محمدصادق حاجصمدي: دیالوگ با «خودت چند چندی» از آن دیالوگهای ماندگاری است که شاید گویش متین و ظاهر فخیمی نداشته باشد اما عمق معنایش را انگار هیچ چیزی بیشتر از همین عبارت به خوبی روشن نمیکند چرا که هم شمولش وسیع است و هم طنزی نهفته دارد و هم بهراحتی بین مردم رواج پیدا کرده است. حالا باید این سوال را از مسؤولان دولت یازدهم پرسیدكه: آقایان! با خودتان چندـ چندید؟ یا شاید هم با مردم چند ـ چندید؟ رئیسجمهور همیشه با عناوینی مثل فهیم، هوشیار، مراقب، محرم و امثال آن از مردم یاد میکند و تکیهاش بر فهم بالای مردم که الحق بجا و بحق است، بسیار به چشم میآید اما یک پله که پایین میآییم مردم میشوند کسانی که از مسائل مملکت چیزی نمیفهمند و نامحرم جزئیات مذاکرات محسوب میشوند. البته شاید فقط لبوفروش و رانندهتاکسیشان منظور آقای معاون بوده باشد. بگذریم از اینکه برتراند راسل میگوید بهترین تحلیلگران جامعه رانندگان تاکسیها هستند! صرفنظر از کمسابقهبودن چنین توهینی در طول تاریخ جمهوری اسلامی نسبت به مردم و اینکه عاقبت کسانی که گویش و دید مشابهی نسبت به مردم داشتهاند چه بوده و سر از کجا درآوردهاند؛ کلام آقای سریعالقلم را میتوان از دو جنبه بررسی کرد. اول آن است که این از چه نوع نگرشی نسبت به مردم نشات میگیرد و دوم آنکه چه تاثیری بر شیوه مدیریت کشور و تعامل مردم با مسؤولان خواهد داشت. با تعریف مردم شروع میکنیم چرا که علیالظاهر تعریف مردم برای برخی پیش و پس از انتخابات متفاوت است. برخی آقایان که پیش از انتخابات مدام دم از «سالار»بودن مردم میزدند و از هر راهی برای کسب کرسی «خدمتگزاری» استفاده میکردند؛ پس از انتخابات مردمشان میشود دو دستهای که شامل پیشهورانی نظیر رانندگان تاکسی و لبوفروشان میشود که مردم هستند و برخی دیگر که مردمترند! مسالهای که آدم را به یاد دوران اصلاحات میاندازد که در آن همه با هم برابر بودند اما برخی برابرتر!
تعریف مردم یعنی مجموعهای از آدمها که در کنار هم یک ملت را تشکیل میدهند. حالا این مردم را آقای رئیسجمهور فهیم و... میداند و مشاور عالي همان رئیسجمهور بینشان تبعیضی قائل میشود که نه مبنای جامعهشناختی دارد و نه مثال تاریخی. اتفاقا در طول تاریخ پس از انقلاب قشر فهیم جامعه عمدتا شامل همین رانندگان تاکسی و مشاغل به ظاهر کهتر میشدهاند. اساسا انقلاب تولد و بقایش را مدیون همین لبوفروشان و مردم پایینشهر و مستضعفین و به تعبیر امام پابرهنهها بوده است. اتفاقا اكثریت این اقشار تحصیلکرده و روشنفکر و ... یا موافق طاغوت بودند یا موافق مبارزه به سبک نهضت آزادی و آنقدر درصد کمی را از ملت تشکیل میدادند که همه با هم نقش تاثیرگذاری نداشتهاند. در طول جنگ تحمیلی نیز تعداد شهدای پابرهنهها که به نظر آقای سریعالقلم چیزی از مسائل مملکت نمیفهمند قابل مقایسه با روشنفکران و به اصطلاح نخبگان نیست و پس از آن نیز کم نیست وزیر و وکیل و روزنامه نگار و روشنفکر خائن و پناهنده که امروز نظایرشان را در بیبیسی و صدای آمریکا میبینیم!
خوب به یاد دارم که مقام معظم رهبری در تعریف انسان بصیر و نخبه قریب به این مضمون فرمودند که یک راننده ممکن است بصیرتی داشته باشد که خواص از آن بیبهره باشند و این بصیرت همان است که آقای سریعالقلم مردم را از آن بیبهره میداند!
این البته نگاه جدیدی نیست! قبلا هم آنهایی که نظرشان به نظر آقایان نزدیکتر بود از تریبون خانه ملت، ملت ایران را مردمی میدانستند که حاضرند برای مرگ موش مجانی هم صف بکشند. همین دوگانگی كه در گفتار و رفتار برخی از مسؤولان مشاهده میشود است كه آدم نمیداند با مردم چندچندند! اگر مردم به فرد مورد نظر آنها رای بدهند زمانشناس و فهیمند اما مثلا اگر به احمدینژادی رای بدهند که همرای آنها نیست دنبال سیبزمینی هستند! دوره احمدینژاد یارانهدادن به مردم گداپروری بود و امروز بستههای کالا در کنار همان یارانهها که آدم را به یاد دولت شوروی میاندازد، گداپروری نیست! چندصدهزار نفر از مردم شمال شهر تهران که به نتیجه انتخابات آنهم بهدلیل فریبکاری دیگران اعتراض دارند، میشوند مردم اما چند برابر آنها وقتی 9 دی در خیابان میآیند، مشتی مزدور و خشونتطلب و... اند!
کمترین خدمتی که دولت نهم و دهم نسبت به انقلاب انجام داد این بود که گفتمان خدمتگزاری مسؤولان را به جامعه بازگرداند. ملت در این سالیاني که قطار انقلاب به مسیر آن بازگردانده شده بود عادت به وزیرانی کردهاند که کیفهایشان را خودشان به دست بگیرند نه اینکه در سفر استانی که میروند برایشان فرش قرمز پهن کنند و گروه استقبال رسمی ردیف کنند و مارش نظامی بزنند.
همین هم باعث شده که امروز کسی برنتابد که خادمش او را نفهم بخواند! این لحن ارباب و رعیتی را امام سیوپنج سال پیش تغییر داد! امروز حرف خادم و مخدوم است! من از پرداختن به اظهارات آقای سریعالقلم در جمهوری اسلامی شرم دارم اما زشتی یک جریان را در مدیریت جامعه جز با نشاندادن عمق آن نمیتوان اصلاح کرد! آقای مشاور عالي بهواسطه رأیی که رئیسجمهور بهدست آورده بر این مسند تکیه زدهاند.
اگر رانندگان تاکسی و لبوفروشان فهم درستی از مسائل مملکت ندارند پس مشروعیت رای دادن را هم ندارند و بهتر است اعلام کنند که آن قسم رانندگانی که رای به آقای روحانی دادهاند که آقای مشاور عالي را منصوب کند؛ بیایند تا آرایشان را از تعداد رای آقای روحانی کم کنیم بعد معلوم بشود که چه تعداد از آرای آقای روحانی باقی میماند.
امروز آقای روحانی باید از رایدهندگان خود دفاع کند! آن رئیسجمهوری که خود و دولتش را نوکر مردم میدانست و همین آقایان گفتار او را نقد میکردند پایانی نهچندان ایدهآل داشت چه رسد به دولتی که مشاور عالياش مردم را فاقد فهم درست میداند و حامي اصلاحطلبش خواهان انحلال مجلس توسط دولت.