سرالکس فرگوسن آن سه‌شنبه شب چه حال خوشی داشت، گرچه هرگز آن جذاب‌ترین نمای او نبوده و نیست.
منچستر یونایتد تازه وست بروموویچ آلبیون را 5 بر صفر درهم شکسته بود و فرگوسن از اینکه تیمش، هرچند دیرتر از موعد، «رگه بی‌رحمی» خود را بازیافته در پوست نمی‌گنجید. او اقرار کرده رضایتش به‌خاطر «مهیب» بودن تیمش است. آنها با «کیسه پوشان» (لقب تیم وست‌بروم) نگون‌بخت وحشیانه بازی کردند و حتی ذره‌ای تواضع، تامل یا جوانمردی به خرج ندادند. به قول معروف «شیر بشردوستی‌شان ترشیده بود!» نه، تعجبی نداشت اگر فرگوسن به وجد آمده بود.
تیم او هیچ رحمی ندارد. رحم، همانطور که وجدانتان به شما می‌گوید، کیفیت همان کاری است که به آن می‌گویند «ترحم»!
انسانی که شفقت دارد افسوسش را نمایان می‌سازد. انسانی که رحم دارد شاید به خوبی مستعد پیروزی هم باشد ولی هرگز قلدر مآبی نمی‌کند. او مجاز نیست رقبایش را تحقیر کند و شایسته است او (فرگوسن) با «کیسه‌پوشان» احساس همدردی کند. اگر نمی‌توانست جلوی شکست 5 بر صفر آنها را بگیرد لااقل دیگر آن را اهرمی برای به رخ کشیدن استعداد قلدری‌اش نمی‌ساخت. پس او (فرگوسن) باید کمی از خودش خجالت بکشد.
در همین حال چنین به نظر می‌رسد که جابه‌جایی سرنوشت‌ساز این فصل لیگ برتر در مسابقات وسط هفته ( هفته آخر ژانویه) رقم خورده باشد. لیورپول در عمل به «بی‌رحمی فرگوسنیایی» مردود شد. آنها چهارشنبه‌شب با ویگان اتلتیک بازی کردند و از ارائه فوتبالی گردن‌کلفت عاجز ماندند. در نتیجه بازي را با یک گل تساوی‌بخش دیرهنگام وادادند. تازه شاید آنها بیش از اندازه به حریف رحم كرده باشند که اگر چنین بوده باشد کسی بابت این کار ستایششان نمی‌کند. در عوض لیورپول به‌خاطر باختن اعصابش سرزنش هم می‌شود. فصل، پیش روی چشم ما تغییر مسیر می‌دهد و این اتفاق رخ می‌دهد فقط به‌خاطر اینکه یک تیم، قلدرهایی نفرت‌انگیز بودند و بنابراین با فاصله‌ای فاحش «پیروز»لقب گرفتند در حالی که دیگر تیم «مهربان» بود پس خیال می‌کرد باید ناکام بماند و ما در این میان خودمان را در حال هورا کشیدن به افتخار «زشتی» و انتقاد از «خوبی» باز می‌یابیم.
به یاد دارم که برای خانمی که چندان هم عاشق ورزش نبود، ماجرایی از فینال قایق‌سواری دونفره المپیک آتلانتای 96 تعریف کردم، زمانی که معدود پاروزنانی جرأت داشتند درباره شکست زوج «استیوردگریو» و «متيو پینسنت» رویاپردازی کنند در این حال وقتی این دو برای پاروزدن می‌آمدند، «رد گریو» در گوش «پینسنت» می‌گوید: «بیا همه رویاها را نابود کنیم!» واکنش آن خانم عاری از ابهام بود: «واقعا وحشتناک است!» او حق داشت. هر پیروزی در ورزش بر مبنای یک اراده یا دست‌کم اشتیاقی سیری‌ناپذیر برای تماشای شکست طرف مقابل بنا نهاده می‌شود. پیروزی در ورزش در آمادگی یک‌طرف برای ناراحت کردن، صدمه‌زدن یا ایجاد درد و سرانجام بله، تحقیر کردن طرف دیگر ریشه دارد. این چیزی است که باید به آن اعتراف شود اما در ضمن آن چیزهای زیبا و قابل ستایشی که در ورزش می‌جوئیم نیز بدون اینها ممکن نیست.
