اندیشه تدوین این کتاب از کجا شکل گرفت؟
در پاسخ به سوالتان باید عرض کنم که بنده حدود 50 سال است که عکاسی می‌کنم. فکر چاپ یک کتاب شاید در سال 1358 و زمانی به ذهنم خطور کرد که نمایشگاهی تحت عنوان گودنشینان تهران در خانه آفتاب برگزار کردم. در این نمایشگاه عکس‌هایی از محله فقیرنشین گود عرب‌ها و زنبورکخانه که در جنوب شهر تهران قرار داشت به نمایش درآمد که در سال 1354 و 1355 گرفته بودم و تا سال 58 نتوانسته بودم آنها را در معرض دید عموم قرار دهم. از این نمایشگاه استقبال بسیار خوبی به عمل آمد به طوری که عکس‌های مذکور متعاقبا در دانشگاه‌های شیراز و تهران و ملی به نمایش درآمدند. البته پس از انقلاب مردم فقیر آن منطقه در محل‌های دیگر اسکان داده شدند و آنجا تبدیل به پارک شد. با تمام این اوصاف با توجه به اینکه طی آن زمان مشغله‌های زیادی داشتم و برای عکاسی به کشورهای دیگر سفر می‌کردم، فکر تهیه این عکس‌ها به صورت مجله تحقق نیافت و سال‌های بعد هم دیگر به این قضیه توجهی نکردم تا اینکه در سال 1380 نمایشگاه عکسی در فرهنگسرای نیاوران برگزار کردم که فکر انتشار کتاب از عکس‌هایم را در من تقویت کرد. در سال 1382 در نمایشگاهی که در فرهنگسرای ارسباران برپا کردم عکس‌هایی از تخت جمشید و سایر شهرهای ایران به نمایش درآوردم که عکس‌های تخت‌جمشید در کنار سایر عکس‌ها نظر بینندگان را بشدت جلب کرد و این خود سبب شد که فکر تهیه مجله‌هایی از این عکس‌ها را جدی بگیرم. با توجه به اینکه عکس‌های تخت جمشید مورد توجه کمیسیون ملی یونسکو قرار گرفت و با نظر به لزوم حفظ و حراست از آثار باستانی و هویت ایرانی که همواره به آن می‌اندیشیدم و می‌اندیشم بویژه در این زمانه که تحت تهاجم فرهنگی قرار داریم، تصمیم گرفتم که کتابی با نام «نگاهی تازه به تخت جمشید» رابا نگاهی تازه و با همکاری کمیسیون ملی یونسکو به چاپ برسانم.
آیا سفارشی بودن کار روی کیفیت آن تاثیرگذار بوده یا خیر و اگر خیر چرا؟
من به سفارش کمیسیون ملی یونسکو از تخت جمشید عکاسی نکردم بلکه با ایده و علاقه خودم این کار شکل گرفت. کمیسیون پس از دیدن عکس‌ها تمایل خود را برای چاپ کتاب اعلام کرد. کتاب به هیچ وجه سفارشی نبود و بدون هیچ دخالتی از سوی یونسکو، شخصا و با هزینه شخصی به چاپ رسید. اما با توجه به اینکه با همکاری یونسکو این کار صورت می‌گرفت طبیعی بود که ماکت کتاب به لحاظ طراحی و چیدمان عکسی، مورد توافق کمیسیون قرار بگیرد که پس از توافق، چاپ کتاب آغاز شد.
