مهدی چراغ‌زاده، شاعر و نویسنده جوان کشور، متولد 1367 در شهرستان گتوند، پایتخت شعر انقلاب اسلامی، از شهرستان‌های استان خوزستان است که در شعر انقلاب اسلامی بویژه در فضای شعر آیینی و هیات قلم می‌زند و در بین شاعران انقلاب و مداحان چهره‌ای شناخته شده است. چند روز پیش در خدمت این شاعر اهل‌بیت بودیم که گفت‌وگوی خواندنی آن در ادامه می‌آيد. علاقه به ادبیات و شعر در هر شرایطی برای مخاطبان حائز اهمیت است...
از دوران کودکی به شعر علاقه‌مند بودم و خوشبختانه در خانواده‌ای اهل شعر بودم. از همان کودکی گاهی اوقات چیزهایی می‌نوشتم ولی بعد از چند ساعت پاره می‌کردم اما نکته مهم شعر‌فهم‌بودن بود، یعنی از همان کودکی مفهوم و معنی تقریبا بیش از نصف اشعاری که می‌خواندم را درك مي‌كردم.
تقدیر افراطی و نقدهای تند
چه مسائلی باعث شد برای ادامه راه دچار تردید شوید و بخواهید با شعر وداع کنید؟
ببینید! برای شاعر و هر هنرمند نوپا و تازه‌کاری، مهم‌ترین نکته داشتن اساتید و دوستانی است که علاوه بر نقد منصفانه و دور از توهین و تندروی، راهکار نیز به وی ارائه دهند. متاسفانه بنده ابتدای کار به فضاهای شعری می‌رفتم که به صورت افراطی شعر را نقد می‌کردند، بدون توجه به اینکه این شاعر چند سال است شعر کار می‌کند و چگونه باید نقد کرد. آنقدر نقدهای آن به قول خودشان منتقدان تند بود و حتی شخصیت شاعر را هم نقد می‌کردند که باعث می‌شد ناامید شوم و قصد ترک شعر کنم اما به خواست خدا با بزرگوارانی که عرض کردم آشنا شدم و با کمک‌هایشان در این فضا ماندم و الان در خدمت شما هستم.
وضعیت ادبیات و زبان فارسی خوب نیست
وضعيت ادبیات را در شرایط فعلی چگونه ارزیابی می‌کنید؟
به نظرم ابتدا باید وضعیت زبان و ادبیات فارسی را بررسی کنیم و بعد طبق آن وضعیت کنونی شعر را ملاحظه کنیم، به طور خلاصه عرض می‌کنم وضعیت ادبیات و زبان فارسی به نظرم وضعیت خوبی نیست، دارد ضعیف می‌شود، در جامعه ما که زبان رسمی آن فارسی است، گویش فارسی روز به روز در ادبیات و گفتار مردم کمرنگ‌تر می‌شود و متاسفانه ساختار جمله و نگارش مردم تغییر کرده، استفاده از واژگان بیگانه، ادبیات سخیف فضای مجازی در اجتماع و در بین مردم بویژه افرادی که می‌خواهند خود را روشنفکر و بافرهنگ و باسواد معرفی کنند به یک مُد و فرهنگ تبدیل شده، و این باعث تضعیف زبان فارسی شده، همانطور که می‌دانیم قدرت زبان و ادبیات هر کشور و تمدنی با فرهنگ و ریشه‌های تاریخی آن رابطه مستقیم دارد، و تضعیف زبان فارسی باعث تضعیف فرهنگ و تمدن ما می‌شود.
تضعیف ادبیات فارسی بر شعر مؤثر بود/ با ظهور قیصر،حسین و هراتی شعر جریاني تازه گرفت
درباره شعر چطور؟
در شعر فارسی ما دوره‌های مختلفی را تجربه کرده‌ایم. از زمان رودکی تاکنون شعر فارسی دستخوش تغییرات و فراز و نشیب‌هایی بوده. در دورانی با وجود افرادی چون حافظ و سعدی به اوج رسیده و در دورانی هم رکود و رخوت داشته است اما شعر معاصر دارای دو دوره زمانی است؛ قبل از انقلاب و بعد از انقلاب. اگر بخواهیم شعر انقلاب اسلامی را بررسی کنیم هم سابقه‌اش به قبل از انقلاب برمی‌گردد. از زمان آغاز مبارزات این جریان شروع شده و همگام با انقلاب به پیش رفته اما در آغاز راه این شعر در قالب شعار‌های انقلابی جلوه‌گر می‌شد، در دوران بعد از انقلاب و زمان دفاع مقدس هم با خروشیدن شاعرانی چون قیصر امین‌پور، سیدحسن حسینی، سلمان هراتی، علی معلم و دیگر شاعران انقلابی که اکنون مجال اسامی آنان نیست، این شعر جریان تازه و قوت بیشتری گرفت و همچنان به سمت قله‌ها پیش می‌رود اما خب، شعر هم جزئی از ادبیات فارسی محسوب می‌شود و طبیعتا با تضعیف ادبیات فارسی شعر هم دچار ضعف می‌شود، البته این نکته را نیز عرض کنم که وظیفه اهالی ادب و شاعران است که در حفظ این زبان غنی با تمام وجود تلاش کنند.
