گروه سیاسی: سرانجام پس از هفته‌ها گفت‌وگو میان نمایندگان دولت ایران و نمایندگان کشورهای 1+5 طرفین بر سر جزئیات اجرای توافق ژنو به توافق رسیدند و آنگونه که عباس عراقچی اعلام کرده 30 دی (20 ژانویه) گام نخست توافق هسته‌ای رسما اجرایی می‌شود. بر اساس آنچه دو عضو هیات مذاکره‌کننده ایرانی تایید کرده‌اند؛ ایران و 1+5 به یک متن جدید دست پیدا کرده‌اند که این متن مبنای اقدامات آنها در اجرای گام اول توافق ژنو از 30 دی خواهد بود. به گزارش «وطن امروز»، دستیابی طرفین به این متن مورد توافق درحالی است که پیش‌تر و در روزهای پایانی سال 2013 طرف ایرانی نسبت به کندی مذاکرات کارشناسی معترض بود. این موضوع حتی مورد اشاره محمدجواد ظریف نیز قرار گرفت. اما دلیل این کندی مذاکرات چه بود؟ آنگونه که عباس عراقچی در همان زمان درباره این موضوع اظهارنظر کرد؛ دلیل کندی این مذاکرات اختلاف تفسیر‌های طرفین از متن توافق 3 آذر در ژنو بود. به عبارتی این تفسیر‌های طرف مقابل بویژه آمریکایی‌ها بود که مانع روند رو به جلوی مذاکرات کارشناسی می‌شد. طی روزهای منتهی به توافق طرفین نیز مقامات ایرانی تصریح کردند که همچنان 3 مورد اختلافی میان طرفین وجود دارد. به هر حال طرفین در نهایت روز یکشنبه اعلام کردند توافق نهایی حاصل شده است. این توافق به این معناست که اکنون نقشه راه توافق ژنو یعنی یک برنامه جامع درباره تعهدات و اقدامات طرفین وجود دارد. نکته‌ای که عموما از نظرها پنهان مانده اذعان تیم ایرانی به این نکته است که به جز توافق ژنو اکنون یک «متن جدید» میان دو طرف وجود دارد که این متن تعیین‌کننده نحوه عمل دو طرف از تاریخ 30 دی به بعد خواهد بود. این متن در مذاکرات کارشناسی میان ایران و 1+5 نوشته و در مذاکرات عراقچی- اشمیت نهایی شده است. به گزارش «ایران هسته‌ای»، بخش اصلی این متن توافق شده نیز بین 9 تا 10 صفحه است. حمید بعیدی‌نژاد، عضو تیم مذاکره‌کننده ایران و رئیس هیات کارشناسی نخستین کسی بود که وجود این متن را تایید کرد. وی 10 دی به ایسنا گفت که دو طرف در مذاکرات کارشناسی به یک گزارش جمع‌بندی نهایی رسیده‌اند. سید‌عباس عراقچی، دیگر مذاکره‌کننده ایرانی با صراحت بیشتری تایید می‌کند که ایران و 1+5 یک متن جدید نوشته‌اند. عراقچی در کنفرانس خبری روز 22 دی خود در این باره تصریح کرد: «منتشر کردن متن به دست آمده درباره اجرای توافق به معنای رسمیت دادن به آن است و از آنجا که توافق شفاهی (NONE PAPER) است، انتشار آن ضرورتی ندارد». پنهانکاری طرف ایرانی درباره متن تفسیری جدید در حالی است که این متن بر خلاف اظهارات آقای عراقچی، دارای اهمیت بسیار زیادی است چرا که اکنون عملا این متن جانشین توافق 3 آذر شده و از روز 30 دی که اجرای توافق آغاز می‌شود، طرفین این متن را اجرا خواهند کرد نه متن کلی و مبهم طرح اقدام مشترک ژنو را که از ابتدا هم معلوم بود بدون یک ضمیمه تفسیری قابل اجرا نیست. اظهارات آقای عراقچی در این باره که این متن غیر‌رسمی است هم تعجب‌برانگیز و این پرسش را به‌وجود می‌آورد که اگر این متن تا این حد کم‌اهمیت است، پس چرا بناست مبنای اجرا قرار گیرد. کارشناسان می‌گویند اگر تیم مذاکره‌کننده که در واقع در حال معامله بر سر برخی از اساسی‌ترین حقوق ملت ایران است، خواستار تداوم حمایت اجتماعی از خویش است باید این رویه پنهانکارانه را کنار گذاشته و همانقدر که با طرف غربی صادق است، با ملت ایران هم صادق باشد. متن تفسیری جدید مملو از جزئیات است و در واقع این متن است که معلوم می‌کند ایران دقیقا و چگونه چه چیزی داده و چه چیزی گرفته است. در ادبیات دیپلماتیک هم آنچه آقای عراقچی
NONE PAPER خوانده اغلب به سندی گفته می‌شود که حاوی منظور و هدف واقعی دو طرف فارغ از تعارفات دیپلماتیک است. اگرچه جامعه ایرانی از طریق گزارش‌های آژانس متوجه خواهد شد که جزئیات این توافق چیست، ولی رفتار تیم ایرانی در عدم انتشار آن بی‌شک فراموش نخواهد شد.
