یونس عوده*: نگرانی، تصمیم‌گیران و مسؤولان سیاسی منطقه و جهان را به دلیل عدم توانایی در پایان‌دادن به رویکردهای توسعه بحران در مصر احاطه کرده است. این کشور هر روز آبستن وقایع تازه، آشوب و آتش برافروخته‌ای است. چه‌بسا دلیل عمده این نگرانی درباره بحران فزاینده مصر ناشی از افزایش خشونت‌های مسلحانه و انفجارها بویژه پس از اقدام دولت موقت این کشور در گنجاندن اخوان‌المسلمین، وابستگان، حامیان و هواداران این گروه در فهرست تروریست‌هاست. این نگرانی‌ها جای تعجب دارد، بویژه آنکه بیشتر رهبران اخوان‌المسلمین یا به زندان افتاده یا در دادگاه‌های کشور مصر در حال محاکمه هستند و مقامات مصری به سایر مسائل اینگونه نمی‌پردازند. آنها اقدامات فزاینده‌ای را در امر پیگرد و ریشه‌کن‌کردن اخوان‌المسلمین در صورت امکان انجام می‌دهند و در این مسیر از تلاش‌های روانی، تبلیغاتی و رسانه‌ای برای پا گذاشتن در این مقطع کنونی، یعنی سال «ریشه‌کن‌کردن اخوان‌المسلمین و رهایی کامل از این گروه» مضایقه نمی‌کنند و به موازات تلاش برای کلیت بخشی به تصمیم تروریستی خواندن اخوانی‌ها در کشورهای عربی، مقامات مصر یادداشتی را به اتحادیه عرب ارسال کرده و طبق آن خواستار پذیرش این درخواست هدفمندانه قاهره شدند. بدون شک، جماعت اخوان‌المسلمین پس از تروریستی خوانده‌شدن خود از پراکندگی افکار عمومی رنج می‌برد، با این حال هنوز به پایان خط نرسیده است، بویژه پس از تظاهرات‌هایی که در اعتراض به این تصمیم برپا شد و درگیری‌هایی که برخی مناطق مصر را فراگرفت. حکومت مصر به نوعی اخوان‌المسلمین را به نوعی همکاری با سازمان‌های بین‌المللی و حماس متهم کرد و در نهایت به غیرقانونی خواندن شاخه نظامی «حماس» به اتهام آموزش اخوانی‌ها با هدف بی‌ثبات‌کردن مصر منتهی شد اما جماعت اخوان‌المسلمین که سابقه فعالیت 80 ساله را در کارنامه خود دارد، با وجود پراکنده‌شدن برخی از هوادارانش و نیز تلاش‌های بی‌وقفه برای محو آن از صحنه سیاسی مصر، غیر ممکن است با یک تصمیم خشکانده شود، حتی اگر این امر به قطع رابطه آن با قطر منجر شود؛ زیرا قاهره، دوحه را به ایفای نقش منفی به دلیل حمایت مالی و رسانه‌ای از اخوان‌المسلمین متهم می‌کند. مصر از دیروز شاهد همه‌پرسی قانون اساسی جدید است، اخوان‌المسلمین به بهانه عدم مشروعیت بخشی به طرف‌هایی که آنها را «کودتاچیان» خوانده، این همه‌پرسی را تحریم و از دعوت حامیان و هواداران خویش به مشارکت در همه پرسی امتناع کرده است و در این ایستگاه است که قدرت تاثیرگذاری اخوانی‌ها بر افکارمردمی مصر که معادلات بزرگ را در کمتر از یک‌سال تغییر دادند، نمایان می‌شود و به احتمال زیاد، مردم مصر در این همه‌پرسی شرکت می‌کنند و به قانون اساسی رای می‌دهند که دریچه بزرگی را در مقابل انتخابات پارلمانی و سپس ریاست‌جمهوری باز می‌کند و نقشه راهی را که مقامات برای حل مناسب بحران‌های متعدد برای دستیابی به حد معقولی از الزامات تدوین کردند، فراهم می‌کند. اما مصر تا این لحظه هنوز از بحران عبور نکرده است و تا زمان انتخابات ریاست‌جمهوری شاهد معرکه‌های بزرگی خواهد بود زیرا ژنرال‌ها و کاندیداهای مدنی، در افکار عمومی چنددستگی ایجاد می‌کنند. با این حال رقابت پنهان امروز در مصر بر سر تصدی کرسی ریاست‌جمهوری است و در صورت نامزدی سامی عنان، نایب‌رئیس سابق ستاد مشترک ارتش مصر، ماهیت و هویت این رقابت به سرعت برملا خواهد شد و در نتیجه رقابت بزرگی را در مصر ایجاد خواهد کرد، اما اگر در این بین ژنرال عبدالفتاح‌السیسی، وزیر دفاع تصمیم به مشارکت در انتخابات بگیرد، در این صورت باید گفت که دیگر نامی از امثال سامی عنان در انتخابات نخواهد بود و افرادی چون او که به نیابت از ارتش و نیروهای مسلح مصر در انتخابات شرکت کرده‌اند، نخواهند توانست آرای چندانی تصاحب کنند، بویژه آنکه السیسی هم‌اکنون در میان مصری‌ها از محبوبیت بسیاری برخوردار است و در صورت تحقق این امر، مصر را در آستانه مرحله گذار و تاریخی بزرگی قرار خواهد داد. در سایه این تحولات بویژه با تکیه جماعت اخوان‌المسلمین بر استراتژی جدید پس از شکست استراتژی سابق آنها در مقابله با حکومت و همچنین عدم ملاحظه هرگونه نشانه‌های واقعی تا این لحظه برای خروج مصر از بحران و ورود به مرحله ثبات، کارشناسان تاکید می‌کنند که غیر ممکن است این دوره از انتخابات مصر با آرامش برگزار شود و به اهداف از پیش طراحی شده خود دست یابد، بویژه آنکه اغلب نخبگان سیاسی مصر با اینکه طبقه‌ای فرهیخته و دارای ذات فرصت‌طلب هستند، به دنبال دستاوردهای شخصی نیز هستند. اما این سخنان بدان معنی نیست که مصر از تحول کیفی به دور است، بلکه در هر صورت از پیچ تاریخی پیش روی خود عبور می‌کند، اما پیامدهای آن تمام منطقه و عرصه بین‌الملل را فراخواهد گرفت. *نویسنده و کارشناس سیاسی لبنانی