فؤاد ابراهیم: سؤالات زیادی اخیرا درباره علت واقعی سفر غیرمنتظره بندر بن‌سلطان، رئیس دستگاه اطلاعاتی عربستان سعودی به آمریکا مطرح شده است. به نظر می‌رسد بهانه پزشکی به اندازه کافی قانع‌کننده نباشد، به طوری که برخی معتقدند احتمال دارد خروج بندر از عربستان مقدمه‌ای برای کنار گذاشتن او تحت پوشش عمل جراحی باشد. دلایل بسیاری برای تایید این امر وجود دارد؛ شکی نیست که گروه مسؤول اداره پرونده سیاست خارجی سعودی در تحقق اهدافی که برای خود از بیش از یکسال پیش تعیین کرده بود، شکست خورده و امروز در برابر بن‌بست واقعی قرار دارد که ممکن است به انزوای نیمه‌کامل عربستان منجر شود. اکنون در دنیا فضای مناسبی ایجاد شده تا عربستان به عنوان کشوری حامی تروریسم در منطقه معرفی شود؛ فضایی که به دلیل ویرانی‌های ناشی از طرح بندر و دیوید پترائوس در منطقه و دیگر کشورهای دنیا، به‌وجود آمده است. از زمان تصویب این طرح در تابستان 2012 با هدف براندازی نظام سوریه، این کشور به مکان مناسبی برای همه گروه‌های القاعده و ظهور گروه‌های تندرو تبدیل شد. پس از آن کنترل این گروه‌ها که عناصر آنها از همه مناطق دنیا به سوریه سرازیر شده‌اند، امکان‌ناپذیر شد. این مساله باعث شد سازمان‌های اطلاعاتی اروپایی برای پی‌بردن به واقعیت‌ها و مهار پیامدهای بازگشت عناصر اروپایی القاعده به سرعت به دمشق سفر کنند. درحالی‌که مقدمات نشست ژنو 2 و فعالیت‌های دیپلماتیک در چند کشور عربی و اروپایی آغاز شده است، ریاض در سفرهای طراحان راه‌حل سیاسی بحران سوریه کنار گذاشته شده است؛ مسؤولان عربستانی دیگر برای مشخص کردن گزینه‌های خود زمان کافی در اختیار ندارند، چرا که روند حوادث سریع است و موضع‌گیری مجدد مستلزم اتخاذ تصمیم فوری است. اطلاعات درز کرده بیانگر آن است که انتقادها و توصیه‌هایی که در روزهای گذشته به ریاض رسیده، باعث شد سران سعودی به دنبال ایجاد تغییراتی فوری در دستگاه دیپلماسی و امنیتی باشند؛ تغییراتی که احتمالا شامل بندر بن سلطان رئیس سازمان اطلاعات، سعود‌الفیصل وزیرخارجه، شاهزاده سلمان بن سلطان معاون وزیر دفاع و چند مسؤول دیگر شود. درست است که تغییرات در عربستان یک‌باره صورت نمی‌گیرد اما به نظر می‌رسد تغییرات فوری به منظور رساندن این پیام به همه طرف‌ها صورت گیرد که حکام سعودی به صورت جدی تصمیم دارند در فضای تفاهم منطقه‌ای حضور داشته باشند. احتمال می‌رود عربستان با حذف بندر که به عنوان نوک پیکان درگیری‌های سعودی در خارج شناخته می‌شود، به منظور تامین یکی از شرط‌های موفقیت در ژنو2 مطلوب باشد. پیام‌های متعددی از کشورهای منطقه‌ای و دیگر کشورها به سران عربستان رسیده است مبنی بر اینکه ماندن بندر در پست کنونی خود، به معنای مخالفت با پیوستن عربستان به طرح توافق‌ها در خاورمیانه است. براساس اطلاعات موجود، بندر در یکی از بیمارستان‌های آمریکا تحت عمل جراحی قرار دارد اما طرف‌های متعددی در درستی آن شک دارند. اعتقاد رایج این است که این سفر درمانی صرفا مقدمه‌ای برای خروج تدریجی وی از عرصه سیاسی است. سخن درباره «تمارض سیاسی» برای توجیه غیبت قریب‌الوقوع وی از عرصه سیاسی است. منطق می‌گوید ماموریت بندر در منطقه به پایان رسیده است؛ زیرا بندر با بحرانی کردن اوضاع در چند کشور منطقه مرتبط بوده است