رفع دغدغه‌های کنگره
در ایران دولت نشان داده تمایلی برای شفاف‌سازی پیرامون سؤالات کلیدی کارشناسان و اهالی رسانه درباره برخی ابهامات مذاکرات ندارد. تیم مذاکره‌کننده دولت همواره از محرمانه‌هایی می‌گوید که البته برخی جزئیات آن سر از رسانه‌های غربی درمی‌آورد. تاکید مذاکره‌کنندگان ایرانی بر این محرمانه‌ها حتی به گونه‌ای است که نمایندگان مجلس نیز نتوانسته‌اند آنان را راضی به توضیح گوشه‌ای از آنها بکنند. با این حال دسترسی رسانه‌های خارجی به برخی جزئیات مذاکرات همواره به رسانه‌های ایرانی برای فهم واقعیات مذاکرات کمک کرده است. روایت رسانه‌های آمریکایی از توافق هسته‌ای در مذاکرات کارشناسی نشان‌دهنده افزوده شدن برخی موارد به تعهدات ایران یا به عبارتی مواردی در رفع نگرانی‌های کنگره در متن توافق جدید است. یک روزنامه آمریکایی می‌گوید توافق جدیدی که ایران و 1+5 بر سر نحوه اجرای توافق ژنو انجام داده‌اند بیش از هر چیز به نگرانی‌های کنگره آمریکا پاسخ می‌دهد. روزنامه وال‌استریت ژورنال در مقاله‌ای به قلم نفتالی بن داوید که روز 21 دی منتشر شده، با اشاره به توافق جدیدی که ایران و 1+5 انجام داده‌اند، نوشت: این توافق نگرانی‌هایی را لحاظ می‌کند که در متن اصلی طرح اقدام مشترک در نظر گرفته نشده بود. این روزنامه آمریکایی می‌نویسد: «مقامات آمریکایی روز جمعه به طور دقیق توضیح ندادند مساله سانتریفیوژها و اراک چگونه مورد رسیدگی قرار گرفته است. در عین حال، این مقامات گفتند این توافق به نگرانی‌هایی می‌پردازد که بسیاری در کنگره ابراز کرده‌اند. این افراد می‌گویند برنامه هسته‌ای ایران بر خلاف مذاکرات می‌تواند پیشرفت کند». اعتراف صریح مقام‌های آمریکایی در این متن به اینکه در مذاکرات کارشناسی درصدد رفع دغدغه‌های کنگره بوده‌اند، نشان‌دهنده این است که متن تفسیری توافق شده دارای اهمیت فراوانی است.
اقساط اورانیومی
عباس عراقچی، معاون وزیر امور خارجه یکشنبه شب در تلویزیون حاضر شد و درباره برخی موارد توافق شده پیرامون داد و ستد هسته‌ای اظهارنظر کرد. عراقچی درباره نحوه آزاد شدن 2/4 میلیارد دلار دارایی ایران توضیح داد: «آزاد شدن 2/4 میلیارد دلار در روند 6 ماهه در نوبت‌های مختلف و در هشت نوبت انجام مي‌شود. در هشت نوبت پول‌ها آزاد خواهد شد اما تبدیل مواد 20درصد را انجام نمی‌دهیم و در طول شش ماه در فواصل مختلف انجام می‌شود.» وی افزود: اکسیدسازی هر ماه 15 کیلوگرم و رقیق‌سازی نیز به همین ترتیب هر سیلندری در طول سه هفته انجام می‌شود و تناسبش با توجه به پولی که آزاد می‌شود برقرار خواهد شد. وی با بیان اینکه به صراحت می‌گویم مذاکرات گام نهایی بیشتر از یک‌سال نخواهد بود، ادامه داد: گام نهایی باید تا یک‌سال جمع شود چرا که خود این گام دوره دارد، برای مثال توافق می‌کنیم که در یک دوره چندساله گام نهایی را اجرایی کنیم، آنچه بسیار مهم است این است که در گام نهایی هرچه را قبول کنیم تا ابد نمی‌ماند بلکه مدت‌دار است. عراقچی همچنین گفت: «ما می‌دانیم که طرف مقابل صادق نیست و یک شکاف بزرگ در ساختار تحریم شکل گرفته است و بویژه بار فشار روانی باید از روی کشورها برداشته شود زیرا آنها خود تحریم را ایجاد کردند و بعضی از کشورهای غربی به علت آنکه می‌ترسند آمریکا در آینده به آنان فشار بیاورد با ما همکاری نمی‌کنند».