تعیین حریم شهر تهران طرحی بود که به دنبال گسترش بی‌رویه این شهر از سوی نمایندگان مجلس به تصویب رسید. در این‌باره با
محمد زمانی، مدیرفنی سازمان مشاور شهر تهران به گفت‌وگو نشستیم.
تعیین محدوده حریم شهر تهران از چه زمانی آغاز شد؟
این طرح بین سال‌های 43 تا 47 تهیه و به نام تعیین حریم شهر تهران معرفی شد. با این وجود تعیین محدوده حریم آن در چند مرحله تغییر کرد به عبارتی در ابتدا محدوده‌ای کوچک تعریف شد که با گذشت زمان وسعت یافت بنابراین باید گفت، حدود طرح جامع شهر تهران بستگی به تصمیم‌گیری‌های برنامه‌ریزان حوزه شهرسازی دارد.
چه الزامی برای تصویب این قانون وجود دارد؟
در صورتی که محدوده شهری مشخص نشود بحث گسترش بی‌رویه پایتخت به وجود می‌آید به این معنی که اگر افراد هر جایی که دلشان بخواهد ساختمان‌سازی کنند و برای این کار هیچ قاعده و قانونی هم وجود نداشته باشد مسائلی از قبیل سرویس‌دهی مناسب، تامین بهداشت، خدمات، مدرسه، بیمارستان و مواردی از این قبیل به میان می‌آید از این رو تعیین حدود ضروری به نظر می‌رسد و این امر در مرز یک شهر از اهمیت بیشتری برخوردار است.
به عنوان مثال قبل از انقلاب بسیاری از مکان‌هایی که اکنون داخل طرح قرار دارد خارج از محدوده بود به عنوان مثال از آریاشهر - صادقیه به سمت غرب تهران اگر کسی خانه‌ای می‌ساخت شهرداری آن را تخریب می‌کرد. این همان حدی است که در سال‌های مختلف به اصطلاح افزایش پیدا کرده است و در این‌باره باید مواظب گسترش بی‌رویه شهر تهران باشیم چون اگر پایتخت با چنین خطی محدود نمی‌شد شهروندان این شهر هیچ زمین خالی را تا کرج از یک سمت و از سمت دیگر رودهن و بومهن و از پایین جاده قم پیدا نمی‌کردند به عبارتی افراد در حالی که محل کارشان در تهران بود در هر جایی خانه می‌ساختند. البته در حال حاضر این اتفاق افتاده است و شهر حاشیه‌ای با مجوز و بدون مجوز نیز ساخته شده است، این حالت زمانی به وقوع پیوست که حدود شهری تهران توسط شهرداری مشخص شده است.
اجرای این طرح مربوط به چه سازمانی است؟
این طرح مربوط به سازمان شهرداری‌هاست و براساس آن تمام مناطق باید مرزی داشته باشد و خارج از آن مرز ساخت و سازی اتفاق نیفتد که باعث رشد بی‌رویه شهر شود تا با مشکلاتی از قبیل ارائه امکانات، وضعیت ترافیک، خیابان سازی و آب آشامیدنی روبه‌رو شویم؛ مشکلی که در حال حاضر با آب آشامیدنی تهران داریم که به دلیل رشد جمعیت و رشد تراکم ناشی از ساخت و سازهای بی‌رویه است.
آیا مدیریت شهری برای تعیین حریم پایتخت آمادگی دارد؟
به طور حتم شهرداری از عهده این کار برمی‌آید چرا که کار شهرداری همین است. البته باید به این مساله نیز توجه کرد که برنامه‌ریزی و اجرای این طرح فقط مربوط به یک سازمان خاص نیست بلکه وزارت مسکن و شهرسازی نیز در این کار دخیل است و در این زمینه معاونت‌های معماری و شهرسازی که زیرمجموعه وزارت مسکن هستند به کمک شهرداری آمده تا طرح جامع را تهیه کنند.
با این وجود معاون وزیر مسکن معتقد است قانون تعیین حریم شهر تهران کارشناسی نیست.