با توجه به اشراف شما در شعر آیینی، شعر آييني تا چه حد مورد اقبال عمومي قرار گرفته است؟
این جریان شعری باوجود اینکه به شکل کنونی و نام کنونی آن دیرسالی نیست شکل گرفته اما خوشبختانه به‌خوبی توانسته است در جامعه و همچنین ادبیات کشور جایی برای خودش دست و پا کند و این به‌خاطر جریان شعر انقلاب و پیوند عمیق ادبیات انقلاب با معارف اهل‌بیت است که شاعران انقلاب اسلامی در این فضا نیز به‌خوبی توانسته‌اند شعر بسرایند و در مدت کوتاهی این شعر را دارای جایگاهی خاص کنند. بین مردم هم بسیار استقبال می‌شود و می‌بینیم که خاصه شعر هیات در هیئات و مجالس دیگر، چه یادواره شهدا باشد و هر مجلس دیگری شاعران به شعرخوانی می‌پردازند و با استقبال بی‌نظیر مردم روبه‌رو می‌شود. تفاوت این شعر با زمینه‌های دیگر شعری این است که برخلاف اشعار عاشقانه و از این دست که فقط در فضای جشنواره‌ها یا کتب به چاپ می‌رسد و همانجا باقی می‌ماند، این شعر در هیئات و در بین مردم خوانده می‌شود و تاثیرگذاری خیلی خوب و بیشتری دارد. یکی از علل پیشرفت چشمگیر این شعر در فضای عمومی همین مردمی بودن آن است که مورد اقبال قرار گرفته است.
مدرنیته با شعار سعادت و خوشبختی، انسان را از فطرت خویش جدا کرد
در فضاي شعري امروز جرياني نيز با عنوان شعر پست‌مدرن؛ غزل پست‌مدرن و... راه افتاده كه طرفدارانی هم دارد. نظرتان در باره این شعر چیست؟ آيا شما اين شعر را اصيل مي‌دانيد؟
ابتدا بايد ببینیم این چیزی که عده‌ای شعرش می‌خوانند بر چه مبنای فکری استوار است، این یک مکتب فکری است که همانطور که از اسم و معنی مصطلح آن برمی‌آید جلوتر از مدرنیته می‌خوانندش، مدرنیته با شعار سعادت و خوشبختی بشریت مطرح شد و همه‌جا را فراگرفت اما نتیجه‌ای که دیدیم نه‌تنها خوشبختی و سعادت نبوده بلکه انسان را از فطرت خویش جدا و خوی حیوانی را در او تقویت کرده و باعث بدبختی او شده است. حالا این پست‌مدرنی که بر پایه مدرنیته شکل گرفته که دیگر تکلیفش معلوم است، پست‌مدرن‌ها را می‌توان «دادائیسم» نیز محسوب کرد، از آن جهت که هر دوی اینها با عقل مبارزه می‌کنند، بر پوچ‌گرایی استوار هستند و حقیقت را انکار می‌کنند. پست‌مدرن‌ها در ادبیات و شعر نیز اینگونه‌اند، این جریان در شعر نیز بر این مبنا که گفته شد استوار است و اساس آن بی‌اساسی است. آنها منکر حقیقت هستند و با عقل مبارزه می‌کنند، اساس فکری‌شان بر بیهودگی و پوچ‌گرایی و مسخرگی است، این از مبنای فکرشان. در شعرشان نیز دنبال ساختارشکنی هستند هرچند ساختارشکنی در برخی موارد مثل آنکه نیما به عنوان شعر نیمایی آورد که خود بر ساختاری جدید و قابل قبول، چه از لحاظ فرم و چه از لحاظ محتوا بود، ممدوح است اما این پست‌مدرن‌ها اساسا هیچ ساختاری ندارند و فقط می‌خواهند ساختارها را بشکنند. اگر در زندگی افرادی که خود را سردمدار این جریان شعري می‌دانند و کسانی که این نوشته‌های سخیف را می‌خوانند دقت کنید، خواهید دید که اینها کلا از لحاظ اخلاقی و فکری دارای مشکلات عدیده هستند و اصلا سالم‌العقل نیستند، حتی کسانی که طرفدار این سبک هستند نیز اگر کمی در زندگیشان دقت کنید می‌بینید دچار انحرافات اخلاقی و فکری هستند. این شعر اصلا شعری اصیل نیست چون ضد انسانیت و عقلانیت است و به نظرم از انحرافات شعری محسوب می‌شود و من اصلا نه این مکتب فکری را قبول دارم و نه اشعار و خزعبلاتش را.
استفاده از مضامین جنسی با انسانیت در تعارض است
آوردن مضامين جنسي در شعر كه اين جريان آن را پيش گرفته است درست است؟ و چه لطماتي به جامعه خواهد زد؟
وقتی این مکتب فکری را بررسی کنید می‌فهمید که اصلا این جریان برای همین شکل گرفته است، شکل گرفته تا اصول اخلاقی و عقلی را از بین ببرد، پس نباید به آنان خرده گرفت که چرا به این اوضاع دچار شدید. خب، مسلما آوردن این مضامین درست نیست، این مضامین نه‌تنها با دین ما و اصلا فرهنگ چندهزارساله ما هیچ سنخیتی ندارد بلکه اصلا با انسانیت در تعارض است، همانطور که گفتم خوی حیوانی را در همه جوامع ترویج می‌دهند، لطمه‌های آن نیز در جامعه ملموس است و باعث انحرافاتی در جامعه نیز شده.