حجت‌الاسلام والمسلمین سیدسعید لواسانی: دانستیم که امر به معرف و نهی از منکر؛ امتیاز جامعه اسلامی و مسلمانان است که با آن بهترین امت می‌شوند: «كُنْتُمْ خَیرَ أُمَّهٍ أُخْرِجَت ْلِلنَّاسِ تَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَتَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَر» [آل‌عمران: 110] «اما سستی از امر به معرف و نهی از منکر؛ ارکان جامعه را می‌لرزاند و دین را سست می‌کند و امنیت را از بین می‌برد». در روایتی از امام باقر علیه‌السلام وارد شده است که خداوند عزوجل به شعیب وحی فرستاد که من از قوم تو صدهزار نفر را عذاب می‌کنم، 40هزار نفر از بدکاران و 60 هزار نفر از خوبان آنان. شعیب عرض کرد: پروردگارا آن گروه شرورها هستند، چرا خوبان عذاب می‌شوند؟ خداوند به او وحی فرستاد: این افراد نسبت به گنهکاران سستی داشتند و به خشم من خشم نگرفتند. [الکافی: 5/56] مشکل کجاست؟ چرا برخی از امر به معروف و نهی از منکر سر بازمی‌زنند؟ چرا کسانی نماز می‌خوانند، روزه می‌گیرند، خمس می‌دهند اما نسبت به این فریضه بی‌تفاوت هستند؟ بلکه این فریضه را مذمت می‌کنند؟ و آمران به معروف و ناهیان از منکر را عیب می‌شمارند؟ ریشه اصلی آن به دو امر ترس و ضعف نفس بازمی‌گردد. یعنی آنها می‌ترسند که با انجام این فریضه به مال و جانشان ضرری وارد شود و به این دلیل خود را توجیه می‌کنند و نسبت به گناه موضع نمی‌گیرند. سرِّ آن را باید در ضعف نفسانی این افراد و ترس از دست دادن موقعیت یا ایجاد مشکل جست‌وجو کرد. یعنی در جایی که خطر دارد به طور ناخودآگاه شیطان و نفسانیت به آنها القا می‌کند که ما از انجام این فریضه معاف هستیم. بنابراین مشکل در ترس و ضعف نفسانی و جلوه‌گری هواهای نفسانی است. یعنی ما می‌ترسیم از ضرر و به این دلیل واجب خدا را به کناری می‌گذاریم و اگر احتمال بدهیم که نمازخواندن به ما ضرر می‌زند، آن را هم از ترس دیگران ترک می‌کنیم. با دقت در این تحلیل، نتیجه می‌گیریم که ما در راه خدا و به سوی خدا قدم برمی‌داریم، تا آنجا که واجبات الهی و دینی با هواهای نفسانی ما برخورد نکنند. به این روایت از امام باقر علیه‌السلام توجه فرمایید: «وَیلٌ لِقَوْمٍ لَا یدِینُونَ‌الله بِالْأَمْرِ بِالْمَعْرُوفِ وَ النَّهْی عَنِ الْمُنْكَرِ» [وسایل الشیعه: 16/117] «وای بر گروهی که با امر به معروف و نهی از منکر به دین خدا عمل نمی‌کنند.» واقع‌بینانه تحلیل کنیم، تنها دلیل اینکه با امر به معروف و نهی از منکر به دین خدا عمل نمی‌کنیم، جلوه‌گری هواهای نفسانی و حفظ موقعیت خودمان است که می‌ترسیم به آن ضربه بخورد. بلکه بالاتر کسانی را که به معروف امر و از منکر نهی می‌کنند، شماتت و سرزنش می‌کنیم و این فریضه را عیب می‌دانیم. متاسفانه چنین افرادی در جامعه زیاد هستند و به دلیل ضعف نفسانی خودشان؛ این فریضه مهم را تعطیل می‌کنند و حتی به روایاتی که فهم آنها برای‌شان مشکل است، استناد می‌کنند و این عمل مهم را که اصل دین خداست، عیب می‌دانند و آمران به معروف و ناهیان از منکر را سرزنش می‌کنند. به روایت دیگری از امام باقر علیه‌السلام توجه فرمایید: «بِئْسَ الْقَوْمُ قَوْمٌ یعِیبُونَ الْأَمْرَ بِالْمَعْرُوفِ وَ النَّهْی عَنِ الْمُنْكَرِ» [وسایل: 116/117ـ 118] «بدترین گروه، گروهی هستند که امر به معروف و نهی از منکر را عیب می‌دانند.» طبق روایات، اشرف واجبات الهی، امر به معرف و نهی از منکر است اما گروهی در آخرالزمان که با دوران ما تطبیق دارد، آن دو فریضه الهی را واجب نمی‌دانند، مگر در جایی که از ضرر و زیان ایمن باشند. این افراد اهل عبادت هستند اما عذرتراشی می‌کنند و خود را از این واجب الهی معاف می‌دانند. این گروه اگر نماز هم به آنها ضرر مالی و بدنی بزند، آن را هم ترک می‌کنند، چنانچه فریضه بزرگ امر به معرف و نهی از منکر را ترک کرده‌اند. روایات تاکید دارند که همه فرايض به واسطه این فریضه اقامه می‌شوند و کسی که آن را ترک کند، غضب الهی را بر خود خریده است و سزاوار عقاب الهی شده است. [الکافی: 5/56 ـ 55؛ با استناد به روایتی از امام باقر علیه‌السلام] آری! ریشه این سستی، هواهای نفسانی ـ یعنی ضعف نفس ـ است که آن جلوه‌ای از جلوه‌های نفسانیت است و منشأ آن ترس درونی است که ما را وادار به توجیه می‌کند تا این فریضه مهم دینی را در جامعه نادیده بگیریم. اما در مقابل بر همه ما واجب است که آنچه موجب اختلال در زندگی اجتماعی مردم، هتک حرمت آنها، ضربه به دین خدا، تضعیف نظام اسلامی و خلاصه سد راه ایجاد و رشد جامعه اسلامی است، برداریم و منهدم کنیم. برای خدا نسبت به گناهان و خلاف‌کاری‌ها خشمگین شویم و از خوبی خوشنود شویم و همه اینها در دو فریضه یاد شده حاصل می‌شود و اگر به دلیل ترس و ضعف و تنبلی و خودپروری و راحت‌طلبی و خمودی به بدی‌ها که گروهی در جامعه ترویج می‌دهند، عادت و آنها را توجیه کردیم، باید منتظر عذاب الهی باشیم و چه عذابی بدتر از اینکه زشتی‌ها به مثابه ارزش تلقی و خوبی‌ها، ضدارزش محسوب شوند.