در زمان‌های دور، همان موقع‌هایی که زن و مرد و پیر و جوان، همه و همه یک جور و یک مدل حرف می‌زدند و دستور زبان فارسی هم دستخوش هیچگونه تغییری نشده بود، عده‌ای از خلافکاران و زندانیان پیدا شدند تا برای اینکه افکارشان فقط میان خودشان رد و بدل شود و کسی سر از حرف‌هایشان درنیاورد، شروع به ساخت اصطلاحات و واژگانی کردند که برای هیچ قشر دیگری قابل فهم نبود. اما زبان مخفی فقط در انحصار خلافکاران باقی نماند، با گذشت زمان ادامه پیدا کرد و روز به روز هم اصطلاحات و کلمات جدیدتری قدم به این زبان گذاشتند. کم‌کم دامنه استفاده از این زبان از محدوده میله‌های زندان بیرون آمد و در یک چشم به هم زدن تمام قشرها و گروه‌های مختلف را تحت تاثیر قرار داد.
همین شد که به یکباره واژه‌هایی چون «پاچه‌خواری»، «آنتن»، «سه شدن»، «سه‌سوته»، «کرتیم»، «ایول» و «ایکی‌ثانیه»، مثل یکی از اجزای جدانشدنی معجون جملات وارد زبان فارسی فراگیر جوانان و نوجوانان شد و تا جایی پیش رفت که حالا دیگر امکان جداسازی آن با هیچ وسیله‌ای وجود ندارد.
این روزها اصطلاحات و واژه‌های جدید‌التاسیس آنقدر همه‌گیر شده‌اند که کمتر می‌توانیم جوانانی را در محافل و مجامع جوانانه، در میهمانی‌ها و دبیرستان‌ها یا حتی در دانشگاه‌ها پیدا کنیم که این الفاظ و اصطلاحات را بین خود رد و بدل نکنند. واژه‌هایی نو و اصطلاحاتی که در وهله نخست هیچ معنایی را به ذهن آدم‌های نسل پیشین متبادر نمی‌کند، اما می‌توان از جمله‌بندی آنها پی به معنی نسبی آن الفاظ برد. جالب اینجاست که این الفاظ و اصطلاحات پس از جا افتادن کم‌کم از مکالمات جوانان عبور کرده و به مبادلات کلامی بزرگ‌ترها هم راه پیدا می‌کند. درست اینجاست که می‌توانیم به وضوح دریابیم این الفاظ به طور کامل در کانون مکالمات عامیانه سطح جامعه پذیرفته شده است.
جبار رحمانی، کارشناس مردم‌شناسی، علت بازگشت لحن جوانان امروزی به سمت زبان‌های مخفی رایج میان زندانیان را فاصله بین نسل جدید و نسل قدیم جوانان می‌داند و می‌گوید: جوانان امروزی به نحوی صحبت می‌کنند که نسل قدیم معنای تمام سخنان آنها را درک نکنند.
رحمانی ادامه می‌دهد: زبان روزمره میان افراد جامعه همه نیازهای ارتباطی جوانان را ارضا نمی‌کند به این دلیل که جوانان به دنبال حداقل کلماتی هستند که به‌وسیله آن بیشترین پیام را به مخاطب برسانند و این مسأله با کلمات رایج و روزمره امکان‌پذیر نیست به همین خاطر دست به ابداع کلمات و واژه‌ها می‌زنند.
رحمانی معتقد است: جوانان برای رساندن مفهوم خود به همسن و سالانشان کلمات را تغییر داده و تبدیل به استعاره می‌کنند. البته ساخت بسیاری از این استعاره‌ها به طور اتفاقی رخ می‌دهد. این مردم‌شناس می‌گوید: افراد برحسب نیازهای خاص در زمان و مکان شروع به ابداع کلمه‌هایی می‌کنند که فقط کسانی که در آن شرایط حضور داشته‌اند متوجه معنی آن می‌شوند و در هر منطقه‌ای جوانان برای برقراری ارتباط با یکدیگر از کدهای خاصی استفاده می‌کنند.
رسانه‌ها انتقال‌دهنده زبان مخفی میان جوانان
درست است که بیشترین تولید‌کنندگان اصطلاحات و واژه‌های جدید، گروه‌های مختلفی از جوانان هستند و گسترش و انتقال هم بیشتر از طریق ارتباطات میان فردی، میان این گروه از افراد جامعه صورت می‌گیرد اما در این رابطه نمی‌توان نقش رسانه‌ها را هم نادیده گرفت. استفاده از انواع و اقسام این اصطلاحات در سریال‌ها، برنامه‌های تلویزیونی و برنامه‌های طنز رادیو نیز در این زمینه بی‌تاثیر نبوده‌اند.