«بارون دوکوبرتن» بنیانگذار «بازی‌های المپیک مدرن» ایده دیگری داشت. برای او ورزش یک مذهب بود، عرصه‌ای برای تعالی درونی.
ورزش برای او ملاقاتی بود میان تن و جان. علاوه بر آنچه بارون به آن اشاره داشت، ورزش می‌تواند ویترین و حتی انگیزه‌بخش بزرگی باشد برای «منزه‌شدن»، اما همچنین می‌تواند به دستاوردهاي بسیار بزرگ‌تری هم بینجامد. ورزش وقتی «اندرو فلینتاف» در جریان تست «اجباستن» 2005 به «برت لی» دلداری می‌داد خودنمایی می‌کرد و البته نه وقتی که کریکت بازهای انگلیسی، رقبای هندی‌شان را به دانه‌های پاستیل تشبیه می‌کردند.
ورزش زیباست آن زمان که «بابی چارلتون» از
نیم مایلی یا بیشتر گل می‌زند اما زیبا نیست آن هنگام که «هارولد شوماخر» در نیمه‌نهایی جام‌جهانی 1982 استعداد آدم‌کشی‌اش را روی «پاتریک باتیستون» آزمایش کرد.
ورزش شکوهمند است زمانی که «یوساین بولت» صد متر را در 69/9 ثانیه می‌دود ولی وقتی «بن جانسون» دوپینگی همان مسافت را در 79/9 ثانیه می‌دوید آنقدرها باشکوه نبود. من گاهی برای روزنامه از حیات وحش هم می‌نویسم. حیات وحش مثل ورزش می‌تواند زیبا، شکوهمند و منزه جلوه کند.
من «چیتا»یی را دیده‌ام که از بولت سریع‌تر می‌دوید، به‌وسیله مرغ‌های مگس‌خوار احاطه شده‌ام، با فاصله یک ضربه بازو از یک خرس ایستاده‌ام، خلاصه بعضی از دل‌انگیزترین و باشکوه‌ترین چیزهای روی کره زمين یا دیگر کرات را مشاهده کرده‌ام، پس نباید در شگفت باشم. اما «حیات وحش» خیلی هم جالب نیست، همانقدر که ورزش نیست، با این وجود شک دارم ورزش به ناخوشایندی حیات وحش باشد. هر کس بخواهد از دل‌انگيز بودن «خلقت» داد سخن بدهد وقتی آن چیزهایی را که من در جهان وحش دیده‌ام ببیند، به لکنت می‌افتد. من شیرهایی را دیده‌ام که شکارشان را می‌دریدند، از کشتن سرمست می‌شدند فقط چون می‌توانستند چنین کنند. من شاهد سقط جنین یک غزال بوده‌ام. من لااقل یک میلیون‌بار خلقت بی‌نقص دهان پشه را تجربه کرده‌ام.
و نکته اینجاست: در آفریقا همیشه لباس‌هایتان را اتو کنید چون مگس‌های «پوتسی» در گرما تخم می‌گذارند. لباس‌هایتان را بخار بدهید تا مثل اتوشویی این تخم‌ها را بکشد وگرنه از تخم‌هایی که زنده بمانند لاروهایی در پوستتان رسوخ می‌کنند که به مرور از آنها موجوداتی پدیدار می‌شوند که گوشت را می‌جوند. این برای یکی از دوستان من اتفاق افتاد، مردی که به علم بیشتر تمایل داشت تا اتوکشیدن. او تصاویر غریبی از موجوداتی که ناگهان در نور روز از زیرپوستش پدیدار شده بودند فرستاد.
