محمد نیکنام: بچه که بودیم خانه‌هایمان حیاط داشت و حیاطش باغچه‌ای و باغچه‌اش درخت انگور و انجیر. هنوز صدای نارضایتی مادر در گوشم زنگ می‌زند وقتی که برگ‌ها را جارو می‌کرد. یادش بخیر! زیلو را در حیاط پهن می‌کردیم، شام را در میان خنده‌های ریز و قهقهه‌های بلند می‌خوردیم و بعد هم چای و سماور، خواب و خواب و خواب در حیاط. با آن نسیم دوست‌داشتنی آن وقت‌ها اگر کسی خوابش نمی‌برد آنقدر ستاره در آسمان بود که دیگر لازم نباشد گوسفند بشمارد!حالا هر کدام از ما در خانه‌ای کمی بزرگ‌تر از قوطی کبریت! و کلی کوچک‌تر از آنچه بشود پایمان را راحت دراز کنیم، زندگی می‌کنیم. همه دلخوشی‌مان هم در کولر و تلویزیون‌های آنچنانی خلاصه می‌شود! دور از هم و با فاصله می‌نشینیم، تنها زمانی با هم ارتباط برقرار می‌کنیم که بر سر کانال تلویزیون اختلاف‌نظری به وجود آید. البته خیلی چیزهای دیگر هم رنگ و لعابش را از دست داده است. آن وقت‌ها وقتی می‌خواستی جایی میهمان شوی کلی باید یاالله یاالله می‌گفتی و حیاط و دالان را طی می‌کردی! تازه آنجا هم می‌رفتی اتاق میهمانخانه هم در داشت هم دیوار اما حالا چی! هنوز در خانه را باز نکردی که وسط خانه‌ای، آن هم خانه‌ای که دیوار ندارد و در نهایت دو یا سه در دارد برای حمام و دستشویی که سازندگان امروزی اگر می‌شد آن را هم شیشه‌ای می‌ساختند تا بیشتر خارجی باشند!
بله! این نوشته مرثیه‌ای است برای خانه‌های قدیمی و صمیمی، نوشته‌ای است بر این همه بلندمرتبه‌سازی و ارتفاع، آن هم در کشوری که تا دلتان بخواهد زمین دارد. بعضی از عادت‌ها و رسم‌ها معنایی ندارند و دیگر آنچنان کمرنگ شده‌اند که حتی در تخیلات ما هم همراه فانتزی‌گری متبلور می‌شوند؛ حوض، حیاط و پشت‌بام! دیگر تصور خوابیدن در حیاط یا پشت‌بام یا شستن دست و صورت کنار حوض آب، زیادی کلاسیک به نظر می‌رسد. آن وقت‌ها خانه محل امن و آرامش برای همه اهل منزل بود، جایی که همه تا چند نسل می‌توانستند در پناه هم به سادگی و آسودگی روزگارشان را سپری کنند. جلوی در هر خانه‌ای پرده‌ای هم آویزان بود تا وقتی که در باز می‌شود حریم خانه امن و امان باشد. هرکس که می‌خواست از دری وارد شود با یاالله یاالله گفتن ورودش را اعلام می‌کرد تا هم خودش راحت باشد هم خدای ناکرده چشمش به نامحرمی نیفتد. حالا در کوچه و خیابان می‌شود خانه‌هایی را که هنوز روی خاک هستند با انگشتان دست شمرد اما... .