پريسا ميرزايي: بقعه جوانمرد قصاب در جنوب پایتخت و در فاصله یکهزارمتری غرب جاده تهران- شهرری واقع شده است و ساخت آن به دوره قاجاریه برمی‌گردد. این مقبره به صورت چهار ضلعی به ابعاد چهار در چهار متر است که در سال 1376 از سوی اداره کل میراث فرهنگی تهران بازسازی شده است. به این شخصیت که تا حدی نیمه افسانه ای است در برخی از متون قدیمی اشاره شده است. به عنوان مثال در قرن نهم، ملاحسین كاشفی در فتوتنامه سلطانی نام جوانمرد قصاب را عبداللّه و نام پدرش را عامر بصری عنوان كرده و او را یكی از «هفده كمر بسته» امام علی( ع) دانسته است كه سلاخان، باید سند رسمیت و اعتبار پیشه خود را با انتساب به او درست كنند، چنانكه در روز غدیر خم، حضرت علی علیه‌السلام، گوسفند كشت و جوانمرد قصاب آن را سلاخی كرد. كار سلاخی از آن پس به جوانمرد احاله می‌شود. اگرچه هیچ اطلاع تاریخی از عبدالله‌بن عامر بصری در دست نیست اما برخی معتقدند شاید نام او برگرفته از نام عبداللّه‌بن عامر كُرَیز بن ربیعه اموی حاكم بصره در عهد خلافت عثمان باشدكه نقل است حضرت علی(ع) درباره وی فرمود: ابن‌عامر سید فتیان قریش است. علاوه بر این در فتوتنامه‌ها و رسائل اصناف عربی، جوانمرد قصاب به صورت «جومردالقصاب» عنوان شده است. محمدعلی شریف‌یزدی شاهرودی، یكی از درویشان دوره قاجاریه نیز در رساله‌ای كه در سال‌های 1317ـ 1315 درباره اصناف نوشته، گفته است كه علی‌علیه‌السلام در یمن سه كس را میان بست كه سومی نصیر قصاب اصفهانی مشهور به جوانمرد قصاب بود و قصابان، سلسله سند صنف خود را به او و به حضرت ابراهیم علیه‌السلام می‌رسانند اما چنین نامی نیز شناخته نیست.
در فتوتنامه سلطانی نخستین كاربرد و ساخت برخی از جامه‌ها و ابزارهای خاص قصابان و سلاخان به جوانمرد قصاب منسوب است، نظیر پیش‌آویز كه ابزاری شبیه قَناره بوده، كاردمال كه ظاهراً كارد را با آن تیز می‌كرده‌اند و تنوره كه گونه‌ای پیشبند است. با این حال در برخی از فتوتنامه‌های كهن‌تر مانند فتوتنامه مولانا ناصری، در قرن هفتم، قصابان از اصنافی برشمرده شده‌اند كه شایسته فتوت‌داری نیستند. شگفت اینكه نام جوانمرد قصاب در فتوتنامه قصاب ، متعلق به عهد صفوی نیامده اما در رساله‌ای دیگر درباره قصابان و سلاخان كه ظاهراً در همان عهد تألیف شده، آمده است كه كنیزكی از او گوشت خواست اما به هر گوشتی كه جوانمرد به او می‌داد، راضی نمی‌شد. جوانمرد خشمگین شد و پول او را پس داد. كنیزك كه از ملامت و آزار آقای خود می‌ترسید، گریه آغاز كرد. امام علی (ع) كه از آنجا می‌گذشت مشكل كنیز را دریافت و به جوانمرد گفت كه به كنیز گوشت بدهد. جوانمرد که وی را نمی‌شناخت، دست خود را به علامتِ امتناع از قبول فرمان آن حضرت تكان داد. پس از آنكه حضرت رفت، قنبر به جوانمرد گفت: «تو شاه مردان را نشناختی؟». جوانمرد دو چشم خود را با كارد بیرون آورد و دست خود را با ساطور از تن جدا كرد و به قنبر گفت كه او را نزد علی‌علیه‌السلام ببرد. حضرت‌علی (ع) فرمود چشمان و دست وی را در موضع خود بنهند، سپس فاتحه‌ای خواند و بر جوانمرد دمید و چشمان و دست او درست شد.