منظور وی تنها بخش‌هایی از قانون است، نه اینکه این طرح قانونی نباشد بلکه به گفته وی، این طرح کامل و جامع نیست تا بتواند همه مشکلات تهران را حل کند. در این زمینه باید توجه داشت که این قانون متعلق به سال‌های گذشته است. اگرچه در حال حاضر تا حد زیادی تصحیح شده است.
مشکل این طرح چیست؟
مهم‌ترین مشکلی که طرح جامع شهر تهران برای اجرا با آن روبه‌رو است شهرک‌هایی است که در اطراف پایتخت ساخته شده‌اند. مانند قلعه‌حسن خان که قبلا منطقه‌ای بلااستفاده بود همچنین حکیمیه درسمت شرق تهران یا بابایی در سمت شمال که در حال احداث هستند. شاید منظور معاون وزیر مسکن این است که این قانون آنقدر محکم نیست که جلوی ساخت و سازهای بی‌رویه را بگیرد.
در حال حاضر این مشکلات حل شده است؟
فکر نمی‌کنم چون به هر حال روند ساخت و ساز در اطراف پایتخت انجام می‌شود.
با نقض حریم شهری چه کسانی سود می‌برند؟
به هر حال وقتی زمینی در حریم نباشد قیمتش خیلی پایین است زیرا کاربری آن می‌تواند به عنوان مثال کشاورزی یا مزروعی باشد که اجازه ساخت و ساز ندارد بنابراین بدیهی است که تغییر کاربری این زمین‌ها باعث افزایش قیمت آنها می‌شود و در صورتی که کسی به دنبال چنین قضایایی باشد ممکن است در این میان یکسری منافع هم به دست بیاورد.
تعیین حریم شهر تهران به چه متغیرهایی نیاز دارد؟
مشخص کردن حریم پایتخت نیازمند برنامه‌ریزی شهرسازی است در واقع باید نخست سرانه‌ها مشخص شود، به عبارتي یک برنامه‌ریز شهری، وقتی برای یک شهر برنامه‌ریزی می‌کند به آمارهای مختلف مانند جمعیت، نفوس و کاربری‌های موجود نیاز دارد تا بتواند برای آنها برنامه‌ریزی و سرویس‌دهی کند مثلا پوششی برای اورژانس، تامین آب آشامیدنی، تامین شبکه فاضلاب، بهداشت، خدمات درمانی و نیروی انتظامی ارائه شود. بنابراین برنامه‌ریزی شهری با شناخت از مکان‌هایی که ساخت و ساز می‌شود، همچنین تراکم و مقدار جمعیتی که در خود جا می‌دهد صورت می‌گیرد.
در حال حاضر حدود نهایی حریم شهر تهران مشخص شده است؟
این همان خطی است که متغیر است چرا که به عنوان مثال تا چندین سال گذشته حد جنوبی تهران (کمربند آزادگان) به نام حریم 25 ساله پایتخت مشخص شده بود یا در باقرشهر ساخت و سازهایی انجام می‌شدکه خارج از محدوده تعریف شده قرار داشت.
برای حل این مشکل در حال حاضر مشاوران طرح جامع و طرح جدید جامع شهر تهران مشغول فعالیت برای تعیین حریم شهر تهران هستند، آنها قصد دارند وضعیت فعلی شهر را تغییر دهند و مرزهای جدیدی را تعیین کنند تا محدود شده و از گسترش بی‌رویه این شهر جلوگیری شود زیرا بسیاری از شهرستانی‌ها به امید یافتن کار مناسب به تهران می‌آیند و چون با مشکل مسکن روبه‌رو می‌شوند، مجبورند در حاشیه‌های شهر که زمین و مسکن ارزان‌تر است سکونت کنند، همین باعث می‌شود شهر به طور بی‌رویه‌ای رشد کند. موضوع تعیین شهر هم برای جلوگیری از این موضوع است.
آیا برای ساخت و سازهای بی‌رویه در حاشیه شهر تصمیماتی گرفته شده است؟
قانون‌هایی وجود دارد که تعداد این بناها را محدود می‌کند مانند قانون ماده 100 اما از آنجا که این مجموعه بسیار بزرگ است و ساکنان این نواحی سال‌هاست که در این مناطق زندگی می‌کنند باید فکري اصولی برای آن شود. ساخت و ساز در اطراف پایتخت مهم‌ترین مشکل طرح جامع تهران است
تعیین حریم شهر تهران طرحی بود که به دنبال گسترش بی‌رویه این شهر از سوی نمایندگان مجلس به تصویب رسید. در این‌باره با
محمد زمانی، مدیرفنی سازمان مشاور شهر تهران به گفت‌وگو نشستیم.