بله، حیات وحش خوشایند نیست که بسیار بهتر، بزرگ‌تر و چشمگیرتر از آن است. با همین استدلال ورزش هم خوشایند نیست چون ورزش فراتر از «خوشایند بودن» است. پیروزی در ورزش به پرهیزگارترین مبارز تعلق نمی‌گیرد بلکه سهم بهترین بازیکن، بهترین تیم، کسی که بیشترین بخت را دارد، تصمیمات درست، قدرت، سرعت و ذهنیت بی‌رحمانه است. ما دلمان می‌خواهد تصور کنیم که همیشه بچه‌های خوب پیروز می‌شوند، خصوصا وقتی آنها هموطن یا هم‌منطقه یا جزو تیمی که ما بدان علاقه داریم، باشند.
ولی در ورزش به بی‌گناهی جایزه نمی‌دهند. گاهی آدم‌های درستکار پیروز می‌شوند ولی نه به‌خاطر آنکه از بعضی کارها پرهیز می‌کنند بلکه به‌خاطر آن دسته از کارهایی که براي رسيدن به کمال انجام می‌دهند. گاهی هم آدم بدها می‌بازند ولی این الزاما تنبیهی برای بدی‌هایشان نیست. ورزش یک بازی روحی نیست، مثل موانع بزرگی که در دنیای وحوش وجود دارند. من پلنگ لئوپاردی را دیده‌ام که زیباتر از هر قیاسی، جهید و دوید تا یک غزال را از پا درآورد و بعد دیدم که یک کفتار جایزه‌اش را ربود. این یکی از آن کابوس‌های تکان‌دهنده اعماق تاریک آفریقاست. برای من، لئوپارد همان «آدم خوبه» است و کفتار «آدم بده» ولی از نگاه غزال هر دوی اینها سروته یک کرباسند.
ورزش هم مساله خیزش، دویدن و به چنگ آوردن پیروزی است و شاهد پیروزی همان غزال است: گاهی پلنگ‌ها می‌گیرندش و گاهی کفتارها. پیروزی پاداش بی‌گناهی، زیبایی یا حتی بهترین مهارت در شکار نیست. بعضی روزها پلنگ، غزال را بر بلندای مطمئن درختی می‌برد ولی گاهی دیگر خیلی دیر شده. به هر حال در هر صورت غزال بی‌طرف است. دوباره به سراغ فرگوسن برویم که با تیم ترسناکش سر کیف آمده. پنج گل، اگر تفاضل گل در هنگامه شمارش معکوس آخر فصل به حساب آید، با همان شب گرد و خاک یونایتد در خانه «کیسه‌پوش»ها باید همه فصل را به پای آنها می‌نوشتند. احساسی هست که در طلب موفقیت، روحیه خاص خودش را پدید می‌آورد. اگر مدت طولانی ورزش را دنبال کنی می‌بینی خودت هم با چیزهایی مثل عقده آمادگی، نگاه تنگ‌نظرانه، مبارزه‌جویی انعطاف‌ناپذیر، اشتیاق خلق مصیبت و اعتیاد به طعم بی‌محابا دویدن؛ در بی‌گناهانی اشباع شده‌اي. مطمئنا این روحیات اغلب به پیروزی ختم می‌شوند ولی با تنها کوچک‌ترین نظری به گذشته به یاد می‌آوریم چیزهایی در زندگی مورد عشق و ستایش ما قرار می‌گیرند که فراتر از پیروزی در مسابقات هستند.
ورزش خوشایند نیست. ورزش راهی است برای تعقیب گلچینی از آزمایش‌های انسانی همراه با استرس فراوان، پس عجیب نیست اگر در این راه چیزهایی فراتر از خوشایندی صرف بیابیم. ما بی‌رحمی را در می‌یابیم و همچنین شکوه و زیبایی را. ما می‌توانیم خوبي را لمس کنیم و همچنین زشتی و جاودانگی را. اگر ورزش به قول معروف فقط «با حال» بود، خیلی زود دلمان را می‌زد، چنین است ورزش و این برای خودش دیدگاهی است.