در تدوین این اثر هنری، بازنمایی چه جلوه‌هایی از تخت جمشید مد نظر شما بود، چرا؟
تخت جمشید بنایی است باشکوه که زمانی به دست اسکندر به آتش کشیده شد و اکنون جز بقایایی از آن باقی نمانده است، البته در این آثار به جا مانده هم هنوز ردپای معماری بی‌نظیر و تمدن و دانشی که در ساخت آن به کار رفته به چشم می‌خورد و هنوز هم آن عظمت و شکوه در آن جلوه‌گر است ولی به هر حال یک هنرمند برای ارائه اثری از یک موضوع، ناخودآگاه از زاویه‌ای به آن نگاه می‌کند که شاید تاکنون به آن نگاه نشده چون هنر چیزی به غیر از حقیقت موضوع همراه با چاشنی ذوق و احساس نیست. در عکس‌هایی که از تخت جمشید گرفتم، با زاویه دید و پرسپکتیوی که انتخاب کردم تلاش کردم عظمت و شکوهی را که زمانی تخت جمشید با آن ساخته شده به نحو ملموس‌تری نشان دهم. آنچه در تخت جمشید توجه هر بیننده‌ای را به خود جلب می‌کند شیوه معماری و حکاکی‌های بسیار زیبایی است که بر درگاه‌ها، ستون‌ها و دیواره‌های کاخ‌های مختلف این بنا می‌بینیم. تمام قسمت‌های تخت جمشید و مجموعه‌های اطراف آن از کعبه زرتشت در نقش رستم گرفته تا آرامگاه‌های هخامنشیان که در دوره ساسانی روی آنها تصاویر بسیار زیبایی حکاکی شده از آپادانا با سربازان گارد داریوش که پشت سر هم با نیزه‌ای در دست قرار گرفته‌اند و از حکاکی زیبای نبرد شیر با گاو که تمثیلی از خورشید و ماه است و خلاصه از ستون‌های برافراشته کاخ آپادانا گرفته تا نگاره‌های سربازان پارسی و مادی همه اینها همراه با سنگ نبشته‌ها، درگاه‌ها، خزانه و جایگاه‌های تیراندازی سربازان که نشان از قدرت و دلاوری آنان دارد تا نگاره‌های زیبای حیوانات و انسان و نقش‌های گلبرگ و بته نیلوفر و برگ‌های نخل روی ستون‌ها که با ظرافتی خاص حکاکی شده‌اند، همه و همه از جلوه‌های زیبای این بنای با عظمت هستند که نشان از ذوق، سلیقه و دانش ایران باستان دارد و من تلاش کردم که همگی آنها را تا حد امکان آنگونه که شایسته آن باشد به تصویر درآورم.
برای تدوین این اثر درباره تاریخچه تخت جمشید و اندیشه حاکم بر ایران باستان تا چه میزان تحقیق کردید؟
بنده نه به عنوان یک عکاس بلکه به عنوان یک ایرانی مشتاق و علاقه‌مند به تاریخ هنر و تمدن کهن ایران زمین مطالبی درباره تخت جمشید و تاریخچه آن خوانده‌ام. تخت جمشید که یونانیان آن را پرسپولیس و اعراب آن را پارسه می‌خوانند بردامنه کوه رحمت و در 60 کیلومتری شهر شیراز قرار دارد. بنابر اسناد تاریخی، این عمارت بزرگ که در سال 518 قبل از میلاد توسط داریوش اول بنا نهاده شد مجموعه‌ای از کاخ‌هایی است که طی 150 سال به دستور پادشاهان ایران باستان ساخته شد. اولین کاخ‌های این عمارت با شکوه تالار آپادانا و کاخ تچر بوده که هنوز بخش‌هایی از آن باقی‌مانده و زیباترین بخش‌های سنگی تخت جمشید را تشکیل می‌دهد. کاخ آپادانا محل برگزاری جشن‌های نوروز بوده و برای تزئین آن گفته می‌شود که طلاها و جواهرات گرانبهایی به کار رفته بود که پس از به آتش کشیده شدن به یغما رفت. این کاخ دارای 36 ستون بوده که ارتفاع هر ستون آن حدودا 18 متر است. پس از داریوش، خشایارشاه ابتدا تالار حدیش را بنا کرد و بعد طرح تالار بزرگ صد ستون را ریخت. گفته می‌شود که ورودی اصلی تخت‌جمشید که پلکانی بزرگ و دو طرفه دارد و به دروازه ملل مشهور است نیز توسط خشایارشاه ساخته شده است. تالار صدستون توسط اردشیر اول تکمیل شد. این تالار برای پذیرایی از میهمانانی بود که به تخت جمشید می‌آمدند. تالار شورا یا همان تالار آیینه از دیگر بناهای زیبای تخت جمشید بوده که دیوارهای آیینه‌گون آن به جهت صیقلی بودن از ویژگی‌های منحصر به فرد آن به شمار می‌رفته است. براساس آنچه که از تاریخ ثبت شده در آن زمان برمی‌آید- چون ایرانیان بر عکس یونانیان هم عصر خود به ثبت تاریخ می‌پرداختند- مساحت تخت جمشید 125 هزار مترمربع بوده و برای ساخت آن 130 هزار مترمربع سنگ به کار رفته است. تخت جمشید کلا دارای 14قصر مرتبط به یکدیگر بوده که از استحکام بسیار خوبی برخوردار بودند. مطالعاتی که امروزه روی سازه‌ها بویژه روی ستون‌های دایره‌ای تخت جمشید و اشکال مخروطی آن انجام گرفته نشان می‌دهد که هخامنشیان در 2500 سال پیش، از دانشمندان علم ریاضیات بهره می‌جستند چرا که از عدد پی در ساخت این ستون‌ها و سازه‌ها استفاده کرده‌اند.
