دریاچه ارومیه که روزگاری فیروزه شمالغرب ایران بود هم‌اکنون به دلایل مختلف از جمله کاهش بارندگی و برداشت بی‌رویه از منابع آب زیرزمینی آخرین روزهای حیات خود را سپری می‌کند؛ سرنوشتی که در انتظار اغلب دشت‌های کشور بویژه مناطق ممنوعه است. به گزارش مهر، از سال آبی 75 - 74 تا کنون رقم‌های ارتفاعی سطح تراز آب دریاچه ارومیه سیر نزولی پیدا کرده و در طول سال‌های اخیر آب دریاچه بیش از 6 متر کاهش ارتفاع را تجریه کرده طوری که احیای این دریاچه هم‌اکنون به معضل ملی و حتی فراملی تبدیل شده است. برداشت بی‌رویه از منابع آب زیرزمینی، کاهش ریزش‌های جوی طی سال‌های اخیر و مصرف بیش از اندازه نیاز آب در بخش کشاورزی تاکنون عاملان اصلی خشکسالی دریاچه ارومیه بودند که طی روزهای گذشته مدیرکل حفاظت محیط زیست آذربایجان‌شرقی پل میانگذر شهید کلانتری را نیز یکی از مسببان بروز این پدیده دانست. این وضعیت هم‌اکنون در اغلب مناطق کشور حاکم بوده طوری که شاهد خشکی کامل تالاب هامون در استان سیستان و بلوچستان هستیم؛ سرنوشتی که در صورت ادامه روند فعلی در 300 دشت ممنوعه کشور طی آینده نزدیک دور از انتظار نیست. هم‌اکنون براساس اعلام مدیرعامل شرکت مدیریت منابع آب ایران 609 دشت در سطح کشور شناسایی شده که از این تعداد 300 دشت به دلیل برداشت‌های بی‌رویه در لیست ممنوعه‌ها قرار گرفته‌اند ولی مشکل دیگری که در این راستا وجود دارد، عدم اطلاع دقیق از میزان ذخایر آب در این مناطق است. مدیرعامل شرکت مدیریت منابع آب ایران، با اشاره به اینکه در تمام 609 محدوده مطالعاتی کمبود آب حاکم است، افزود: باید میزان ذخایر در حوزه‌های آبریز به طور دقیق رصد شوند. محمد حاج‌رسولی‌ها با اشاره به اینکه در ابتدای انقلاب 160 هکتار اراضی کشاورزی در حوزه آبریز دریاچه ارومیه وجود داشت، اظهار کرد: هم‌اکنون این میزان به 480 هزار هکتار تا 500 هزار هکتار افزایش یافته است. وی با بیان اینکه این در حالی است که در میانه راه یعنی در سال‌های 74 این میزان 330 هزار هکتار بود، اعلام کرد: متاسفانه از آن به بعد مدیریت مناسبی روی برداشت از آب‌های زیرزمینی انجام نشد. وی گفت: براساس بررسی‌های انجام شده میزان ذخایر و بارش‌های موجود جوابگوی نیاز آبی 150 هزار هکتار اراضی کشاورزی که بعد از انقلاب به محدوده این نوع اراضی در حوزه آبریز دریاچه ارومیه اضافه شده‌اند، است. مدیرعامل شرکت مدیریت منابع آب ایران با اشاره به اینکه ولی 150 هزار هکتار مابقی باید با یافتن راهکارهایی تعیین تکلیف و مدیریت شوند، ادامه داد: اگر نیاز آبی با توجه به اقلیم سردسیر استان را محاسبه کنیم 3 میلیارد مترمکعب اضافه برداشت از حوزه آبریز دریاچه ارومیه انجام شده است. وی عنوان کرد: در اکثر دشت‌های کشور که هم‌اکنون 300 دشت ممنوعه داریم سالانه با افت یک تا 2 متر کاهش ارتفاع مواجه می‌شویم. وی ادامه داد: باید با تغییر نوع مصرف و جابه‌جایی مصرف با در نظر گرفتن نوع اشتغال مناطق، مدیریت آب را انجام دهیم. احتمال خشکی یکباره منابع آب وجود دارد
وی با بیان اینکه به دلیل حساسیت موضوع میزان منابع آب دریاچه ارومیه را با دقت بالایی رصد می‌کنیم، ادامه داد: میزان کاهش منابع آب را می‌دانیم ولی میزان ذخایر مشخص نیست و احتمال اینکه یکباره با خشکی این منابع روبه‌رو شویم، وجود دارد. مدیرعامل شرکت مدیریت منابع آب ایران اظهار داشت: این افت شدید دور از انتظار نیست طوری‌که امکان برداشت وجود نداشته و براساس بررسی‌ها سالانه 6 تا 7 میلیارد مترمکعب برداشت انجام می‌شود. حاج‌رسولی‌ها درباره دلایل عمده مصرف بی‌رویه آب نیز یادآور شد: رقابت در برداشت و نداشتن یک طرح آمایش سرزمینی از عوامل اصلی بروز چنین وضعی است طوری که نداشتن طرح آمایش سرزمینی باعث شده ندانیم در مناطق میزان آب و وضع ذخیره‌سازی چگونه است. وی در پایان درباره عدم اجرایی شدن برخی طرح‌های سدسازی کشور، گفت: طی سال‌های اخیر هیچ سد جدیدی اجرایی نشده و در مناطقی که اولویت تامین آب شرب مردم باشد سدها عملیاتی می‌شود ولی سدهای دارای اولویت تامین آب کشاورزی متوقف شده‌اند. به هر حال عدم توجه به مدیریت منابع آب در حوزه آبریز دریاچه ارومیه طی 17 سال گذشته منجر به خشکی بیش از 70 درصد مساحت دریاچه ارومیه و ایجاد شوره‌زاری وسیع شد که عدم توجه به این موضوع مهم و حیاتی می‌تواند گریبان اغلب مناطق کشور را بگیرد.