* ستون‌نویس برجسته روزنامه «تایمز» لندن و بهترین نویسنده ورزشی انگلستان در سال گذشته چرا زشتی منچستر در نگاه سرالکس زیباست؟
سرالکس فرگوسن آن سه‌شنبه شب چه حال خوشی داشت، گرچه هرگز آن جذاب‌ترین نمای او نبوده و نیست.
منچستر یونایتد تازه وست بروموویچ آلبیون را 5 بر صفر درهم شکسته بود و فرگوسن از اینکه تیمش، هرچند دیرتر از موعد، «رگه بی‌رحمی» خود را بازیافته در پوست نمی‌گنجید. او اقرار کرده رضایتش به‌خاطر «مهیب» بودن تیمش است. آنها با «کیسه پوشان» (لقب تیم وست‌بروم) نگون‌بخت وحشیانه بازی کردند و حتی ذره‌ای تواضع، تامل یا جوانمردی به خرج ندادند. به قول معروف «شیر بشردوستی‌شان ترشیده بود!» نه، تعجبی نداشت اگر فرگوسن به وجد آمده بود.
تیم او هیچ رحمی ندارد. رحم، همانطور که وجدانتان به شما می‌گوید، کیفیت همان کاری است که به آن می‌گویند «ترحم»!
انسانی که شفقت دارد افسوسش را نمایان می‌سازد. انسانی که رحم دارد شاید به خوبی مستعد پیروزی هم باشد ولی هرگز قلدر مآبی نمی‌کند. او مجاز نیست رقبایش را تحقیر کند و شایسته است او (فرگوسن) با «کیسه‌پوشان» احساس همدردی کند. اگر نمی‌توانست جلوی شکست 5 بر صفر آنها را بگیرد لااقل دیگر آن را اهرمی برای به رخ کشیدن استعداد قلدری‌اش نمی‌ساخت. پس او (فرگوسن) باید کمی از خودش خجالت بکشد.
در همین حال چنین به نظر می‌رسد که جابه‌جایی سرنوشت‌ساز این فصل لیگ برتر در مسابقات وسط هفته ( هفته آخر ژانویه) رقم خورده باشد. لیورپول در عمل به «بی‌رحمی فرگوسنیایی» مردود شد. آنها چهارشنبه‌شب با ویگان اتلتیک بازی کردند و از ارائه فوتبالی گردن‌کلفت عاجز ماندند. در نتیجه بازي را با یک گل تساوی‌بخش دیرهنگام وادادند. تازه شاید آنها بیش از اندازه به حریف رحم كرده باشند که اگر چنین بوده باشد کسی بابت این کار ستایششان نمی‌کند. در عوض لیورپول به‌خاطر باختن اعصابش سرزنش هم می‌شود. فصل، پیش روی چشم ما تغییر مسیر می‌دهد و این اتفاق رخ می‌دهد فقط به‌خاطر اینکه یک تیم، قلدرهایی نفرت‌انگیز بودند و بنابراین با فاصله‌ای فاحش «پیروز»لقب گرفتند در حالی که دیگر تیم «مهربان» بود پس خیال می‌کرد باید ناکام بماند و ما در این میان خودمان را در حال هورا کشیدن به افتخار «زشتی» و انتقاد از «خوبی» باز می‌یابیم.
به یاد دارم که برای خانمی که چندان هم عاشق ورزش نبود، ماجرایی از فینال قایق‌سواری دونفره المپیک آتلانتای 96 تعریف کردم، زمانی که معدود پاروزنانی جرأت داشتند درباره شکست زوج «استیوردگریو» و «متيو پینسنت» رویاپردازی کنند در این حال وقتی این دو برای پاروزدن می‌آمدند، «رد گریو» در گوش «پینسنت» می‌گوید: «بیا همه رویاها را نابود کنیم!» واکنش آن خانم عاری از ابهام بود: «واقعا وحشتناک است!» او حق داشت. هر پیروزی در ورزش بر مبنای یک اراده یا دست‌کم اشتیاقی سیری‌ناپذیر برای تماشای شکست طرف مقابل بنا نهاده می‌شود. پیروزی در ورزش در آمادگی یک‌طرف برای ناراحت کردن، صدمه‌زدن یا ایجاد درد و سرانجام بله، تحقیر کردن طرف دیگر ریشه دارد. این چیزی است که باید به آن اعتراف شود اما در ضمن آن چیزهای زیبا و قابل ستایشی که در ورزش می‌جوئیم نیز بدون اینها ممکن نیست.