برای عکاسی این مجموعه چقدر وقت صرف کردید، کار به سختی پیش رفت یا براحتی؟
برای عکس‌های این کتاب حدودا 10 ساعت وقت صرف شد و سه بار به دفعات به تخت‌جمشید رفتم، البته قبلا در سال 79 عکس‌هایی از تخت‌جمشید گرفته بودم. این بار با آقای امیر رهبر که از عکاسان و خبرنگاران قدیمی هستند به اتفاق به شیراز رفتیم. روز اول که برای عکاسی به تخت‌جمشید رفتیم اجازه گرفتن عکس ندادند. هرچه خواهش کردیم و حتی کارت انجمن عکاسان را هم ارائه دادیم اما پاسخ‌شان این بود که باید به شیراز بروید و اجازه بگیرید. بناچار روز اول را از دست دادیم، روز دوم به میراث فرهنگی مراجعه کردیم که فورا در نامه‌ای مجوز عکاسی گرفتیم، البته لطف کردند و در این نامه آمده بود که مسؤولان تخت‌جمشید برای کمک به ما همکاری لازم را انجام دهند.
این کتاب در شرایطی منتشر شد که فیلم سیصد به سینمای هالیوود آمد، خود را در دفاع از هویت ایرانی در برابر این تهاجم تا چه حد شریک می‌دانید؟
درباره فیلم «300» باید عرض کنم که انگیزه کارگردان برای ساختن این فیلم یقینا در جهت سیاست‌های آمریکا و در جهت خشنودی آنان بوده اما باید دانست که اساسا تاریخ یک کشور آن هم کشوری مانند ایران با چند هزار سال قدمت و تمدن و به‌عنوان کشوری که برای نخستین بار حقوق بشر را مطرح کرده با یک فیلم تخریب نمی‌شود. کارگردان این فیلم کارگردانی بزرگ و نامی نیست و به عقیده من حتی بعید می‌دانم که این فیلم را حتی برحسب سفارش ساخته باشد چون اگر کشوری بخواهد طرف مقابل خود را تخریب کند به اعتقاد من اینگونه کودکانه وارد ستیز نمی‌شود چون ابتذال فیلم و مجازی بودن آن تقریبا برای همه آشکار شد، به طوری که حتی منتقد هالیوود ریپرتر و منتقد ورایتی و چند روزنامه دیگر هم فیلم را با تمسخر ارزیابی کردند. به هر حال دیدن فیلم برای هر ایرانی دردناک و غیرقابل باور بود، من شخصا برآشفته شدم و مقاله‌ای نوشتم و وقتی آقای دکتر اکبر عالمی فیلم را مبتذل، بی‌ارزش و فاقد ارزش‌های بصری توصیف کرد من هم از چاپ آن منصرف شدم، عجیب این است که کارگردان این فیلم آقای زاک سیندر حتی تاریخ را برای ساختن یک چنین فیلمی مطالعه نکرده است. چون در همان جنگ، لشکر خشایار پس از شکست آن به اصطلاح 300 نفر سرانجام تا قلب آتن پیش می‌رود و آنجا را برای مدتی تسخیر می‌کند اما کارگردان حتی همین واقعیت تاریخی را نیز دقیقا معکوس جلوه می‌دهد. به هر حال نشان دادن پارسیان متمدن اینگونه متوحش، نیمه‌عریان و در حالی که از زیورآلات زنانه استفاده می‌کردند که در هیچ کجای تاریخ ما مسبوق به سابقه نبوده است یقینا نشان از اختلال شخصیتی خود کارگردان دارد و معلول ذهن مسموم و بیمار او است. این فیلم بیش از آنکه به ایرانیان توهین کرده باشد توهینی است به بنیانگذاران هالیوود؛ چون هالیوود را مردان بزرگی چون چارلی چاپلین، هیچکاک و وایلر و ده‌ها کارگردان بزرگ دیگر بنا نهادند. با این امید که جایگاه مشخصی برای ساختن فیلم، تئاتر، موسیقی و در کل مکانی برای تجلیات هنری و گسترش هنر باشد. آقای سیندر با این فیلم به شخصیت خود لطمه زد و نه به تاریخ کهن ایران. بنده کتاب «نگاهی تازه به تخت‌جمشید» را به چهار زبان زنده دنیا چند ماه پس از اکران این فیلم آماده کردم، با این امید که بتوانم حداقل واکنشی در مقابل آن داشته باشم. به هر حال زبان هنر البته اگر به معنای واقعی کلمه هنر باشد تنها زبان مشترک بین انسان‌هاست و من امیدوارم به نوبه خود قدمی در جهت نشان دادن تمدن ایران برداشته باشم.
