محمدجواد پورعزيز: امروز دیگر تقریبا برای همه علاقهمندان به حوزه سیاست و دین آشکار شده که مستکبران برای آینده خاورمیانه نقشههای فراوانی تدارک دیدهاند. یکی از بخشهای جالب «طرح خاورمیانه جدید» آمریکا و اسرائیل، محوریت بخشیدن به ترکیه به عنوان الگوی آینده همین طرح است هرچند ترکها سیاستورزان پرقدرتی در جامعه خاورمیانه به حساب نمیآیند. دستکم آنچه هماکنون در غرب و جنوب آسیا در جریان است، نشان از برخورد دو تز فرامنطقهای به رهبری عربستان و ایران دارد. ترکها در مقاطعی زیر پرچم عربستان سینهزنی کردند و در برههای از زمان هم سعی در نزدیکی به محور ایرانی اسلامی داشتند. اما دقیقا زمانی که زمامداران و مردم ترکیه به موعد تصمیمگیری میان الگوی «سلف صالح» سعودی و «ولایتفقیه» ایرانی دستکم در حوزه سیاست خارجی نزدیک میشدند اصل ماجرا در آستانه تحول قرار گرفت. ترکها به اندازهای از امنیت دولت و حاکمیتشان در طرح خاورمیانه جدید اطمینان داشتند که احمد داوود اوغلو، وزیر خارجه ترکیه در یک اظهارنظر صریح در پارلمان این کشور گفت: خاورمیانه جدید در حال شکلگیری است و ترکیه رهبری خاورمیانه جدید و موج تغییرات را بهدست میگیرد.
شاید همین بلندپروازی و اطمینان به آمریکا بود که کار دست دولت اردوغان داد. اطلاعات زیادی وجود دارد که نشان از بروز یک انقلاب مخملی نافرجام در ترکیه چندی پیش از این دارد. چند ماه پیش از این به بهانه حفظ محیط زیست در ترکیهای که مشکل اقتصادی حادی ندارد و انتخاباتی هم به بهانه تقلب در آن زیر سوال نرفته؛ اغتشاشاتی وسیع به راه افتاد! حجم آشوب به اندازهای بود که پس از ملی اعلام شدن پارک تفریحی مورد مناقشه باز هم تا مدتها آرامش و امنیت به شهرهای بزرگ ترکیه بازنگشت. این ورژن جدید انقلاب مخملی که اتفاقا برخی متخصصان ایرانی این حوزه همچون مازیار بهاری نیز در آن فعال بودند هر چه بود در حد یک تست شخصیت جامعه ترکیه باقی ماند. اما آیا توطئه غرب به پایان رسیده و دولت اردوغان در امنیت بسر میبرد؟ اصلا چرا غرب باید علیه اردوغانی که مروج یک حکومت نیمه اسلامی- نیمه سکولار کمخطر است، توطئهسازی کند؟
ورژن اسلام اردوغانی ترکیه هر چه هست ارتباطی با دین برگزیده غرب برای خاورمیانه ندارد. حسین نصر، جهان اسلام را به 3 دسته تقسيم ميکند؛ بنيادگرايان شامل جريانهاي سلفي– وهابي، جريانهاي مدرن و تجددخواه مثل ليبراليسم عربي و مهديگرايان يا عيسيباوران. موضوع زماني جالب مي شود که وي «تصوف» را به عنوان راهکار حفظ تعادل در جهان اسلام برابر هر 3 نوع گرايش يا ملغمهاي از آنها معرفي ميکند. تصوف یک خصوصیت بسیار جالب دارد. در طول سالهای متمادی ترکیه تبدیل به خاستگاه این تفکر شده است و در عین حال در ایران و مصر و لیبی و عراق و حتی سرزمینهای اشغالی هوادار دارد. نقطه مشترک صوفیستهای جریان «دین جهانی» را میتوان در «اسلام یونیورسالیسم» فریتهوف شوآن و حسین نصر در فرقه مریمیه با قابلیت آبجوخواری شرعی و تَرک همه شعائر به اسم ایمان باطنی و ورژن سکولاریستی فتحالله گولن صهیونیست با شعار «جدایی دین از سیاست» با همین عناوین مشترک برآمده از ایمان باطنی یافت. اصول تا فروع این دین برآمده از گفتوگوی ادیان مدل گولن- نصر یکسان است. جالب اینجاست که پاپ مرحوم نیز این دین را در دیدار با گولن «جهانی» خوانده بود!
