توجه به زوایای مغفول مانده دفاع مقدس

زهرا قزیلی: موضوعاتي همچون مقاومت و جنگ مورد توجه همه کشورهاست. با مقاومت، مفهوم عدالت اجتماعي و نگاه جهان‌بينانه به طبقات فرادست و فرودست جامعه آشکار می‌شود، زياده‌خواهي برخي موجب برهم خوردن تعادل و عدالت اجتماعي می‌شود كه البته پيامد آن ظلم و ستم دسته‌اي بر مردم ديگر است كه اين امر منجر به مقاومت دسته مظلوم بر طبقه ظالم شده و واژه عدالتخواهي و مقاومت در برابر زياده‌خواهي معنا پيدا مي‌كند. مقاومت و دفاع نمونه بارز معنا شدن اين واژگان در طول جنگ تحميلي 8 ساله بود كه هنرمندان براي خلق آثار بديع و ماندگار آن را سوژه قرار داده و مخاطب را با خود همراه می‌کنند و زوایایی از جنگ و مقاومت را از نگاه نو و خلاق خود به نمایش می‌گذارند. نمایش «پوتین‌ها» نوشته و کارگردانی کاوه مهدوی با موضوع دفاع مقدس پیش از این در جشنواره تئاتر مقاومت اجرا شده و پس از حضور موفقش در این جشنواره به سی و‌ دومین جشنواره بین‌المللی تئاتر فجر راه یافت. «پوتین‌ها» در روزهای دوشنبه (30 دی) و سه‌شنبه (1 بهمن) در کارگاه نمایش روی صحنه رفت. این نمایش روایت‌کننده داستان رزمنده‌ای است که به دلیل به پا نداشتن پوتین‌، حین پریدن با چتر نجات و باز نشدن چترش و در نهایت سقوط روی پوکه‌های داغ مانده از نبرد، پای چپش را از دست می‌دهد. او حسرت مبارزه و حضور در میادین نبرد را با خود به خانه می‌آورد. این مرد با کوله‌باری از خاطرات در زندگی امروز بعد از مرگ همسرش (به دلیل سرطان) و عدم تمایلش جهت حضور در مراکز نظامی کشور و به رخ کشیدن سابقه جبهه و جنگ برای دریافت کمک‌های مالی جهت درمان همسرش با پسرش که بازیکن فوتبال است با چالشی روبه‌رو شده است. «پوتین‌ها» به گونه‌ای طراحی شده است که درطول نمایش از سه زوایه مختلف علت مجروحیت مرد بازگو می‌شود. این نمایش شامل سه داستان است که به شکل موازی پیش می‌رود؛ در داستان نخست تماشاگر با فردی مواجه می‌شود که در روز آغازین جنگ در حالی که پوتین پایش نیست، یک پایش را از دست می‌دهد و چون هنوز وارد جنگ نشده و حتی یک گلوله نیز به دشمن شلیک نکرده، مردد است که آیا خود را جانباز بنامد یا نه؟ در داستان دوم سرگذشت پوتین‌هایی که باید پای آن فرد در اپیزود اول باشد، روایت می‌شود و در داستان سوم با سرگذشت شخصی همراه می‌شویم که اقدام به دزدیدن آن یک جفت پوتین کرده است. «پوتین‌ها» در به نمایش گذاشتن دفاع مقدس دچار تکرار و کلیشه نشده و موضوعی را طرح می‌کند که شاید بتوان گفت در عرصه دفاع مقدس مغفول مانده است، این اثر می‌تواند آنگونه که شایسته است هر مخاطب را با هر نوع طرز تفکری با خود همراه کند. طراحی دو شخصیت دوست‌داشتنی و جذاب به نام‌های «چپی» و «راستی» در قالب یک زوج هنری کاری خلاقانه و زیرکانه است. این دو شخصیت، ذهن مخاطب را به سمت حزب‌های چپ و راست سیاسی جامعه هدایت می‌کنند اما در پایان اثر، تماشاگر متوجه می‌شود این دو شخصیت پوتین‌های پای چپ و راست «اسفندیار» رزمنده دوران دفاع مقدس هستند اما در طول کش و قوس روایت مدام ذهن مخاطب غرق در حزب‌های سیاسی جامعه می‌شود که یکی از نقاط قوت متن به شمار می‌آید. بازی‌های خوب و قابل دفاع بازیگران یکی از نقاط قوت نمایش به شمار می‌آید، علیرضا مهران، روزبه اختری، معصومه شیخ‌زاده و جعفر کرمانی در اجرای نقش‌های «اسفندیار»، «چپی»، «سحر» و «سعید» با قدرت و صلابت ظاهر شده‌اند. موسیقی، طراحی لباس و استفاده از رنگ و طراحی صحنه از دیگر محسنات این نمایش به شمار می‌رود. امید آن می رود تا این اثر در کنار تلاش مسؤولان برای اجرای عمومی در فرصت زمانی بیشتری با تمرین و ممارست به اثری موفق‌تر و قوی‌تر بدل شود. نمایش «پوتین‌ها» در جشنواره تئاتر مقاومت جایزه دوم نمایشنامه‌نویسی، جایزه سوم بازیگری مرد و جایزه اول موسیقی را از آن خود کرد و امید است در شرایطی مناسب به اجرای عمومی درآید تا موقعیت فراهم شود و تماشاگر از نگاهی دیگر و به دور از کلیشه‌های رایج در آثار دفاع مقدس اثری خلاقانه را شاهد باشد.