محمد رضوی، استاد زبانشناسی دانشگاه آزاد در این باره می‌گوید: بسیاری از اصطلاحات خاص میان جوانان ساکن شهر تهران، بی‌آنکه منشأ اولیه آنها قابل تشخیص باشد، دامنه نفوذ خود را تا داستان‌ها، سریال‌های تلویزیونی و حتی فیلم‌های سینمایی گسترش داده است.
به گفته رضوی، استفاده از اینگونه اصطلاحات در کشور ما اتفاق تازه‌ای نیست. وی ادامه می‌دهد: در تهران، از ده‌ها سال پیش برخی اصطلاحات خاص در محاورات معمولی بعضی از اقشار شهری رواج داشته، اما بشدت امروز نبوده است. رضوی افزود: ظاهراً تغییر هرم سنی جمعیت شهرنشین از آغاز دهه ۶۰ و جوان شدن جمعیت کشور ما انبوهی از اصطلاحات رمزآلود را که در محافل خصوصی گروهی از جوانان شکل گرفته به سطح جامعه آورده است.
البته بسیاری از جامعه‌شناسان نیز معتقدند، هر اندازه نیازهای منطقی و طبیعی جوانان مورد بی‌اعتنایی و بی‌توجهی قرار بگیرد، رویکرد آنها نسبت به انتخاب کانال‌های ویژه ارتباطی و اصطلاحات محاوره‌ای خاص تشدید می‌شود.
آنها می‌گویند با فراهم شدن امکانات رفاهی بیشتر برای جوامع شهری بویژه محله‌های محروم یا جرم‌خیز و حاشیه نشین‌ها و نیز مهیا شدن امکان تحصیلات عالیه برای تمامی اقشار جامعه بسیاری از اصطلاحات رایج در این مناطق خود به خود از حیطه محاورات عمومی و حتی خصوصی جوانان حذف می‌شود.
اما شاید مهم‌ترین عامل به‌وجود آورنده این مسأله، شکاف میان والدین و فرزندان در جامعه کنونی باشد. این امر باعث می‌شود تا هیچ‌یک از این دو نسل نتوانند به راحتی با دیگری رابطه صمیمانه برقرار کنند و وادار شوند مانند خلافکاران زندان‌های قدیمی در حاشیه حرف بزنند. معجون کلمات با چاشنی رمز
در زمان‌های دور، همان موقع‌هایی که زن و مرد و پیر و جوان، همه و همه یک جور و یک مدل حرف می‌زدند و دستور زبان فارسی هم دستخوش هیچگونه تغییری نشده بود، عده‌ای از خلافکاران و زندانیان پیدا شدند تا برای اینکه افکارشان فقط میان خودشان رد و بدل شود و کسی سر از حرف‌هایشان درنیاورد، شروع به ساخت اصطلاحات و واژگانی کردند که برای هیچ قشر دیگری قابل فهم نبود. اما زبان مخفی فقط در انحصار خلافکاران باقی نماند، با گذشت زمان ادامه پیدا کرد و روز به روز هم اصطلاحات و کلمات جدیدتری قدم به این زبان گذاشتند. کم‌کم دامنه استفاده از این زبان از محدوده میله‌های زندان بیرون آمد و در یک چشم به هم زدن تمام قشرها و گروه‌های مختلف را تحت تاثیر قرار داد.
همین شد که به یکباره واژه‌هایی چون «پاچه‌خواری»، «آنتن»، «سه شدن»، «سه‌سوته»، «کرتیم»، «ایول» و «ایکی‌ثانیه»، مثل یکی از اجزای جدانشدنی معجون جملات وارد زبان فارسی فراگیر جوانان و نوجوانان شد و تا جایی پیش رفت که حالا دیگر امکان جداسازی آن با هیچ وسیله‌ای وجود ندارد.
این روزها اصطلاحات و واژه‌های جدید‌التاسیس آنقدر همه‌گیر شده‌اند که کمتر می‌توانیم جوانانی را در محافل و مجامع جوانانه، در میهمانی‌ها و دبیرستان‌ها یا حتی در دانشگاه‌ها پیدا کنیم که این الفاظ و اصطلاحات را بین خود رد و بدل نکنند. واژه‌هایی نو و اصطلاحاتی که در وهله نخست هیچ معنایی را به ذهن آدم‌های نسل پیشین متبادر نمی‌کند، اما می‌توان از جمله‌بندی آنها پی به معنی نسبی آن الفاظ برد. جالب اینجاست که این الفاظ و اصطلاحات پس از جا افتادن کم‌کم از مکالمات جوانان عبور کرده و به مبادلات کلامی بزرگ‌ترها هم راه پیدا می‌کند. درست اینجاست که می‌توانیم به وضوح دریابیم این الفاظ به طور کامل در کانون مکالمات عامیانه سطح جامعه پذیرفته شده است.