تعیین محدوده حریم شهر تهران از چه زمانی آغاز شد؟
این طرح بین سال‌های 43 تا 47 تهیه و به نام تعیین حریم شهر تهران معرفی شد. با این وجود تعیین محدوده حریم آن در چند مرحله تغییر کرد به عبارتی در ابتدا محدوده‌ای کوچک تعریف شد که با گذشت زمان وسعت یافت بنابراین باید گفت، حدود طرح جامع شهر تهران بستگی به تصمیم‌گیری‌های برنامه‌ریزان حوزه شهرسازی دارد.
چه الزامی برای تصویب این قانون وجود دارد؟
در صورتی که محدوده شهری مشخص نشود بحث گسترش بی‌رویه پایتخت به وجود می‌آید به این معنی که اگر افراد هر جایی که دلشان بخواهد ساختمان‌سازی کنند و برای این کار هیچ قاعده و قانونی هم وجود نداشته باشد مسائلی از قبیل سرویس‌دهی مناسب، تامین بهداشت، خدمات، مدرسه، بیمارستان و مواردی از این قبیل به میان می‌آید از این رو تعیین حدود ضروری به نظر می‌رسد و این امر در مرز یک شهر از اهمیت بیشتری برخوردار است.
به عنوان مثال قبل از انقلاب بسیاری از مکان‌هایی که اکنون داخل طرح قرار دارد خارج از محدوده بود به عنوان مثال از آریاشهر - صادقیه به سمت غرب تهران اگر کسی خانه‌ای می‌ساخت شهرداری آن را تخریب می‌کرد. این همان حدی است که در سال‌های مختلف به اصطلاح افزایش پیدا کرده است و در این‌باره باید مواظب گسترش بی‌رویه شهر تهران باشیم چون اگر پایتخت با چنین خطی محدود نمی‌شد شهروندان این شهر هیچ زمین خالی را تا کرج از یک سمت و از سمت دیگر رودهن و بومهن و از پایین جاده قم پیدا نمی‌کردند به عبارتی افراد در حالی که محل کارشان در تهران بود در هر جایی خانه می‌ساختند. البته در حال حاضر این اتفاق افتاده است و شهر حاشیه‌ای با مجوز و بدون مجوز نیز ساخته شده است، این حالت زمانی به وقوع پیوست که حدود شهری تهران توسط شهرداری مشخص شده است.
اجرای این طرح مربوط به چه سازمانی است؟
این طرح مربوط به سازمان شهرداری‌هاست و براساس آن تمام مناطق باید مرزی داشته باشد و خارج از آن مرز ساخت و سازی اتفاق نیفتد که باعث رشد بی‌رویه شهر شود تا با مشکلاتی از قبیل ارائه امکانات، وضعیت ترافیک، خیابان سازی و آب آشامیدنی روبه‌رو شویم؛ مشکلی که در حال حاضر با آب آشامیدنی تهران داریم که به دلیل رشد جمعیت و رشد تراکم ناشی از ساخت و سازهای بی‌رویه است.
آیا مدیریت شهری برای تعیین حریم پایتخت آمادگی دارد؟
به طور حتم شهرداری از عهده این کار برمی‌آید چرا که کار شهرداری همین است. البته باید به این مساله نیز توجه کرد که برنامه‌ریزی و اجرای این طرح فقط مربوط به یک سازمان خاص نیست بلکه وزارت مسکن و شهرسازی نیز در این کار دخیل است و در این زمینه معاونت‌های معماری و شهرسازی که زیرمجموعه وزارت مسکن هستند به کمک شهرداری آمده تا طرح جامع را تهیه کنند.
با این وجود معاون وزیر مسکن معتقد است قانون تعیین حریم شهر تهران کارشناسی نیست.