در برخی آثار كهن جغرافیایی و تاریخی نیز از مقبره جوانمرد قصاب یاد شده است و این گمان را پدید می‌آورد كه شاید جوانمرد قصاب شخصیت تاریخی ناشناخته‌ای باشد. امروز نیز در جنوب تهران به سوی ری، در زمین‌های منصورآباد (که اكنون جزو منطقه 20 شهرداری تهران به‌حساب می‌آید) بقعه‌ای به نام جوانمرد قصاب هست كه به احتمال زیاد بعد از عهد فتحعلی شاه (1250ـ1212) ساخته شده است. ابیات لوح قبر داخل بقعه نشان می‌دهد كه صاحب آن را همان پیر افسانه‌ای صنف قصاب دانسته‌اند. محل اطراف بقعه نیز جوانمرد قصاب نام گرفته و قصه جوانمرد قصاب برای مردم این محل، معروف و مقبره او زیارتگاه است. روی لوح سنگی که در وسط این بقعه قرار دارد دو بیت شعر به خط نستعلیق برجسته حک شده است با این مضمون که «جوانمرد قصاب، این شیر دل/ کمر بسته شیر یزدان بود/ مزارش که باشد بهشت نوین/ زیارتگه اهل ایمان بود». قصابی که جوانمرد بود
پريسا ميرزايي: بقعه جوانمرد قصاب در جنوب پایتخت و در فاصله یکهزارمتری غرب جاده تهران- شهرری واقع شده است و ساخت آن به دوره قاجاریه برمی‌گردد. این مقبره به صورت چهار ضلعی به ابعاد چهار در چهار متر است که در سال 1376 از سوی اداره کل میراث فرهنگی تهران بازسازی شده است. به این شخصیت که تا حدی نیمه افسانه ای است در برخی از متون قدیمی اشاره شده است. به عنوان مثال در قرن نهم، ملاحسین كاشفی در فتوتنامه سلطانی نام جوانمرد قصاب را عبداللّه و نام پدرش را عامر بصری عنوان كرده و او را یكی از «هفده كمر بسته» امام علی( ع) دانسته است كه سلاخان، باید سند رسمیت و اعتبار پیشه خود را با انتساب به او درست كنند، چنانكه در روز غدیر خم، حضرت علی علیه‌السلام، گوسفند كشت و جوانمرد قصاب آن را سلاخی كرد. كار سلاخی از آن پس به جوانمرد احاله می‌شود. اگرچه هیچ اطلاع تاریخی از عبدالله‌بن عامر بصری در دست نیست اما برخی معتقدند شاید نام او برگرفته از نام عبداللّه‌بن عامر كُرَیز بن ربیعه اموی حاكم بصره در عهد خلافت عثمان باشدكه نقل است حضرت علی(ع) درباره وی فرمود: ابن‌عامر سید فتیان قریش است. علاوه بر این در فتوتنامه‌ها و رسائل اصناف عربی، جوانمرد قصاب به صورت «جومردالقصاب» عنوان شده است. محمدعلی شریف‌یزدی شاهرودی، یكی از درویشان دوره قاجاریه نیز در رساله‌ای كه در سال‌های 1317ـ 1315 درباره اصناف نوشته، گفته است كه علی‌علیه‌السلام در یمن سه كس را میان بست كه سومی نصیر قصاب اصفهانی مشهور به جوانمرد قصاب بود و قصابان، سلسله سند صنف خود را به او و به حضرت ابراهیم علیه‌السلام می‌رسانند اما چنین نامی نیز شناخته نیست.
در فتوتنامه سلطانی نخستین كاربرد و ساخت برخی از جامه‌ها و ابزارهای خاص قصابان و سلاخان به جوانمرد قصاب منسوب است، نظیر پیش‌آویز كه ابزاری شبیه قَناره بوده، كاردمال كه ظاهراً كارد را با آن تیز می‌كرده‌اند و تنوره كه گونه‌ای پیشبند است. با این حال در برخی از فتوتنامه‌های كهن‌تر مانند فتوتنامه مولانا ناصری، در قرن هفتم، قصابان از اصنافی برشمرده شده‌اند كه شایسته فتوت‌داری نیستند. شگفت اینكه نام جوانمرد قصاب در فتوتنامه قصاب ، متعلق به عهد صفوی نیامده اما در رساله‌ای دیگر درباره قصابان و سلاخان كه ظاهراً در همان عهد تألیف شده، آمده است كه كنیزكی از او گوشت خواست اما به هر گوشتی كه جوانمرد به او می‌داد، راضی نمی‌شد. جوانمرد خشمگین شد و پول او را پس داد. كنیزك كه از ملامت و آزار آقای خود می‌ترسید، گریه آغاز كرد. امام علی (ع) كه از آنجا می‌گذشت مشكل كنیز را دریافت و به جوانمرد گفت كه به كنیز گوشت بدهد. جوانمرد که وی را نمی‌شناخت، دست خود را به علامتِ امتناع از قبول فرمان آن حضرت تكان داد. پس از آنكه حضرت رفت، قنبر به جوانمرد گفت: «تو شاه مردان را نشناختی؟». جوانمرد دو چشم خود را با كارد بیرون آورد و دست خود را با ساطور از تن جدا كرد و به قنبر گفت كه او را نزد علی‌علیه‌السلام ببرد. حضرت‌علی (ع) فرمود چشمان و دست وی را در موضع خود بنهند، سپس فاتحه‌ای خواند و بر جوانمرد دمید و چشمان و دست او درست شد.
در برخی آثار كهن جغرافیایی و تاریخی نیز از مقبره جوانمرد قصاب یاد شده است و این گمان را پدید می‌آورد كه شاید جوانمرد قصاب شخصیت تاریخی ناشناخته‌ای باشد. امروز نیز در جنوب تهران به سوی ری، در زمین‌های منصورآباد (که اكنون جزو منطقه 20 شهرداری تهران به‌حساب می‌آید) بقعه‌ای به نام جوانمرد قصاب هست كه به احتمال زیاد بعد از عهد فتحعلی شاه (1250ـ1212) ساخته شده است. ابیات لوح قبر داخل بقعه نشان می‌دهد كه صاحب آن را همان پیر افسانه‌ای صنف قصاب دانسته‌اند. محل اطراف بقعه نیز جوانمرد قصاب نام گرفته و قصه جوانمرد قصاب برای مردم این محل، معروف و مقبره او زیارتگاه است. روی لوح سنگی که در وسط این بقعه قرار دارد دو بیت شعر به خط نستعلیق برجسته حک شده است با این مضمون که «جوانمرد قصاب، این شیر دل/ کمر بسته شیر یزدان بود/ مزارش که باشد بهشت نوین/ زیارتگه اهل ایمان بود». ارسال نظر
پربیننده