«بارون دوکوبرتن» بنیانگذار «بازی‌های المپیک مدرن» ایده دیگری داشت. برای او ورزش یک مذهب بود، عرصه‌ای برای تعالی درونی.
ورزش برای او ملاقاتی بود میان تن و جان. علاوه بر آنچه بارون به آن اشاره داشت، ورزش می‌تواند ویترین و حتی انگیزه‌بخش بزرگی باشد برای «منزه‌شدن»، اما همچنین می‌تواند به دستاوردهاي بسیار بزرگ‌تری هم بینجامد. ورزش وقتی «اندرو فلینتاف» در جریان تست «اجباستن» 2005 به «برت لی» دلداری می‌داد خودنمایی می‌کرد و البته نه وقتی که کریکت بازهای انگلیسی، رقبای هندی‌شان را به دانه‌های پاستیل تشبیه می‌کردند.
ورزش زیباست آن زمان که «بابی چارلتون» از
نیم مایلی یا بیشتر گل می‌زند اما زیبا نیست آن هنگام که «هارولد شوماخر» در نیمه‌نهایی جام‌جهانی 1982 استعداد آدم‌کشی‌اش را روی «پاتریک باتیستون» آزمایش کرد.
ورزش شکوهمند است زمانی که «یوساین بولت» صد متر را در 69/9 ثانیه می‌دود ولی وقتی «بن جانسون» دوپینگی همان مسافت را در 79/9 ثانیه می‌دوید آنقدرها باشکوه نبود. من گاهی برای روزنامه از حیات وحش هم می‌نویسم. حیات وحش مثل ورزش می‌تواند زیبا، شکوهمند و منزه جلوه کند.
من «چیتا»یی را دیده‌ام که از بولت سریع‌تر می‌دوید، به‌وسیله مرغ‌های مگس‌خوار احاطه شده‌ام، با فاصله یک ضربه بازو از یک خرس ایستاده‌ام، خلاصه بعضی از دل‌انگیزترین و باشکوه‌ترین چیزهای روی کره زمين یا دیگر کرات را مشاهده کرده‌ام، پس نباید در شگفت باشم. اما «حیات وحش» خیلی هم جالب نیست، همانقدر که ورزش نیست، با این وجود شک دارم ورزش به ناخوشایندی حیات وحش باشد. هر کس بخواهد از دل‌انگيز بودن «خلقت» داد سخن بدهد وقتی آن چیزهایی را که من در جهان وحش دیده‌ام ببیند، به لکنت می‌افتد. من شیرهایی را دیده‌ام که شکارشان را می‌دریدند، از کشتن سرمست می‌شدند فقط چون می‌توانستند چنین کنند. من شاهد سقط جنین یک غزال بوده‌ام. من لااقل یک میلیون‌بار خلقت بی‌نقص دهان پشه را تجربه کرده‌ام.
و نکته اینجاست: در آفریقا همیشه لباس‌هایتان را اتو کنید چون مگس‌های «پوتسی» در گرما تخم می‌گذارند. لباس‌هایتان را بخار بدهید تا مثل اتوشویی این تخم‌ها را بکشد وگرنه از تخم‌هایی که زنده بمانند لاروهایی در پوستتان رسوخ می‌کنند که به مرور از آنها موجوداتی پدیدار می‌شوند که گوشت را می‌جوند. این برای یکی از دوستان من اتفاق افتاد، مردی که به علم بیشتر تمایل داشت تا اتوکشیدن. او تصاویر غریبی از موجوداتی که ناگهان در نور روز از زیرپوستش پدیدار شده بودند فرستاد.