و با آغاز مرحله سازش جایی برای او نیست. آشکار است که عربستان از مرحله برخورد و قطع ارتباط عبور کرده و اکنون وارد مرحله موضع‌گیری مجدد قبل از آغاز حرکت دیپلماتیک با چهره‌های جدید شده است. البته این رویدادهای بی‌سابقه از ویژگی‌های کشور محافظه‌کاری نیست که تحولات در آن تقریبا بسیار زمان‌بر است. منابع نزدیک به دولت عربستان می‌گویند، تغییرات وزارتی قریب‌الوقوع در ماه‌های مارس و آوریل آینده ممکن است شامل وزارتخانه‌های خارجه، دفاع، کشور و سازمان اطلاعات عربستان شود. این منابع معتقدند شاهزادگان با نفوذ در خاندان سلطنتی به ملک عبدالله اطلاع داده‌اند که بعد از اینکه آمریکا و اروپا تفاهم درباره پرونده‌های منطقه را با روسیه و ایران آغاز کردند، عربستان نمی‌تواند به تنهایی حرکت کند. به نظر می‌رسد سران سعودی توصیه‌های آمریکا و اروپا را جدی گرفته‌اند، و مواضع کشورهای حاشیه خلیج‌فارس و منطقه‌ای در قبال بحران سوریه باعث شده در منطقه کاملا از دست بدهد، در انجام تغییرات فوری عجله کند. سران سعودی احساس می‌کنند که بندر موجب ایجاد خصومت‌هایی با قدرت‌های منطقه‌ای و بین‌المللی شده است و عربستان برای بازیابی اعتبار و جایگاه جهانی به زمان زیادی نیاز دارد. بهبود دوباره وجهه عربستان در سطح جهان به روابط و اقدامات زیادی نیاز دارد و عربستان برای تحقق این موضوع باید گام‌هایی مشابه پس از حملات یازده سپتامبر بردارد. در این حملات ثابت شد که از 19 نفر، 15 سعودی در آن دست داشته‌اند. اما آیا این گام‌ها این بار با تغییر چهره‌های حکومتی آغاز می‌شود، یا تغییرات ظاهری. بیماری مشکوک شاهزاده جنجالی در آمریکا
فؤاد ابراهیم: سؤالات زیادی اخیرا درباره علت واقعی سفر غیرمنتظره بندر بن‌سلطان، رئیس دستگاه اطلاعاتی عربستان سعودی به آمریکا مطرح شده است. به نظر می‌رسد بهانه پزشکی به اندازه کافی قانع‌کننده نباشد، به طوری که برخی معتقدند احتمال دارد خروج بندر از عربستان مقدمه‌ای برای کنار گذاشتن او تحت پوشش عمل جراحی باشد. دلایل بسیاری برای تایید این امر وجود دارد؛ شکی نیست که گروه مسؤول اداره پرونده سیاست خارجی سعودی در تحقق اهدافی که برای خود از بیش از یکسال پیش تعیین کرده بود، شکست خورده و امروز در برابر بن‌بست واقعی قرار دارد که ممکن است به انزوای نیمه‌کامل عربستان منجر شود. اکنون در دنیا فضای مناسبی ایجاد شده تا عربستان به عنوان کشوری حامی تروریسم در منطقه معرفی شود؛ فضایی که به دلیل ویرانی‌های ناشی از طرح بندر و دیوید پترائوس در منطقه و دیگر کشورهای دنیا، به‌وجود آمده است. از زمان تصویب این طرح در تابستان 2012 با هدف براندازی نظام سوریه، این کشور به مکان مناسبی برای همه گروه‌های القاعده و ظهور گروه‌های تندرو تبدیل شد. پس از آن کنترل این گروه‌ها که عناصر آنها از همه مناطق دنیا به سوریه سرازیر شده‌اند، امکان‌ناپذیر شد. این مساله باعث شد سازمان‌های اطلاعاتی اروپایی برای پی‌بردن به واقعیت‌ها و مهار پیامدهای بازگشت عناصر اروپایی القاعده به سرعت به دمشق سفر کنند. درحالی‌که مقدمات نشست ژنو 2 و فعالیت‌های دیپلماتیک در چند کشور عربی و اروپایی آغاز شده است، ریاض در سفرهای طراحان راه‌حل سیاسی بحران سوریه کنار گذاشته شده است؛ مسؤولان عربستانی دیگر برای مشخص کردن گزینه‌های