فکر می کنید هویت ایرانی تا چه میزان می‌تواند در برابر تهاجمات آسیب‌پذیر باشد؟
آنچه مسلم است این است که پاسداری از هویت ایرانی در تار و پود این ملت تنیده شده و هویت یک ملت را عشق، ایمان و اعتقاد آن ملت می‌سازد و مردم ما با فرهنگ غنی‌ای که از آن برخوردارند به اعتقادات خود عشق می‌ورزند و این عشق خود جزئی از فرهنگ ما ایرانی‌هاست. اساسا هویت و تمدن هر ملت در هنر آن جلوه‌گر می‌شود و اینجاست که بحث هنرمند متعهد به میان می‌آید که تلاش می‌کند آنچه را که از پیشینیان همچون میراثی گرانبها به ارث برده همچنان حفظ و حراست کند. اگر امروزه از دانش و تمدنی که روزگاری تخت‌جمشید را ساخته مخروبه‌ای بیش نمی‌بینیم، اگر در آن روزگار، اسکندر به تحریک تاسیس تخت‌جمشید را که نمونه‌ای از هنر آن زمان به شمار می‌رفت به آتش کشید و امروز جز بقایایی از شکوه و دانش و هنر آن زمان باقی نمانده؛ سوال اینجاست که چرا همچنان به دانش و هنری که برای ساخت آن به کار رفته مباهات می‌ورزیم. پاسخ این است که هویت ملت ما دستخوش تغییر نمی‌شود بلکه از نسلی به نسل دیگر منتقل می‌شود و همچنان پابرجا مانده و خواهد ماند.
از کیفیت پردازش و انتشار کتاب راضی هستید؟
به گفته صاحبنظران در مجموع کتاب خوبی از کار درآمد، بویژه اینکه به چهار زبان زنده دنیا ترجمه شده و تعداد عکس‌ها 150 قطعه است و در آن چهار مقاله از افراد صاحب‌نامی همچون آقای فرانسیسکو باندارین که مدیر میراث جهانی یونسکو است به چاپ رسیده است، علاوه بر این، مشارکت یونسکو در تهیه این کتاب قاعدتا آن را برای علاقه‌مندان جذاب‌تر کرده است. به هر حال امیدوارم در کتاب 30 شهر که مجموعه‌ای از آثار تاریخی 30 شهر ایران است و به زودی چاپ خواهد شد، بتوانم با تجربیاتی که از این کتاب کسب کرده‌ام کتاب جذاب‌تری را به علاقه‌مندان هنر عکاسی تقدیم کنم.