منظور وی تنها بخش‌هایی از قانون است، نه اینکه این طرح قانونی نباشد بلکه به گفته وی، این طرح کامل و جامع نیست تا بتواند همه مشکلات تهران را حل کند. در این زمینه باید توجه داشت که این قانون متعلق به سال‌های گذشته است. اگرچه در حال حاضر تا حد زیادی تصحیح شده است.
مشکل این طرح چیست؟
مهم‌ترین مشکلی که طرح جامع شهر تهران برای اجرا با آن روبه‌رو است شهرک‌هایی است که در اطراف پایتخت ساخته شده‌اند. مانند قلعه‌حسن خان که قبلا منطقه‌ای بلااستفاده بود همچنین حکیمیه درسمت شرق تهران یا بابایی در سمت شمال که در حال احداث هستند. شاید منظور معاون وزیر مسکن این است که این قانون آنقدر محکم نیست که جلوی ساخت و سازهای بی‌رویه را بگیرد.
در حال حاضر این مشکلات حل شده است؟
فکر نمی‌کنم چون به هر حال روند ساخت و ساز در اطراف پایتخت انجام می‌شود.
با نقض حریم شهری چه کسانی سود می‌برند؟
به هر حال وقتی زمینی در حریم نباشد قیمتش خیلی پایین است زیرا کاربری آن می‌تواند به عنوان مثال کشاورزی یا مزروعی باشد که اجازه ساخت و ساز ندارد بنابراین بدیهی است که تغییر کاربری این زمین‌ها باعث افزایش قیمت آنها می‌شود و در صورتی که کسی به دنبال چنین قضایایی باشد ممکن است در این میان یکسری منافع هم به دست بیاورد.
تعیین حریم شهر تهران به چه متغیرهایی نیاز دارد؟
مشخص کردن حریم پایتخت نیازمند برنامه‌ریزی شهرسازی است در واقع باید نخست سرانه‌ها مشخص شود، به عبارتي یک برنامه‌ریز شهری، وقتی برای یک شهر برنامه‌ریزی می‌کند به آمارهای مختلف مانند جمعیت، نفوس و کاربری‌های موجود نیاز دارد تا بتواند برای آنها برنامه‌ریزی و سرویس‌دهی کند مثلا پوششی برای اورژانس، تامین آب آشامیدنی، تامین شبکه فاضلاب، بهداشت، خدمات درمانی و نیروی انتظامی ارائه شود. بنابراین برنامه‌ریزی شهری با شناخت از مکان‌هایی که ساخت و ساز می‌شود، همچنین تراکم و مقدار جمعیتی که در خود جا می‌دهد صورت می‌گیرد.
در حال حاضر حدود نهایی حریم شهر تهران مشخص شده است؟
این همان خطی است که متغیر است چرا که به عنوان مثال تا چندین سال گذشته حد جنوبی تهران (کمربند آزادگان) به نام حریم 25 ساله پایتخت مشخص شده بود یا در باقرشهر ساخت و سازهایی انجام می‌شدکه خارج از محدوده تعریف شده قرار داشت.
برای حل این مشکل در حال حاضر مشاوران طرح جامع و طرح جدید جامع شهر تهران مشغول فعالیت برای تعیین حریم شهر تهران هستند، آنها قصد دارند وضعیت فعلی شهر را تغییر دهند و مرزهای جدیدی را تعیین کنند تا محدود شده و از گسترش بی‌رویه این شهر جلوگیری شود زیرا بسیاری از شهرستانی‌ها به امید یافتن کار مناسب به تهران می‌آیند و چون با مشکل مسکن روبه‌رو می‌شوند، مجبورند در حاشیه‌های شهر که زمین و مسکن ارزان‌تر است سکونت کنند، همین باعث می‌شود شهر به طور بی‌رویه‌ای رشد کند. موضوع تعیین شهر هم برای جلوگیری از این موضوع است.
آیا برای ساخت و سازهای بی‌رویه در حاشیه شهر تصمیماتی گرفته شده است؟
قانون‌هایی وجود دارد که تعداد این بناها را محدود می‌کند مانند قانون ماده 100 اما از آنجا که این مجموعه بسیار بزرگ است و ساکنان این نواحی سال‌هاست که در این مناطق زندگی می‌کنند باید فکري اصولی برای آن شود. ارسال نظر
پربیننده