حامد نجفیمهر: همگی ما هر روز از کوچه و خیابانهای شهر عبور میکنیم و به دلیل مشغلههای کاری ممکن است ساعتهای زیادی را در معابر شهری و گذرگاههای شهر سپری کنیم. این در حالی است که اساس زندگی خود را بر پایه مبانی دینی استوار کردهایم و تلاش داریم با رعایت موازین اسلامی زندگی خود را پیش ببریم. حتی هنگام خروج از منزل با یاد خدا و توکل بر او روز خود را آغاز میکنیم و رعایت چنین نکاتی بهخوبی نشان میدهد حرکت در چارچوب دین و رعایت زندگی ایرانی- اسلامی برای ما مهم است و تلاش داریم از این مسیر دور نشویم. اما به نظر میرسد در هیاهوی زندگی شهری یک موضوع مهم از نگاه بسیاری از شهروندان مغفول مانده است. این موضوع مهم همان مساله مهمی است که بسیاری از کارشناسان شهری و جامعهشناسان نسبت به آن تاکید دارند: «شهر اسلامی» به باور بسیاری از کارشناسان، «رفتار فردی و گروهی در شهر اسلامی»، «خانوادهدوستی و کمک به همنوع در شهر اسلامی»، «سبک و سیاق معیشت در شهر اسلامی»، «نقش و منش کاسب مسلمان»، «باید و نبایدهای ساختار بانکداری در شهر اسلامی» و «شاخصههای بازار شایسته شهر اسلامی» در حوزه اجتماعی از جمله مواردی است که در مبحث شهر اسلامی بر آن تاکید شده است. برای آشنایی بیشتر با مصادیق شهر اسلامی و همچنین برنامههای شورای شهر برای تحقق این مهم گفتوگویی انجام دادهایم با محسن پیرهادی، عضو شورای اسلامی شهر تهران. پیرهادی به«وطن امروز» میگوید: یکی از دغدغههای شورا و مدیران شهری موضوع سبک زندگی ایرانی- اسلامی و دستیابی به شهر اسلامی است چرا که این موضوع بارها از سوی مقام معظم رهبری مورد تاکید قرار گرفته است. این عضو شورای شهر میافزاید: در شورای اسلامی شهر تهران تلاش بر آن است تا در تمام تصمیمگیریها این پرسش را مدنظر داشته باشیم که آیا این تصمیم ما را به شهر اسلامی نزدیکتر میکند یا دورتر؟ برای شهر اسلامی مدل نداریم؟
وی با تاکید بر این موضوع که شاخصههای شهر اسلامی آنچنان که باید تبیین نشده است، بیان داشت: اندیشههایی در این باره در ذهنمان هست اما به صورت مبانی منسجم تدوینیافتهای هنوز یک جا جمع نشده تا ما بتوانیم مدل شهر اسلامی را بشناسیم. بنابراین اول باید این اندیشهها را گردآوری کنیم، اندیشههایی که در متون اسلامی ما موجود است اما به این دلیل که دستهبندی و شاخصبندی نشده در مسیر عملیاتی شدن قرار نگرفته است. وی با بیان اینکه این نیاز اکنون احساس شده، خاطرنشان کرد: گروهی باید دست به کار شوند و از متون اسلامی ویژگیهای شهر اسلامی را استخراج کنند و آن را مانند نقشه راه در اختیار کسانی قرار دهند که برای شهرها تصمیمگیری میکنند.
مصرفگرایی را جدی بگیرید
پیرهادی با هشدار درباره رواج مصرفگرایی در تهران اظهار میدارد: پدیده مصرفگرایی در شهر تهران را در نظر بگیرید. این نوع مصرفگرایی آیا ما را به شهراسلامی نزدیک میکند؟ شورا در باره صدور مجوزهای تجاری این تکلیف را دارد که پدیده مصرفگرایی را در تصمیمگیریها در نظر داشته باشد و باید بدانیم که مصرفگرایی پدیدهای است که آرامآرام در حال رشد است و به همین نسبت میتواند ما را از شهر اسلامی دور کند چرا که این نوع از معیشت هیچ سنخیتی با سبک زندگی ایرانی- اسلامی نداشته و برگرفته از زندگیهای غربی و اندیشه سرمایهداری است.
هنوز هدف مشخص نیست!
به باور پیرهادی، لازم است نسبت به موضوع شهراسلامی به یک نگاه اندیشهای دست یابیم و برای این منظور نیازمند کارعلمی و پژوهشی هستیم تا این اندیشه را گردآوری و منسجم کرده و هدف را مشخص کنیم. زمانی که هدف مشخص شد آن را در اختیار همه مدیران شهری قرار دهیم تا همگی در قالب یک چارچوب به سمت شهر اسلامی حرکت کنیم.
شهر اسلامی در معماری مساجد خلاصه نمیشود
این عضو شورای شهر ضمن گلایه از این موضوع که زمانی که صحبت از شهراسلامی میشود همه از معماری مساجد یاد میکنند، میافزاید: اما باید بدانیم که شهر اسلامی فقط در مساجد خلاصه نمیشود. همه شئونات زندگی ما باید رنگ و بوی اسلامی داشته باشد تا به شهر اسلامی دست پیدا کنیم. وی ارتقای کیفیت زندگی مردم متناسب با آنچه در دین مشخص شده را از جمله مصادیق شهر اسلامی دانست و خاطرنشان کرد: باید در نهادهای تصمیمگیری و در شورای شهر نگاه این باشد که تمام جزئیات شهر اسلامی و زندگی ایرانی- اسلامی در تصمیمگیریها رعایت شود تا به این آرمان دست یابیم. به گفته پیرهادی، موضوع معماری موضوع مهمی است، اینکه ما در شهرسازی از چه نمادها و چه المانهایی استفاده میکنیم خیلی مهم است. باید دقت شود که از المانهای اسلامی استفاده شود اما این همه ماجرا نیست.