بازتاب‌های انتشار کتاب را چگونه دیدید؟
همانطور که قبلا گفتم هر هنرمندی درباره یک موضوع خاص زاویه دید خودش را دارد، طبیعتا هر عکاسی هم در ثبت تصاویر حتی اگر موضوع، موضوع واحدی باشد زاویه دید خودش را خواهد داشت. تاکنون از بنای تخت‌جمشید کتاب‌هایی منتشر شده که بواقع کتاب‌های بسیار جالب و دیدنی ای هستند اما به هر حال من هم با زاویه دید خودم از این بنا عکاسی کردم که بسیار هم مورد استقبال قرار گرفت اما به‌طور کل متاسفانه آنگونه که شایسته بود این کتاب معرفی نشد. دفاع مصوراز هویت ملی
اندیشه تدوین این کتاب از کجا شکل گرفت؟
در پاسخ به سوالتان باید عرض کنم که بنده حدود 50 سال است که عکاسی می‌کنم. فکر چاپ یک کتاب شاید در سال 1358 و زمانی به ذهنم خطور کرد که نمایشگاهی تحت عنوان گودنشینان تهران در خانه آفتاب برگزار کردم. در این نمایشگاه عکس‌هایی از محله فقیرنشین گود عرب‌ها و زنبورکخانه که در جنوب شهر تهران قرار داشت به نمایش درآمد که در سال 1354 و 1355 گرفته بودم و تا سال 58 نتوانسته بودم آنها را در معرض دید عموم قرار دهم. از این نمایشگاه استقبال بسیار خوبی به عمل آمد به طوری که عکس‌های مذکور متعاقبا در دانشگاه‌های شیراز و تهران و ملی به نمایش درآمدند. البته پس از انقلاب مردم فقیر آن منطقه در محل‌های دیگر اسکان داده شدند و آنجا تبدیل به پارک شد. با تمام این اوصاف با توجه به اینکه طی آن زمان مشغله‌های زیادی داشتم و برای عکاسی به کشورهای دیگر سفر می‌کردم، فکر تهیه این عکس‌ها به صورت مجله تحقق نیافت و سال‌های بعد هم دیگر به این قضیه توجهی نکردم تا اینکه در سال 1380 نمایشگاه عکسی در فرهنگسرای نیاوران برگزار کردم که فکر انتشار کتاب از عکس‌هایم را در من تقویت کرد. در سال 1382 در نمایشگاهی که در فرهنگسرای ارسباران برپا کردم عکس‌هایی از تخت جمشید و سایر شهرهای ایران به نمایش درآوردم که عکس‌های تخت‌جمشید در کنار سایر عکس‌ها نظر بینندگان را بشدت جلب کرد و این خود سبب شد که فکر تهیه مجله‌هایی از این عکس‌ها را جدی بگیرم. با توجه به اینکه عکس‌های تخت جمشید مورد توجه کمیسیون ملی یونسکو قرار گرفت و با نظر به لزوم حفظ و حراست از آثار باستانی و هویت ایرانی که همواره به آن می‌اندیشیدم و می‌اندیشم بویژه در این زمانه که تحت تهاجم فرهنگی قرار داریم، تصمیم گرفتم که کتابی با نام «نگاهی تازه به تخت جمشید» رابا نگاهی تازه و با همکاری کمیسیون ملی یونسکو به چاپ برسانم.
آیا سفارشی بودن کار روی کیفیت آن تاثیرگذار بوده یا خیر و اگر خیر چرا؟
من به سفارش کمیسیون ملی یونسکو از تخت جمشید عکاسی نکردم بلکه با ایده و علاقه خودم این کار شکل گرفت. کمیسیون پس از دیدن عکس‌ها تمایل خود را برای چاپ کتاب اعلام کرد. کتاب به هیچ وجه سفارشی نبود و بدون هیچ دخالتی از سوی یونسکو، شخصا و با هزینه شخصی به چاپ رسید. اما با توجه به اینکه با همکاری یونسکو این کار صورت می‌گرفت طبیعی بود که ماکت کتاب به لحاظ طراحی و چیدمان عکسی، مورد توافق کمیسیون قرار بگیرد که پس از توافق، چاپ کتاب آغاز شد.
