تی‌یری میسان: غربی‌ها در مرگ نلسون ماندلا اشک ریختند و در فراغ او حتی غمگین‌تر از خود آفریقائی‌ها به نظر می‌رسیدند. این سوگواری شاید به‌گونه‌ای جبران ایدئولوژی استعماری و جنایاتی باشد که به نام او مرتکب شدند. ولی باورکردنی نیست که این سیل واکنش‌های سوگوارانه بتواند مانعی باشد برای تداوم دولت نژادپرستی مانند آپارتايد که از دیدگاه تاریخی براساس جهان‌بینی سسیل رودز) بنیانگذار رودزیای سابق) نظریه‌پرداز «امپریالیسم ژرمنی» بنیانگذاری شده بود. در نتیجه الگوی ماندلا ادامه دارد. در سراسر جهان از یادمان نلسون ماندلا به مناسبت درگذشت او تجلیل به عمل آمد. ولی چنین بزرگداشتی به چه کار خواهد آمد اگر بپذیریم که آن ایدئولوژی نژادپرستانه‌ای که در آفریقای‌جنوبی با شکست مواجه شد، همچنان در اسرائیل تداوم یابد؟ صهیونیسم نه تنها محصول یهودیت نیست بلکه همین یهودیت مدت‌ها سر سختانه علیه آن مخالفت می‌کرد ولی صهیونیسم یک طرح امپریالیستی است که حاصل ایدئولوژی پیوریتن بریتانیایی است. طی قرن هفدهم، لرد کرامول رژیم سلطنتی انگلیس را سرنگون کرد و سپس رژیم جمهوری را اعلام کرد. او جامعه برابرخواه را بنیانگذاری نمود و سپس بر آن شد که تا جای ممکن، قدرت کشورش را گسترش دهد. به همین علت کرامول امیدوار بود در اتحاد با مهاجران یهودی، به تشکل پیشقراولان امپریالیست بریتانیایی تحقق ببخشد. او برای بازگشت یهودیان به انگلستان مجوز قانونی صادر کرد، یعنی یهودیانی که 400 سال پیش رانده شده بودند و اعلام داشت دولت یهودی و اسرائیل را ایجاد خواهد کرد. با این وجود کرامول بی‌آن در جلب موافقت یهودیان برای پیوستن به چنین طرحی توفیقی بدست آورد، درگذشت. از دوران طرح کرامول، امپراتوری بریتانیا بی‌وقفه مهاجران یهودی را برای تشکیل دولت یهودی تشویق کرد، در این مورد می‌توانیم از بنیامین دیزرائیلی یاد کنیم. نخست‌وزیر ملکه ویکتوریا در گردهمایی برلن (1884). ولی با وجود نظریه پرداز امپریالیسم بریتانیایی، سسیل رودز «بسیار محترم و عالی مقام»، جریان تغییر کرد- بنیانگذار الماس‌های «دو بیرز» و رودزیا- که در شخصیت تئودور هرتسل لابی‌گرا همان فردی را یافته بود که برای اجرای اهدافش جست‌وجو می‌کرد. این دو مرد جهان سیاست نامه‌های متعددی رد و بدل کردند که از سوی رژیم سلطنتی در صدمین سال درگذشت رودز دسترسی به آن هنوز ممنوع بود. جهان باید تحت سلطه «نژاد ژرمن» در‌آید (یعنی به باور آنها بریتانیایی‌ها به انضمام ایرلندی‌ها، ایالات متحده و کانادا، استرالیاسی‌ها و زلاند جدید و آفریقای‌جنوبی)، باید به کمک یهودیان امپراتوری‌شان را با فتح سرزمین‌های جدید گسترش دهند. تئودور هرتسل نه‌تنها به جلب توافق مهاجران یهودی برای پیوستن به چنین طرحی نائل آمد، بلکه با استفاده از اساطیر کتاب مقدس افکار عمومی جامعه یهودی را نیز تحت تأثیر قرار داد. از این پس دولت یهودی در سرزمین بکری بنا نخواهد شد، در اوگاندا یا در آرژانتین نخواهد بود بلکه در سرزمین فلسطین بنا خواهد شد و اورشلیم نیز پایتخت آن خواهد بود. در نتیجه، دولت اسرائیل به شکلی که امروز می‌بینیم در عین حال فرزند امپریالیسم و یهودیت است. اسرائیل از همان آغاز اعلام یکجانبه برای موجودیت خود، به سوی آفریقای‌جنوبی و رودزیا تمایل پیدا کرد، یعنی تنها دولت‌هایی که به انضمام اسرائیل نشان کلونیالیسم سسیل رودز را بر خود داشتند. از این دیدگاه مهم نیست که آفریقای‌جنوبی‌ها از نازیسم پشتیبانی کرده باشند یا در انکشاف همین جهان‌بینی کوشیده باشند. اگر چه نخست‌وزیر جان ورستر سال 1976 به فلسطین اشغالی سفر رسمی داشت، از سال 1953 مجمع عمومی سازمان ملل متحد «اتحاد بین نژادپرستی آفریقای‌جنوبی و صهیونیسم» را محکوم کرده بود. هر دو کشور در زمینه تحریف در رسانه‌های غربی، دور زدن محاصره اقتصادی یا ساخت بمب اتمی در همکاری تنگاتنگ با یکدیگر بودند. الگوی نلسون ماندلا نشان می‌دهد آزادسازی از این ایدئولوژی و دستیابی به صلح مدنی امکانپذیر است. امروز اسرائیل تنها وارث جهان امپریالیست به تعبیر سسیل رودز است. صلح مدنی ایجاب می‌کند که اسرائیلی‌ها و فلسطینی‌ها دو کلر و ماندلای خود را جست‌وجو کنند.
ترجمه: حمید محوی