دنیای 2064 چه شکلی است؟

دنیای بشری در سال 2064 میلادی چقدر با امروز تفاوت خواهد داشت؟ «ایان پیرسون»، مهندس و آینده‌پژوه بریتانیایی، به سبک ایزاک آسیموف پیش‌بینی کرده که زندگی در ۵۰ سال بعد چه فرق‌هایی با زندگی امروزی بشر خواهد داشت. بیش از نیم قرن پیش، ایزاک آسیموف، نویسنده رُمان‌های معروف علمی- تخیلی از قبیل «من روبوت» و «پایان ابدیت» از یک نمایشگاه در شهر نیویورک بازدید کرد. این نمایشگاه شامل مجموعه‌ای بود از دستگاه‌های برقی ابداع شده از آغاز قرن بیستم میلادی که دیدن آنها در یک جا سوالی را در ذهن آسیموف برانگیخت: دنیا در 50 سال آینده چه پیشرفت‌هایی را شاهد خواهد بود؟ اما برخلاف آسیموف که از زندگی زیر زمین و آب صحبت کرده بود، پیرسون معتقد است که روند رو به رشد شهرنشینی در آینده کلانشهرها با جمعیت‌هایی «تا ۵۰ میلیون نفر» را به وجود خواهد آورد. آدمی برای زندگی نگاه از زمین برخواهد گرفت و به آسمان نظر خواهد داشت: «یکی از راه‌حل‌هایی که هم‌اینک در حال بررسی است، ساخت آسمان‌خراش‌هایی بسیار بلندمرتبه است؛ شاید به ارتفاع چند کیلومتر. تا حدود سال‌های ۲۰۵۰ و ۲۰۶۰ مواد کربن‌دار زیادی به دست خواهیم آورد، موادی از قبیل «گرافن» و غیره‌ که بسیار ارزان‌قیمت بوده و می‌شود با آنها ساختمان‌هایی بسیار مستحکم و بلندمرتبه ساخت.» آسیموف در تصویر خود از سال ۲۰۱۴ از ابزارَک (گَجت‌)‌هایی سخن گفته بود که «غذای آماده» سرو می‌کنند، خاگینه می‌پزند، گوشت کباب می‌کنند و بار کارهای ملال‌آور خانه را از دوش انسان برمی‌دارند. اما آن طور که پیرسون معتقد است در آینده این ابزارک‌ها به چنان ابعاد کوچکی خواهند رسید که عملا به جای جواهر و زیورآلات مورد استفاده قرار خواهند گرفت:«در نهایت خواهید توانست همه اجزای فناوری اطلاعات (آی‌تی) مورد نیاز خود را در حجمی کوچک‌تر از یک گوشواره ریز یا یک نگین روی بینی دریافت کنید. نمایشگر مورد نیازتان به شکل لنز یا عینک مخصوص‌تان خواهد بود. خواهید توانست با استفاده از حرکت انگشتان دستتان در فضای سه بعدی [در هوا] تایپ کنید.» به باور پیرسون، تا سال ۲۰۶۴ انرژی گداخت هسته‌ای و انرژی خورشیدی منابع اصلی نیرو در جهانی خواهند بود که تا آن موقع سال‌هاست که انرژی‌های ارزانقیمت و تجدیدپذیر را جایگزین سوخت فسیلی کرده است. او با تصویر همیشگی آینده‌پژوهان، از جمله آسیموف، از آینده‌ای که در آن خودروهای پرنده بر فراز راه پرواز می‌کنند، مخالف است: «البته روی جاده حرکت خواهند کرد. وقتی استفاده از ماشین‌های برقی را شروع کنیم، این نوع خودرو می‌تواند به فاصله چند سانتی‌متری یا حتی چند میلی‌متری از دیگر خودروها حرکت کند. آن وقت اگر لوله‌های بزرگی را بسازیم که خودروهای برقی در چند لایه در آنها حرکت کنند، خواهیم توانست ۷۵ برابر تعداد خودروهای امروزی را جابه‌جا کنیم». آسیموف گفته بود که اگر زمانی در آینده جنگی هسته‌ای رخ دهد، «چنین آینده‌ای ارزش صحبت کردن ندارد». پیرسون نیز می‌گوید با این حرف موافق است و تاکید می‌کند که امکان بروز جنگی جهانی در خاورمیانه یا آسیا وجود دارد یا حتی ممکن است مجموعه‌ای از جنگ‌های داخلی را بین ایدئولوگ‌های جناح‌های چپ و راست در غرب مشاهده کنیم. پیرسون اعتقاد دارد که سینما، نمایش و کنسرت همچنان وجود خواهد داشت اما شیوه عرضه محصولات فرهنگی تفاوت خواهد کرد: «در سال ۲۰۶۴ وقتی به یک قطعه موسیقی فکر کنید، همان قطعه در ذهن‌تان نواخته می‌شود! ارتباط رویایی است به این معنا که خواهید توانست رویایتان را به رویای فرد دیگری وصل کنید. در سال ۲۰۶۴ خواهید توانست به انتخاب خودتان خواب ببینید، تصویرهای رویایتان را دستچین کنید و مستقیم به مغز و چشمان‌تان بفرستید، حتی خواهید توانست برای خوابتان صدا هم بگذارید. همچنین قادر خواهید بود که رویای‌تان را با اتصال به رویای شخص دیگری به اشتراک بگذارید.» اما آنچه آینده‌پژوه دیروز از تصورش باز مانده بود «زندگی ابدی» یا به قول پیرسون «زندگی ابدی الکترونیکی» است. پیرسون در توضیح این نظریه می‌گوید: «در نهایت، زمانی حول و حوش سال ۲۰۵۰ به نقطه‌ای خواهیم رسید که ۹۰ درصد آنچه به آن می‌اندیشید در بیرون از مغزتان انجام می‌شود. تا سال ۲۰۶۰ اگر یک کامیون شما را زیر گرفت، مشکل چندانی در زندگی حرفه‌ای‌تان ایجاد نخواهد شد. کشته‌شدن‌تان مساله بغرنجی نخواهد بود، چرا که ذهن‌تان همچنان روی شبکه زنده است. بنابراین، می‌توانید خیلی راحت از اولین فروشگاه یک اندروید (روبوت انسان‌نما) بخرید، ذهن‌تان را رویش بارگذاری (آپلود) کنید و طوری وانمود کنید که انگار که هیچ اتفاقی نیفتاده است. این حالت نوعی زندگی ابدی مجازي برایتان فراهم می‌آورد. شاید ترجیح بدهید چندین کپی از خودتان تهیه کنید. چه بسا، علاوه بر نسخه‌ای از ذهن‌تان که در سر دارید، محض احتیاط، چندین کپی از آن را روی شبکه هم ذخیره کنید. وقتی به این سطح از انتخاب برسیم، آینده بشریت یکسره دستخوش تغییر قرار خواهد گرفت».