در تدوین این اثر هنری، بازنمایی چه جلوه‌هایی از تخت جمشید مد نظر شما بود، چرا؟
تخت جمشید بنایی است باشکوه که زمانی به دست اسکندر به آتش کشیده شد و اکنون جز بقایایی از آن باقی نمانده است، البته در این آثار به جا مانده هم هنوز ردپای معماری بی‌نظیر و تمدن و دانشی که در ساخت آن به کار رفته به چشم می‌خورد و هنوز هم آن عظمت و شکوه در آن جلوه‌گر است ولی به هر حال یک هنرمند برای ارائه اثری از یک موضوع، ناخودآگاه از زاویه‌ای به آن نگاه می‌کند که شاید تاکنون به آن نگاه نشده چون هنر چیزی به غیر از حقیقت موضوع همراه با چاشنی ذوق و احساس نیست. در عکس‌هایی که از تخت جمشید گرفتم، با زاویه دید و پرسپکتیوی که انتخاب کردم تلاش کردم عظمت و شکوهی را که زمانی تخت جمشید با آن ساخته شده به نحو ملموس‌تری نشان دهم. آنچه در تخت جمشید توجه هر بیننده‌ای را به خود جلب می‌کند شیوه معماری و حکاکی‌های بسیار زیبایی است که بر درگاه‌ها، ستون‌ها و دیواره‌های کاخ‌های مختلف این بنا می‌بینیم. تمام قسمت‌های تخت جمشید و مجموعه‌های اطراف آن از کعبه زرتشت در نقش رستم گرفته تا آرامگاه‌های هخامنشیان که در دوره ساسانی روی آنها تصاویر بسیار زیبایی حکاکی شده از آپادانا با سربازان گارد داریوش که پشت سر هم با نیزه‌ای در دست قرار گرفته‌اند و از حکاکی زیبای نبرد شیر با گاو که تمثیلی از خورشید و ماه است و خلاصه از ستون‌های برافراشته کاخ آپادانا گرفته تا نگاره‌های سربازان پارسی و مادی همه اینها همراه با سنگ نبشته‌ها، درگاه‌ها، خزانه و جایگاه‌های تیراندازی سربازان که نشان از قدرت و دلاوری آنان دارد تا نگاره‌های زیبای حیوانات و انسان و نقش‌های گلبرگ و بته نیلوفر و برگ‌های نخل روی ستون‌ها که با ظرافتی خاص حکاکی شده‌اند، همه و همه از جلوه‌های زیبای این بنای با عظمت هستند که نشان از ذوق، سلیقه و دانش ایران باستان دارد و من تلاش کردم که همگی آنها را تا حد امکان آنگونه که شایسته آن باشد به تصویر درآورم.
برای تدوین این اثر درباره تاریخچه تخت جمشید و اندیشه حاکم بر ایران باستان تا چه میزان تحقیق کردید؟
بنده نه به عنوان یک عکاس بلکه به عنوان یک ایرانی مشتاق و علاقه‌مند به تاریخ هنر و تمدن کهن ایران زمین مطالبی درباره تخت جمشید و تاریخچه آن خوانده‌ام. تخت جمشید که یونانیان آن را پرسپولیس و اعراب آن را پارسه می‌خوانند بردامنه کوه رحمت و در 60 کیلومتری شهر شیراز قرار دارد. بنابر اسناد تاریخی، این عمارت بزرگ که در سال 518 قبل از میلاد توسط داریوش اول بنا نهاده شد مجموعه‌ای از کاخ‌هایی است که طی 150 سال به دستور پادشاهان ایران باستان ساخته شد. اولین کاخ‌های این عمارت با شکوه تالار آپادانا و کاخ تچر بوده که هنوز بخش‌هایی از آن باقی‌مانده و زیباترین بخش‌های سنگی تخت جمشید را تشکیل می‌دهد. کاخ آپادانا محل برگزاری جشن‌های نوروز بوده و برای تزئین آن گفته می‌شود که طلاها و جواهرات گرانبهایی به کار رفته بود که پس از به آتش کشیده شدن به یغما رفت. این کاخ دارای 36 ستون بوده که ارتفاع هر ستون آن حدودا 18 متر است. پس از داریوش، خشایارشاه ابتدا تالار حدیش را بنا کرد و بعد طرح تالار بزرگ صد ستون را ریخت. گفته می‌شود که ورودی اصلی تخت‌جمشید که پلکانی بزرگ و دو طرفه دارد و به دروازه ملل مشهور است نیز توسط خشایارشاه ساخته شده است. تالار صدستون توسط اردشیر اول تکمیل شد. این تالار برای پذیرایی از میهمانانی بود که به تخت جمشید می‌آمدند. تالار شورا یا همان تالار آیینه از دیگر بناهای زیبای تخت جمشید بوده که دیوارهای آیینه‌گون آن به جهت صیقلی بودن از ویژگی‌های منحصر به فرد آن به شمار می‌رفته است. براساس آنچه که از تاریخ ثبت شده در آن زمان برمی‌آید- چون ایرانیان بر عکس یونانیان هم عصر خود به ثبت تاریخ می‌پرداختند- مساحت تخت جمشید 125 هزار مترمربع بوده و برای ساخت آن 130 هزار مترمربع سنگ به کار رفته است. تخت جمشید کلا دارای 14قصر مرتبط به یکدیگر بوده که از استحکام بسیار خوبی برخوردار بودند. مطالعاتی که امروزه روی سازه‌ها بویژه روی ستون‌های دایره‌ای تخت جمشید و اشکال مخروطی آن انجام گرفته نشان می‌دهد که هخامنشیان در 2500 سال پیش، از دانشمندان علم ریاضیات بهره می‌جستند چرا که از عدد پی در ساخت این ستون‌ها و سازه‌ها استفاده کرده‌اند.