خود زمان کافی در اختیار ندارند، چرا که روند حوادث سریع است و موضع‌گیری مجدد مستلزم اتخاذ تصمیم فوری است. اطلاعات درز کرده بیانگر آن است که انتقادها و توصیه‌هایی که در روزهای گذشته به ریاض رسیده، باعث شد سران سعودی به دنبال ایجاد تغییراتی فوری در دستگاه دیپلماسی و امنیتی باشند؛ تغییراتی که احتمالا شامل بندر بن سلطان رئیس سازمان اطلاعات، سعود‌الفیصل وزیرخارجه، شاهزاده سلمان بن سلطان معاون وزیر دفاع و چند مسؤول دیگر شود. درست است که تغییرات در عربستان یک‌باره صورت نمی‌گیرد اما به نظر می‌رسد تغییرات فوری به منظور رساندن این پیام به همه طرف‌ها صورت گیرد که حکام سعودی به صورت جدی تصمیم دارند در فضای تفاهم منطقه‌ای حضور داشته باشند. احتمال می‌رود عربستان با حذف بندر که به عنوان نوک پیکان درگیری‌های سعودی در خارج شناخته می‌شود، به منظور تامین یکی از شرط‌های موفقیت در ژنو2 مطلوب باشد. پیام‌های متعددی از کشورهای منطقه‌ای و دیگر کشورها به سران عربستان رسیده است مبنی بر اینکه ماندن بندر در پست کنونی خود، به معنای مخالفت با پیوستن عربستان به طرح توافق‌ها در خاورمیانه است. براساس اطلاعات موجود، بندر در یکی از بیمارستان‌های آمریکا تحت عمل جراحی قرار دارد اما طرف‌های متعددی در درستی آن شک دارند. اعتقاد رایج این است که این سفر درمانی صرفا مقدمه‌ای برای خروج تدریجی وی از عرصه سیاسی است. سخن درباره «تمارض سیاسی» برای توجیه غیبت قریب‌الوقوع وی از عرصه سیاسی است. منطق می‌گوید ماموریت بندر در منطقه به پایان رسیده است؛ زیرا بندر با بحرانی کردن اوضاع در چند کشور منطقه مرتبط بوده است و با آغاز مرحله سازش جایی برای او نیست. آشکار است که عربستان از مرحله برخورد و قطع ارتباط عبور کرده و اکنون وارد مرحله موضع‌گیری مجدد قبل از آغاز حرکت دیپلماتیک با چهره‌های جدید شده است. البته این رویدادهای بی‌سابقه از ویژگی‌های کشور محافظه‌کاری نیست که تحولات در آن تقریبا بسیار زمان‌بر است. منابع نزدیک به دولت عربستان می‌گویند، تغییرات وزارتی قریب‌الوقوع در ماه‌های مارس و آوریل آینده ممکن است شامل وزارتخانه‌های خارجه، دفاع، کشور و سازمان اطلاعات عربستان شود. این منابع معتقدند شاهزادگان با نفوذ در خاندان سلطنتی به ملک عبدالله اطلاع داده‌اند که بعد از اینکه آمریکا و اروپا تفاهم درباره پرونده‌های منطقه را با روسیه و ایران آغاز کردند، عربستان نمی‌تواند به تنهایی حرکت کند. به نظر می‌رسد سران سعودی توصیه‌های آمریکا و اروپا را جدی گرفته‌اند، و مواضع کشورهای حاشیه خلیج‌فارس و منطقه‌ای در قبال بحران سوریه باعث شده در منطقه کاملا از دست بدهد، در انجام تغییرات فوری عجله کند. سران سعودی احساس می‌کنند که بندر موجب ایجاد خصومت‌هایی با قدرت‌های منطقه‌ای و بین‌المللی شده است و عربستان برای بازیابی اعتبار و جایگاه جهانی به زمان زیادی نیاز دارد. بهبود دوباره وجهه عربستان در سطح جهان به روابط و اقدامات زیادی نیاز دارد و عربستان برای تحقق این موضوع باید گام‌هایی مشابه پس از حملات یازده سپتامبر بردارد. در این حملات ثابت شد که از 19 نفر، 15 سعودی در آن دست داشته‌اند. اما آیا این گام‌ها این بار با تغییر چهره‌های حکومتی آغاز می‌شود، یا تغییرات ظاهری. ارسال نظر
پربیننده