گولن کسی است که از حفظ منافع اسرائیل در منطقه حتی به شرط ریخته شدن خون ترکها ترسی ندارد. در ماجرای کشتی مرمره در حالی که دولت اردوغان و مردم ترکیه تا آستانه قطع روابط با صهیونیستها پیش رفتند وی در مصاحبهای با نشریه وال استریت ژورنال در اظهاراتی که در ابتدا هواداران او را نیز دچارحیرت کرد، مخالفت خود را با اقدام دولت ترکیه ابراز داشت و آن را به دلیل مخالفت اسرائیل با تحویل این کمکها نقض حاکمیت این کشور(؟!) عنوان کرد!
جنبش گولن به سنتزی از تجدد و اسلام سنتی در ترکیه دستیافته که بیشترین نزدیکی را با خاورمیانه جدید و به دنبال آن تشکیل حکومت جهانی به رهبری غرب دارد. در این میان حدس بزنید بزرگترین دشمن گولنیها در منطقه کدام کشور است؟ «ایران».
در چنین شرایطی که اردوغان بریده و نادم از ورود به جنگ سوریه در حال نزدیک شدن به محور ایران است، جنبش گولن به بهانه فساد اقتصادی وارد فاز انقلاب سیاسی علیه دولت ترکیه میشود. نقطه قوت این ماجرا دستگیری فردی است که وی را عامل ایران در دور زدن تحریمها در ترکیه میخوانند. اتهام وی پرداخت رشوه به بانکهای ترکیه و ایجاد فساد به جهت انتقال پول و طلاهای ایرانیهاست. در این میان در هیچ کدام از رسانههای ترکیه نامی از بابک زنجانی به میان نیامده اما مجموعه رسانههای زنجیرهای در ایران افشای ارتباط ضراب- زنجانی را به نقل از ترکها مرتبا بازنشر میکنند!
در این گیر و دار، سند حقانیت ادعاهای تیم آمریکایی- اسرائیلی فتحالله گولن با برجستهسازی مساله بابک زنجانی از تهران صادر میشود! چه کسی در این میان از فهم روابط بینالملل غافل است؟ چطور ما در این بازی خطرناک گرفتار شدیم و در اجرای پروژه خاورمیانه جدید آمریکایی– صهیونیستی تا این اندازه پیشدستی کردیم؟! اصلا چرا به ساختار «دور زدن تحریمهای آمریکایی» با دست خودمان صدمه جدی وارد کردیم؟! یک هفته پیش از این رخدادهای عجیب و غریب یکی از رسانههای داخلی از طرح وزارت خزانهداری آمریکا برای صدمه زدن به شبکه دور زدن تحریمها در ایران خبر داده بود. آیا عدهای در داخل ایران با رابرت کوهن آمریکایی همدست شدهاند؟!
کم کردن روی دلال دولتی مثل بابک زنجانی که از طرف همه رؤسای جمهور سابق و فعلی ایران مورد تقدیر قرار گرفته به سادگی بدون دادار دودور رسانهای امکانپذیر بود. پروندهای که در حد و اندازه رفع یک زگیل ساده برای پیکره نظام هزینه برمیداشت را تبدیل به یک شکست فرامنطقهای کردیم و جالب اینجاست که انتظار داریم همه متخصصان روابط بینالملل و سیاسیون بابت این ژست نامتناسب مبارزه با فساد اقتصادی کف هم بزنند! آن هم در شرایطی که پروندههای بزرگی همچون کرسنت و استات اویل و کیش اورینتال اویل رها شده در نوبت رسیدگی به سر میبرند! زنجانی هر چه هست خطرش برای جمهوری اسلامی از جریان خطرناک آمریکایی- اسرائیلی فتحالله گولن بیشتر نیست.
همین اتفاقات است که انسان را به سربرآوردن شعار «اعتدالگرایی» گولنیها در ترکیه و هاشمیستهای دولت در ایران، به صورت همزمان اندکی مشکوک میکند. مهم این است که آقایان هرگز مشخص نکردند در طرح «مبارزه با افراطگرایی دینی» در منطقه، بناست کدام ورژن از اعتدالگرایی در گفتمان سیاست خارجی کشورمان اجرایی شود. اعتدالگرایی ورژن خاتمی یا مدلی جدید؟