برای عکاسی این مجموعه چقدر وقت صرف کردید، کار به سختی پیش رفت یا براحتی؟
برای عکس‌های این کتاب حدودا 10 ساعت وقت صرف شد و سه بار به دفعات به تخت‌جمشید رفتم، البته قبلا در سال 79 عکس‌هایی از تخت‌جمشید گرفته بودم. این بار با آقای امیر رهبر که از عکاسان و خبرنگاران قدیمی هستند به اتفاق به شیراز رفتیم. روز اول که برای عکاسی به تخت‌جمشید رفتیم اجازه گرفتن عکس ندادند. هرچه خواهش کردیم و حتی کارت انجمن عکاسان را هم ارائه دادیم اما پاسخ‌شان این بود که باید به شیراز بروید و اجازه بگیرید. بناچار روز اول را از دست دادیم، روز دوم به میراث فرهنگی مراجعه کردیم که فورا در نامه‌ای مجوز عکاسی گرفتیم، البته لطف کردند و در این نامه آمده بود که مسؤولان تخت‌جمشید برای کمک به ما همکاری لازم را انجام دهند.
این کتاب در شرایطی منتشر شد که فیلم سیصد به سینمای هالیوود آمد، خود را در دفاع از هویت ایرانی در برابر این تهاجم تا چه حد شریک می‌دانید؟
درباره فیلم «300» باید عرض کنم که انگیزه کارگردان برای ساختن این فیلم یقینا در جهت سیاست‌های آمریکا و در جهت خشنودی آنان بوده اما باید دانست که اساسا تاریخ یک کشور آن هم کشوری مانند ایران با چند هزار سال قدمت و تمدن و به‌عنوان کشوری که برای نخستین بار حقوق بشر را مطرح کرده با یک فیلم تخریب نمی‌شود. کارگردان این فیلم کارگردانی بزرگ و نامی نیست و به عقیده من حتی بعید می‌دانم که این فیلم را حتی برحسب سفارش ساخته باشد چون اگر کشوری بخواهد طرف مقابل خود را تخریب کند به اعتقاد من اینگونه کودکانه وارد ستیز نمی‌شود چون ابتذال فیلم و مجازی بودن آن تقریبا برای همه آشکار شد، به طوری که حتی منتقد هالیوود ریپرتر و منتقد ورایتی و چند روزنامه دیگر هم فیلم را با تمسخر ارزیابی کردند. به هر حال دیدن فیلم برای هر ایرانی دردناک و غیرقابل باور بود، من شخصا برآشفته شدم و مقاله‌ای نوشتم و وقتی آقای دکتر اکبر عالمی فیلم را مبتذل، بی‌ارزش و فاقد ارزش‌های بصری توصیف کرد من هم از چاپ آن منصرف شدم، عجیب این است که کارگردان این فیلم آقای زاک سیندر حتی تاریخ را برای ساختن یک چنین فیلمی مطالعه نکرده است. چون در همان جنگ، لشکر خشایار پس از شکست آن به اصطلاح 300 نفر سرانجام تا قلب آتن پیش می‌رود و آنجا را برای مدتی تسخیر می‌کند اما کارگردان حتی همین واقعیت تاریخی را نیز دقیقا معکوس جلوه می‌دهد. به هر حال نشان دادن پارسیان متمدن اینگونه متوحش، نیمه‌عریان و در حالی که از زیورآلات زنانه استفاده می‌کردند که در هیچ کجای تاریخ ما مسبوق به سابقه نبوده است یقینا نشان از اختلال شخصیتی خود کارگردان دارد و معلول ذهن مسموم و بیمار او است. این فیلم بیش از آنکه به ایرانیان توهین کرده باشد توهینی است به بنیانگذاران هالیوود؛ چون هالیوود را مردان بزرگی چون چارلی چاپلین، هیچکاک و وایلر و ده‌ها کارگردان بزرگ دیگر بنا نهادند. با این امید که جایگاه مشخصی برای ساختن فیلم، تئاتر، موسیقی و در کل مکانی برای تجلیات هنری و گسترش هنر باشد. آقای سیندر با این فیلم به شخصیت خود لطمه زد و نه به تاریخ کهن ایران. بنده کتاب «نگاهی تازه به تخت‌جمشید» را به چهار زبان زنده دنیا چند ماه پس از اکران این فیلم آماده کردم، با این امید که بتوانم حداقل واکنشی در مقابل آن داشته باشم. به هر حال زبان هنر البته اگر به معنای واقعی کلمه هنر باشد تنها زبان مشترک بین انسان‌هاست و من امیدوارم به نوبه خود قدمی در جهت نشان دادن تمدن ایران برداشته باشم.