جبار رحمانی، کارشناس مردم‌شناسی، علت بازگشت لحن جوانان امروزی به سمت زبان‌های مخفی رایج میان زندانیان را فاصله بین نسل جدید و نسل قدیم جوانان می‌داند و می‌گوید: جوانان امروزی به نحوی صحبت می‌کنند که نسل قدیم معنای تمام سخنان آنها را درک نکنند.
رحمانی ادامه می‌دهد: زبان روزمره میان افراد جامعه همه نیازهای ارتباطی جوانان را ارضا نمی‌کند به این دلیل که جوانان به دنبال حداقل کلماتی هستند که به‌وسیله آن بیشترین پیام را به مخاطب برسانند و این مسأله با کلمات رایج و روزمره امکان‌پذیر نیست به همین خاطر دست به ابداع کلمات و واژه‌ها می‌زنند.
رحمانی معتقد است: جوانان برای رساندن مفهوم خود به همسن و سالانشان کلمات را تغییر داده و تبدیل به استعاره می‌کنند. البته ساخت بسیاری از این استعاره‌ها به طور اتفاقی رخ می‌دهد. این مردم‌شناس می‌گوید: افراد برحسب نیازهای خاص در زمان و مکان شروع به ابداع کلمه‌هایی می‌کنند که فقط کسانی که در آن شرایط حضور داشته‌اند متوجه معنی آن می‌شوند و در هر منطقه‌ای جوانان برای برقراری ارتباط با یکدیگر از کدهای خاصی استفاده می‌کنند.
رسانه‌ها انتقال‌دهنده زبان مخفی میان جوانان
درست است که بیشترین تولید‌کنندگان اصطلاحات و واژه‌های جدید، گروه‌های مختلفی از جوانان هستند و گسترش و انتقال هم بیشتر از طریق ارتباطات میان فردی، میان این گروه از افراد جامعه صورت می‌گیرد اما در این رابطه نمی‌توان نقش رسانه‌ها را هم نادیده گرفت. استفاده از انواع و اقسام این اصطلاحات در سریال‌ها، برنامه‌های تلویزیونی و برنامه‌های طنز رادیو نیز در این زمینه بی‌تاثیر نبوده‌اند.
محمد رضوی، استاد زبانشناسی دانشگاه آزاد در این باره می‌گوید: بسیاری از اصطلاحات خاص میان جوانان ساکن شهر تهران، بی‌آنکه منشأ اولیه آنها قابل تشخیص باشد، دامنه نفوذ خود را تا داستان‌ها، سریال‌های تلویزیونی و حتی فیلم‌های سینمایی گسترش داده است.
به گفته رضوی، استفاده از اینگونه اصطلاحات در کشور ما اتفاق تازه‌ای نیست. وی ادامه می‌دهد: در تهران، از ده‌ها سال پیش برخی اصطلاحات خاص در محاورات معمولی بعضی از اقشار شهری رواج داشته، اما بشدت امروز نبوده است. رضوی افزود: ظاهراً تغییر هرم سنی جمعیت شهرنشین از آغاز دهه ۶۰ و جوان شدن جمعیت کشور ما انبوهی از اصطلاحات رمزآلود را که در محافل خصوصی گروهی از جوانان شکل گرفته به سطح جامعه آورده است.
البته بسیاری از جامعه‌شناسان نیز معتقدند، هر اندازه نیازهای منطقی و طبیعی جوانان مورد بی‌اعتنایی و بی‌توجهی قرار بگیرد، رویکرد آنها نسبت به انتخاب کانال‌های ویژه ارتباطی و اصطلاحات محاوره‌ای خاص تشدید می‌شود.
آنها می‌گویند با فراهم شدن امکانات رفاهی بیشتر برای جوامع شهری بویژه محله‌های محروم یا جرم‌خیز و حاشیه نشین‌ها و نیز مهیا شدن امکان تحصیلات عالیه برای تمامی اقشار جامعه بسیاری از اصطلاحات رایج در این مناطق خود به خود از حیطه محاورات عمومی و حتی خصوصی جوانان حذف می‌شود.
اما شاید مهم‌ترین عامل به‌وجود آورنده این مسأله، شکاف میان والدین و فرزندان در جامعه کنونی باشد. این امر باعث می‌شود تا هیچ‌یک از این دو نسل نتوانند به راحتی با دیگری رابطه صمیمانه برقرار کنند و وادار شوند مانند خلافکاران زندان‌های قدیمی در حاشیه حرف بزنند. ارسال نظر
پربیننده