بله، حیات وحش خوشایند نیست که بسیار بهتر، بزرگ‌تر و چشمگیرتر از آن است. با همین استدلال ورزش هم خوشایند نیست چون ورزش فراتر از «خوشایند بودن» است. پیروزی در ورزش به پرهیزگارترین مبارز تعلق نمی‌گیرد بلکه سهم بهترین بازیکن، بهترین تیم، کسی که بیشترین بخت را دارد، تصمیمات درست، قدرت، سرعت و ذهنیت بی‌رحمانه است. ما دلمان می‌خواهد تصور کنیم که همیشه بچه‌های خوب پیروز می‌شوند، خصوصا وقتی آنها هموطن یا هم‌منطقه یا جزو تیمی که ما بدان علاقه داریم، باشند.
ولی در ورزش به بی‌گناهی جایزه نمی‌دهند. گاهی آدم‌های درستکار پیروز می‌شوند ولی نه به‌خاطر آنکه از بعضی کارها پرهیز می‌کنند بلکه به‌خاطر آن دسته از کارهایی که براي رسيدن به کمال انجام می‌دهند. گاهی هم آدم بدها می‌بازند ولی این الزاما تنبیهی برای بدی‌هایشان نیست. ورزش یک بازی روحی نیست، مثل موانع بزرگی که در دنیای وحوش وجود دارند. من پلنگ لئوپاردی را دیده‌ام که زیباتر از هر قیاسی، جهید و دوید تا یک غزال را از پا درآورد و بعد دیدم که یک کفتار جایزه‌اش را ربود. این یکی از آن کابوس‌های تکان‌دهنده اعماق تاریک آفریقاست. برای من، لئوپارد همان «آدم خوبه» است و کفتار «آدم بده» ولی از نگاه غزال هر دوی اینها سروته یک کرباسند.
ورزش هم مساله خیزش، دویدن و به چنگ آوردن پیروزی است و شاهد پیروزی همان غزال است: گاهی پلنگ‌ها می‌گیرندش و گاهی کفتارها. پیروزی پاداش بی‌گناهی، زیبایی یا حتی بهترین مهارت در شکار نیست. بعضی روزها پلنگ، غزال را بر بلندای مطمئن درختی می‌برد ولی گاهی دیگر خیلی دیر شده. به هر حال در هر صورت غزال بی‌طرف است. دوباره به سراغ فرگوسن برویم که با تیم ترسناکش سر کیف آمده. پنج گل، اگر تفاضل گل در هنگامه شمارش معکوس آخر فصل به حساب آید، با همان شب گرد و خاک یونایتد در خانه «کیسه‌پوش»ها باید همه فصل را به پای آنها می‌نوشتند. احساسی هست که در طلب موفقیت، روحیه خاص خودش را پدید می‌آورد. اگر مدت طولانی ورزش را دنبال کنی می‌بینی خودت هم با چیزهایی مثل عقده آمادگی، نگاه تنگ‌نظرانه، مبارزه‌جویی انعطاف‌ناپذیر، اشتیاق خلق مصیبت و اعتیاد به طعم بی‌محابا دویدن؛ در بی‌گناهانی اشباع شده‌اي. مطمئنا این روحیات اغلب به پیروزی ختم می‌شوند ولی با تنها کوچک‌ترین نظری به گذشته به یاد می‌آوریم چیزهایی در زندگی مورد عشق و ستایش ما قرار می‌گیرند که فراتر از پیروزی در مسابقات هستند.
ورزش خوشایند نیست. ورزش راهی است برای تعقیب گلچینی از آزمایش‌های انسانی همراه با استرس فراوان، پس عجیب نیست اگر در این راه چیزهایی فراتر از خوشایندی صرف بیابیم. ما بی‌رحمی را در می‌یابیم و همچنین شکوه و زیبایی را. ما می‌توانیم خوبي را لمس کنیم و همچنین زشتی و جاودانگی را. اگر ورزش به قول معروف فقط «با حال» بود، خیلی زود دلمان را می‌زد، چنین است ورزش و این برای خودش دیدگاهی است.
* ستون‌نویس برجسته روزنامه «تایمز» لندن و بهترین نویسنده ورزشی انگلستان در سال گذشته ارسال نظر
پربیننده