فکر می کنید هویت ایرانی تا چه میزان می‌تواند در برابر تهاجمات آسیب‌پذیر باشد؟
آنچه مسلم است این است که پاسداری از هویت ایرانی در تار و پود این ملت تنیده شده و هویت یک ملت را عشق، ایمان و اعتقاد آن ملت می‌سازد و مردم ما با فرهنگ غنی‌ای که از آن برخوردارند به اعتقادات خود عشق می‌ورزند و این عشق خود جزئی از فرهنگ ما ایرانی‌هاست. اساسا هویت و تمدن هر ملت در هنر آن جلوه‌گر می‌شود و اینجاست که بحث هنرمند متعهد به میان می‌آید که تلاش می‌کند آنچه را که از پیشینیان همچون میراثی گرانبها به ارث برده همچنان حفظ و حراست کند. اگر امروزه از دانش و تمدنی که روزگاری تخت‌جمشید را ساخته مخروبه‌ای بیش نمی‌بینیم، اگر در آن روزگار، اسکندر به تحریک تاسیس تخت‌جمشید را که نمونه‌ای از هنر آن زمان به شمار می‌رفت به آتش کشید و امروز جز بقایایی از شکوه و دانش و هنر آن زمان باقی نمانده؛ سوال اینجاست که چرا همچنان به دانش و هنری که برای ساخت آن به کار رفته مباهات می‌ورزیم. پاسخ این است که هویت ملت ما دستخوش تغییر نمی‌شود بلکه از نسلی به نسل دیگر منتقل می‌شود و همچنان پابرجا مانده و خواهد ماند.
از کیفیت پردازش و انتشار کتاب راضی هستید؟
به گفته صاحبنظران در مجموع کتاب خوبی از کار درآمد، بویژه اینکه به چهار زبان زنده دنیا ترجمه شده و تعداد عکس‌ها 150 قطعه است و در آن چهار مقاله از افراد صاحب‌نامی همچون آقای فرانسیسکو باندارین که مدیر میراث جهانی یونسکو است به چاپ رسیده است، علاوه بر این، مشارکت یونسکو در تهیه این کتاب قاعدتا آن را برای علاقه‌مندان جذاب‌تر کرده است. به هر حال امیدوارم در کتاب 30 شهر که مجموعه‌ای از آثار تاریخی 30 شهر ایران است و به زودی چاپ خواهد شد، بتوانم با تجربیاتی که از این کتاب کسب کرده‌ام کتاب جذاب‌تری را به علاقه‌مندان هنر عکاسی تقدیم کنم.
بازتاب‌های انتشار کتاب را چگونه دیدید؟
همانطور که قبلا گفتم هر هنرمندی درباره یک موضوع خاص زاویه دید خودش را دارد، طبیعتا هر عکاسی هم در ثبت تصاویر حتی اگر موضوع، موضوع واحدی باشد زاویه دید خودش را خواهد داشت. تاکنون از بنای تخت‌جمشید کتاب‌هایی منتشر شده که بواقع کتاب‌های بسیار جالب و دیدنی ای هستند اما به هر حال من هم با زاویه دید خودم از این بنا عکاسی کردم که بسیار هم مورد استقبال قرار گرفت اما به‌طور کل متاسفانه آنگونه که شایسته بود این کتاب معرفی نشد. ارسال نظر
پربیننده