تیری میسان: همیشه واپسین روزهای جنگ، مرگبارترین روزها هستند. یک لشکر متواری شده از شکستی که بر آن وارد آمده با خشونتی پوچ و هرز، انتقام میگیرد. این موضوع را در «عدرا» (سوریه) دیدیم. آن چه بر سر کارگران وفادار به حکومت (بشار) وارد آوردند، چیزی به عقبنشینی رایش سوم (از فرانسه و روسیه) بدهکار نبود. ولی وضعیت با از هم گسسته شدن شیرازه آنچه از اتحاد بینالمللی علیه سوریه باقی مانده بود به شکل پیچیدهای درآمد و از این پس هر یک از مداخلهگران تلاش میکند منافع خود را از چنگ متحدان قدیمی خود نجات دهد. روز پیش از همایش ژنو 2 آنچه از اتحاد بینالمللی ضدسوریه باقی مانده از بین خواهد رفت در حالی که دولتهایی که در اتحاد با روسیه یا ایالات متحده بودند، هنگام عقبنشینی برای بازسازی منافعشان اقدام میکنند.
نخستین پرسش مرتبط است به شرکت هیات نمایندگی «مخالفان سوریه». تا اینجا موضوع این بود که بدانند آیا هیات نمایندگی از اتحادیه ملی (ویرایش استانبول) خواهد بود یا مخالفان ملیگرای داخلی و خارجی که با مداخله خارجی مخالف بودهاند؟ از این پس باید همچنین مشخص شود آیا اتحادیه ملی، نماینده منافع عربستانسعودی، قطر یا ترکیه است؟
در داخل سوریه، سه پدرخوانده جنگ با یکدیگر متارکه کرده و بیآنکه دیگر به براندازی دولتی فکر کنند که به خاطر آن آمده بودند بجنگند، جنگ بیامان دیگری را علیه یکدیگر برپا کردهاند. اگر هنوز از ارتش آزاد سوریه حرف میزنند ولی باید دانست که در واقع این ارتش دیگر وجود خارجی ندارد. در نتیجه آنچه باقی میماند جبهه اسلامی (که اخیرا توسط شاهزاده بن سلطان تشکیل شده)، جبهه النصره (که همواره در پیوند با قطر است) و دولت اسلامی عراق و شام است. (که توسط سعودیها تأمین مالی میشود). ابتدا باید دانست که دولت اسلامی عراق و شام (یعنی عربستان، ترکیه و ناتو) به مرکز فرماندهی ارتش آزاد سوریه حمله کرد و آنجا را غارت کرد. در این تهاجمات بود که فرماندهان ارتش آزاد سوریه به قطر و اروپا گریختند ولی شاهزاده بندر بن سلطان برخی عناصر را به خدمت گرفت و جبهه اسلامی را با ضمیمه کردن مزدوران مسلح جدید بنیانگذاری کرد. پس از این واقعه، دولت اسلامی عراق و شام دستور گرفت نیروهای اصلی را به عراق منتقل کند و بر این اساس رمادی و فلوجه را به تصرف خود درآورد. از آنجا که طبیعت از فضای تهی گریزان است، تمام نیروهای دیگر به انضمام خود ارتش رسمی سوریه فضای خالی آزاد شده را پر کردند. از نظر رسانههای آتلانتیک و خلیجفارس (کنایه از ناتو و شیخنشینها)، «شورشیان» به طرفداران دمشق پیوسته و علیه «جهادطلبان» موضع گرفتهاند و به شکلی منعکس کردهاند که گویی شاهد «دومین انقلاب سوریه» هستیم. به جای این توصیف رمانتیک بهتر است به «نخستین انقلاب» بازگردیم، بیآنکه درباره نتیجه آن بپرسیم. واقعیت این است که نخستین انقلابی وجود نداشت و دومین انقلاب نیز که حالا از آن حرف میزنند وجود خارجی ندارد. به نظر میرسد نشریات غربی توجهی ندارند و نمیخواهند بدانند که چرا القاعده به عنوان پیادهنظام دائمی ناتو، این بار دستور گرفته جبهه نبرد سوریه را ترک کند و در عراق مستقر شود ولی باید دانست که این عملیات برای واشنگتن سه مزیت دربر دارد؛ ابتدا به پیروزی نوری مالکی خواهد انجامید و برای عراق ثبات موقتی ایجاد خواهد کرد، سپس موجب کاهش تعداد جهادطلبان خواهد شد که در رویارویی با ارتش تازهنفس و کاملا مجهز تلفات زیادی خواهند داد و سرانجام موجب حذف یکی از شرکتکنندگان نامتناسب برای ژنو 2 خواهد شد.
