنتن سپرده می‌شود. به عنوان نمونه گزارشی از یک نمایشگاه تکنولوژی نانو یا بحث مذاکرات هسته‌ای، گزارشی از یک کنفرانس مهم اقتصادی و هر موضوع مهمی که بحث روز کشور هم باشد، می‌تواند موضوع این برنامه قرار گیرد.
از نظر نوع اخباری که سیمای انگلیسی پوشش می‌دهد و تحلیل‌هایی که در برنامه ارائه می‌شود محدودیت‌های بیشتری به نسبت شبکه‌های داخلی دارید؟ آیا حساسیت‌ها روی شبکه‌های برون‌مرزی بیشتر است؟
مسلم است که شبکه‌های برون‌مرزی از حساسیت بالاتری برخوردار‌ند اما این مساله باعث نشده که محدودیت‌هایمان هم بیشتر باشد. از آنجایی که گستره مخاطبان چه از نظر جغرافیایی و چه فرهنگی وسیع است، برای جذب و جلب نظر آنها باید با نگرش متفاوتی برنامه‌سازی شود. ما یک نگاه کاملا تحلیلي- تبیینی به مسائل داریم. در عین اینکه برنامه‌ها موضع جمهوری اسلامی ایران را نسبت به آن پدیده خاص تایید می‌کنند اما از کارشناسانی با سلایق مختلف و متفاوت دعوت می‌کنیم. مثلا در اتفاقاتی که در سوریه می‌افتد ما مواضع متفاوتی با کشوری مثل عربستان سعودی داریم و مسلما وقتی برنامه‌ای در این‌باره می‌سازیم مواضع خودمان را تبیین و تبلیغ می‌کنیم. البته همه برنامه‌های این سیما سیاسی نیستند. مثلا برنامه دیگری داریم با نام مجله هفتگی که رویدادهای فرهنگي- هنری ایران را پوشش می‌دهد. از نمایشگاه‌های هنری گرفته تا فستیوال‌ها و همایش‌های فرهنگی را به صورت هفتگی در این برنامه معرفی می‌کنیم. در این برنامه با هنرمندان برجسته ایرانی مصاحبه می‌شود و عنوان آن مجله «افق» است. این برنامه هم مثل همه برنامه‌های دیگر یک مجری- کارشناس ثابت دارد.
اما به نظر می‌رسد که موضوعات برنامه‌های سیمای انگلیسی بیشتر سیاسی است. همینطور است یا اینکه توازن مشخصی را در این زمینه رعایت می‌کنید؟
لزوما اینطور نیست که اغلب برنامه‌ها سیاسی باشد. بلکه هدف اصلی سیمای انگلیسی این است که تصوير واقعي از ايران و سياست ايران را به دنيا عرضه كند. اینها می‌تواند معیارهای ما برای انتخاب موضوع یک برنامه باشد. البته گاهی کشور در شرایطی قرار دارد که بیشتر موضوعات مهم روز، سیاسی است و ما هم ناگزیر به پیروی از همین مساله هستيم و در نتيجه درصد بیشتری از موضوعاتمان سیاسی می‌شود اما از طرفی به اقتضای اینکه این سیما، سیمای معارف انگلیسی است، بخش اعظمی از تولیدات آن را برنامه‌های معارفی تشکیل می‌دهد که البته مثل تمام ساخته‌های این سیما به زبان انگلیسی تولید می‌شود. سیمای انگلیسی یک مرکز تولید برنامه در قم نیز دارد که دو مورد از برنامه‌های زنده آن را از قم به روی آنتن می‌برد. به عنوان نمونه دیگر، یکی از برنامه‌های سیما گفت‌وگوي آزاد
(Open Talk) است که برای گروه سنی جوان تولید می‌شود و آیتم‌های متنوعی دارد و موضوعاتی که ممکن است جوانان با آنها درگیر شوند را مد نظر دارد؛ موضوعاتی از قبیل شبهات و سوالاتی که در ذهن دارند، تأثیرگذاری وسایل ارتباط جمعی نوین در زندگی آنها و از این قبیل. این برنامه یک برنامه مذهبی صرف نیست اما از یک زاویه مذهبی موضوعاتی که ممکن است نظرجوانان را به خود جلب کند، مورد بررسی قرار می‌دهد. برنامه دو مجری جوان دارد و میهمانانی هم در آن دعوت می‌شوند. در جریان برنامه، تماس‌هایی با دفتر لندن و بیروت نیز برقرار شده و با کارشناسانی در این کشورها هم گفت‌وگو می‌شود، لذا از تصویر و نریشن و بخش مطالعات فضای مجازی گرفته تا ارتباط با مخاطب به صورت زنده را در برنامه داریم. برنامه دیگر این سیما به نام مطالعات اسلامی (Islamic Studies) نام دارد و یک برنامه 30 دقیقه‌اي است که جنبه کاملا علمی دارد و بحث‌های فکری و کلامی اسلامی را بررسی می‌کند.
درباره برنامه‌هایی که در خارج از کشور تولید می‌کنید هم توضیحات بیشتری ارائه بفرمایید.
همانطور که گفتم بخشی از برنامه‌ها به صورت زنده روی آنتن می‌رود و بعضی از برنامه‌ها هم از قبل آماده و سپس پخش می‌شود. غیر از برنامه‌هایی که در داخل ایران تولید می‌شود، بخش عمده‌ای از برنامه‌های سیمای انگلیسی در خارج از کشور تولید و آماده می‌شود. علت آن نیز این است که چون مخاطب هدف ما در خارج از ایران است طبیعتا باید زبانی که در برنامه‌ها غالب است، زبانی باشد که برای مخاطب بین‌المللی هم قابل درک و ملموس باشد. به همین دلیل سعی زیادی داشتیم که یکسری از برنامه‌ها را حتما در خارج از ایران تولید کنیم تا به نگرش مخاطب مورد نظرمان نزدیک‌تر شویم. این هدف با تولید برنامه‌ها در داخل کشور به سهولت و به کمال قابل دسترسی نیست.
مخاطب هدف شما در سیمای انگلیسی چه کسانی هستند؟
مخاطب این برنامه خانواده‌های مسلمان خارج از ایران هستند. ما برخلاف شبکه جام‌جم که برای ایرانی‌ها برنامه تولید می‌کند، هدفمان جذب همه خانواده‌های مسلمانی است که در خارج از ایران زندگی می‌کنند. یعنی لزوما قرار نیست ایرانی باشند. ممکن است مخاطب غیر مسلمان هم داشته باشیم اما اگر بخواهیم آنرا به طور مختصر تعریف کنیم «جامعه مسلمانان خارج از ایران» هدف و انگیزه ما از تولید برنامه است. همه برنامه‌ها به زبان انگلیسی تولید می‌شود. اگر بخواهیم ساخته‌های دیگران را پخش کنیم و این برنامه‌ها تولید داخل کشور و به زبان فارسی باشد آنها را دوبله یا زیرنویس کرده و پخش می‌کنیم. برنامه‌های تولیدی خودمان هم چه به صورت زنده و چه ضبط‌شده‌ها همه به انگلیسی است.