آمریکا ائتلاف معارضان سوریه را به کنفرانس ژنو 2 کشاند. استفاده از کلمه «کشاندن» در این عبارت اغراق نیست؛ زیرا بیش از نیمی از اعضای ائتلاف یا عقب‌نشینی کردند یا از رفتن به کنفرانس سر باز زدند. عربستان نیز نقش مهمی در قانع‌کردن سران معارضان خارج‌نشین برای حضور در کنفرانس داشت. هیات‌های حاضر در نشست‌های بین‌المللی، عربستان را مامور متقاعد‌کردن شورشیان سوری برای مشارکت در این کنفرانس کرده بودند. به معارضان گفته شد هدف از کنفرانس ژنو2 اجرای مصوبات ژنو1 و نیز انتقال قدرت از ریاست‌جمهوری سوریه به دولت انتقالی است به نحوی که بشار اسد، رئیس‌جمهوری سوریه در دولت انتقالی هیچ جایگاهی نخواهد داشت. روسیه اما تلاش زیادی برای قانع کرن اسد به مشارکت در ژنو 2 نکرد. مسکو متعهد شده که اجازه پرداختن به افق سیاسی سوریه را نخواهد داد و با اسد توافق کرده که محور این نشست مسائل سرنوشت‌ساز خواهد بود. سوریه از این موضوع خرسند شده است و حتی متن سخنرانی وزیر خارجه سوریه در این نشست را نیز آماده کرده است. معلم در این کنفرانس تاکید خواهد کرد این کشور قربانی توطئه و تروریسم است و نیاز به حمایت جهانی دارد تا بتواند در برابر این آفت بایستد. وی همچنین خواهد گفت دست مقامات رسمی سوریه برای پایان دادن به جنگ و مصیبت انسانی در این کشور و بازسازی خانه‌های سوری‌ها دراز خواهد شد. این سخنرانی خالی از عبارت‌های جدی برای تکمیل‌کردن نبرد ضدتروریسم نخواهد بود. به عبارت دیگر دو طرف با دو برنامه‌کاری کاملا متناقض به کنفرانس ژنو می‌روند. ادامه این روند به این معناست که هر دو طرف یک بمب همراه خود خواهد داشت که هر لحظه ممکن است، منفجر شود. دولت سوریه با خیالی آسوده‌تر و مطمئن از معارضان تجزیه شده به این کنفرانس می‌رود. سوریه البته اعتقادی به این کنفرانس ندارد بلکه برای رضایت طرف روسی وارد این کنفرانس می‌شود و از سوی دیگر می‌خواهد با برنامه کاری خود معارضان را در تنگنا قرار دهد. در برنامه کاری دولت سوریه 7 محور اصلی به چشم می‌خورد: ۱- پیشنهاد آتش‌بش در حلب، ۲- هرگز سخنی درباره انتقال اختیارات یا افق سیاسی سوری‌ها رانده نمی‌شود بلکه سوری‌ها خود تصمیم‌گیرنده هستند، ۳- مذاکرات آتی فقط در داخل سوریه انجام شود، ۴- هیات رسمی سوریه اجازه موافقت با هیچ بندی از توافق را بدون هماهنگ‌کردن با بشار اسد ندارند، ۵- نظارت دولت سوریه به هرگونه کمک‌های انسانی به سوری‌ها، ۶- توافق بر راهکارهای مشخص برای تبادل اسرا و بازداشتی‌ها ۷- اجازه مشخص‌کردن هیچ سقف زمانی برای مذاکرات یا رسیدن به توافق داده نخواهد شد. دولت سوریه مشکلی در توافق‌های نظامی یا انسانی در کنفرانس ژنو ندارد اما تصمیم اصلی در این‌باره با اسد است: این موضوع به احتمال قوی باعث شده تا هیچ هیات نظامی به مذاکرات اعزام نشود. شکست در مذاکرات ژنو 2 نیز برای سوریه مشکلی ایجاد نمی‌کند. چرا که خواهد گفت معارضان و حامیانشان باعث این شکست شدند. این موضوع به دولت اجازه خواهد داد معرکه کنونی را ادامه دهد. بویژه اینکه هدف راهبردی مقامات سوریه از بین بردن عناصر مسلح در سوریه است. دمشق خود را در روند تحولات میدانی و راهبردی پیروز می‌داند؛ درگیری‌های داعش و النصره و جبهه اسلامی تاثیر زیادی در این باور دارد. از سوی دیگر اختلافات گسترده‌ای در میان همه معارضان سوری درباره ژنو ۲ وجود دارد. تمام فشارها و بسته‌های تشویقی از جمله دور‌کردن هیات هماهنگی و معارضان داخل و دعوت نکردن ایران به این کنفرانس در رفع نگرانی عناصر معارضان از این باور که غرب بقای اسد را قبول کرده و معارضان سوری را فروخته، تاثیری نداشته است. از سوی دیگر فرانسه سعی دارد سطح فشار را افزایش دهد تا طرف‌ها را برای اتخاذ اقدامات اجرایی و سیاسی بین‌المللی علیه شاخه نظامی حزب‌الله در عقب‌نشینی از سوریه متقاعد سازد. براساس اطلاعات موجود رویکرد مثبتی در سیاست‌های عربستان حاصل شده است؛ این موضوع تنها مربوط به تسهیل در روند تشکیل دولت لبنان نیست، بلکه مربوط به ایران و ژنو2 نیز می‌شود. کاترین اشتون، مسؤول سیاست خارجی اتحادیه اروپا در سفر خود به ریاض، لحن شدیدی را از سوی عربستان درباره ایران و توافق هسته‌ای این کشور نشنیده است. حال باید دید آیا آمریکا با فشارهای خود باعث اصلاح مواضع عربستان شده یا اینکه هدف ریاض نیز کاملا منطبق بر واشنگتن شده است. این سخنی که هر دو سعی دارند مطرح کنند و بگویند تمام تلاش خود را برای موفقیت کنفرانس انجام می‌دهند تا در صورت شکست کنفرانس، سوریه را متهم به شکست کنند.
*تحلیلگر برجسته لبنانی