به همین علت، ناتو اطلاعاتی را درباره فرمانده بریگاد عبدالله عزام، ماجد الماجد به ارتش لبنان داد. ماجد الماجد هنگام انتقال از بیمارستان با آمبولانس به مرکز فرماندهیاش بازداشت شد. او باید به شکل رسمی 10 روز بعد به خاطر جراحاتش فوت میکرد اما احتمالا توسط سعودیها به قتل رسید زیرا بیم داشتند اسرارشان را فاش کند. اگر همه امور به شکلی که پیشبینی شده بود پیش میرفت، امروز باید تنها جبهه النصره در منطقه باقی مانده بود، موردی که کاملا دعاوی اتحادیه ملی را تنزل میداد. با این وجود، پافشاری عربستانسعودی موجب ظهور جبهه اسلامی شد که میخواهد روی ژنو 2 سنگینی کند.
اگر اسرائیل در فروپاشی اتحادیه ضدسوری دیده نمیشود، علت این است که مبنی بر استراتژی 10 سال گذشته، تلآویو پشت همپیمانانش- یعنی فرانسه و عربستانسعودی- پنهان شده است. دولت نتانیاهو با هواپیماهای شکاری از کمینگاهش بیرون نمیآید مگر برای یاری رساندن به مزدوران مسلح یا عملیات پشتیبانی برای عقبنشینی به مواضعش در بلندیهای جولان که به شکل غیرقانونی به تصرف خود درآورده است. متأسفانه طی هفتههای اخیر نتانیاهو نمیتوانست مداخله کند، زیرا در حال حاضر نبردهای اصلی در شمال سوریه صورت میگیرد.
طی این مدت، نمایندگان دولتهایی که محتاطانه رفتار کردند و خودشان را از منازعات کنار کشیدند یا از سوریه پشتیبانی کردند، امیدوارند طی ژنو 2 مورد قدردانی قرار گیرند. 20 کشور در انتظار بستن قرارداد برای بازسازی مالی توسط سازمانهای بین دولتی و بینالمللی هستند. از همین حالا کاملا روشن است که عربستانسعودی و فرانسه بزرگترین بازندگان ژنو 2 هستند؛ عربستانسعودی و فرانسه بیشتر باید بپردازند تا اینکه برنده قرارداد با سوریه باشند. رئیسجمهور فرانسوآ اولاند از این بابت نگران به نظر نمیرسد زیرا مأموریتش را که خدمت به منافع اسرائیل بود به خوبی انجام داد و مابقی یعنی پیامدهای چنین سیاستی برای کشور خودش هر چه باشد، این موضوع دیگر برای او وجهه ثانوی خواهد داشت. شاهعبدالله سعودی سعی میکند تا حدودی لبنان را تسکین دهد. اکثریت لبنانیها میتوانند انتخاب یک دولت اقلیت را بپذیرند که عملکردش بلعیدن 3 میلیارد دلار اسلحه فرانسوی اهدایی توسط عربستانسعودی خواهد بود. سپس این دولت احتمالا توسط پارلمان واژگون خواهد و کشور دوباره به حالت بحرانی بازخواهدگشت.
هیات نمایندگی دولت سوریه در این همایش با خوشبینی شرکت میکند. نیروهای اپوزیسیون مسلح دچار هزیمت شدهاند و دولت اسلامی عراق و شام نیز به شکل گسترده نقل مکان کرده است. دمشق بیشتر سرگرم ابداع ترفند و تشریفاتی است که بتواند به مخالفانش اهدا کند تا آنها بتوانند شکستشان را بپوشانند و دمشق پیروزی دوجانبهای را در جهت منافع عمومی (آشتی ملی) جشن بگیرد. در نتیجه دمشق بر آن است که وزارتخانههای موقت ایجاد کند، مأموریت این وزارتخانهها رسیدگی به مناسبات دشمنان قدیمی است که در حال حاضر به یاریرسانندههای سخاوتمند تبدیل شدهاند. بر این اساس اتحادیه ملی به یمن خیانتکاریهای گذشتهاش دارای محسناتی خواهد شد.