حامد نجفی‌مهر : سرزمین کهن ما ایرانی‌ها پر است از آداب و رسوم گوناگونی که هر کدام در نوع خود بی‌نظیر بوده و در عین حال گواهی است بر قدمت تاریخی و تمدن این سرزمین. یکی از همین آداب، مراسم شب یلدا یا به قول قدیمی‌ها «شب‌چله» است.آیینی که به بهانه‌ای برای دورهم‌نشینی و به‌جا آوردن سنت حسنه صله‌رحم تبدیل شده است و باید قدر این چند ثانیه بلندتربودن این شب را دانست که هم بهانه دور هم بودن را فراهم آورده است و هم توانسته است جای خود را به عنوان نقطه عطف تقویم ثبت کند. ناگفته پیداست که شب‌نشینی‌های شب یلدا با توجه به گستردگی سرزمین ایران و وجود اقوام گوناگون، در هر جای ایران با سبک و سیاقی خاص برگزار می‌شود که برای نمونه شما را با تعدادی از این رسوم آشنا می‌کنیم. «کف‌زدن» در خراسان جنوبی
یكی از آیین‌های ویژه شب یلدا در استان خراسان جنوبی برگزاری مراسم «كف‌زدن» است. در این مراسم ریشه گیاهی به نام چوبك را كه در این دیار به «بیخ» مشهور است، در آب خیسانده و پس از چند بار جوشاندن، در ظرف بزرگ سفالی به نام «تغار» می‌ریزند. مردان و جوانان فامیل با دسته‌ای از چوب‌های نازك درخت انار به نام
«دسته گز» مایع مزبور را آنقدر هم می‌زنند تا به صورت كف درآید. كف آماده شده با مخلوط كردن شیره شكر آماده خوردن شده و در این میان گروهی از جوانان قبل از شیرین كردن كف‌ها با پرتاب آن به سوی همدیگر و مالیدن كف به سر و صورت یكدیگر شادی و نشاط را به جمع ميهمانان می‌افزایند.
عمو «چله» به اصفهان می‌آید
شب چله در اصفهان به دو نام «چله زری» (ماده) و «عمو چله» (نر) تقسیم می‌شود و اصفهانی‌ها دوشب را به عنوان شب چله برپا می‌كنند و از دیگر بخش‌های این آیین در اصفهان قدیم پهن كردن تمام البسه و رخت‌خواب‌ها در هوای آزاد بویژه در مقابل خورشید با هدف خوش‌آمدگویی به
«عمو چله» و «چله زری» بوده است.
«خونچه چله» قزوینی‌ها
یكی از آداب و رسوم «شب یلدا در استان قزوین» فرستادن «خونچه چله» از سوی داماد به عنوان هدیه زمستانی برای عروس است. در این خونچه برای عروس پارچه، جواهر، كله‌قند و 7 نوع میوه مثل گلابی هندوانه، خربزه، سیب، به و ... با تزئینات خاصی فرستاده می‌شود. همچنین به عقیده مادربزرگ‌های قزوینی اگر در این شب، ننه‌سرما گریه كند باران می‌بارد، اگر پنبه‌های لحاف بیرون بریزد برف می‌آید و اگر گردنبند مرواریدش پاره شود، تگرگ می‌آید.
«فرستادن شال» در لرستان
در شب‌چله نوجوانان و جوانان در لرستان، به پشت بام خانه‌ها می‌روند و از مسیر دودکش بخاری‌های خاموش خانه‌های قدیمی یا جلو پنجره‌ها، شال می‌فرستند و با خواندن ترانه‌های مخصوص این شب تقاضای آجیل و تنقلات می‌کنند و صاحبخانه نیز مقداری از مواد خوراکی آن شب را به پرشال می‌بندد و با تکان دادن شال اشاره می‌کند که آن را بالا بکشند.