حجت‌الاسلام والمسلمین سیدسعید لواسانی: امر به معروف و نهی از منکر واجب است و سستی از آن موجب هلاکت فرد و انحراف و نابودی جامعه می‌شود. خواننده محترم توجه دارد که بحث ما کلی است و درباره مصادیق و نحوه امر به معروف و نهی از منکر، سخن نگفته‌ایم. در این امور باید به نظر ولی امر مسلمانان عمل کرد و می‌دانیم که مقام معظم رهبری امر به معروف و نهی از منکر را برای عموم مردم در حد زبان واجب کرده‌اند. «امر به معروف، یعنى دیگران را به كارهاى نیك امر كردن. نهى از منكر، یعنى دیگران را از كارهاى بد نهى كردن. امر و نهى، فقط زبان و گفتن است.» [25/9/1379] بلکه بحث این است که آنجا که امر به معروف و نهی از منکر واجب است، نباید در آن سستی رواداشت که اگر چنین کردیم، هم خودمان را به هلاکت رسانده‌ایم و هم لباس اسلام را از تن جامعه به درآورده‌ایم. رسول خدا صلی‌الله علیه و آله و سلم می‌فرمایند: «إِنَّ‌الله عَزَّ وَ جَلَّ لَیبْغِضُ الْمُؤْمِنَ الضَّعِیفَ الَّذِی لَا دِینَ لَهُ. فَقِیلَ: وَ مَا الْمُؤْمِنُ الضَّعِیفُ الَّذِی لَا دِینَ لَهُ؟ قَالَ: الَّذِی لَا ینْهَى عَنِ الْمُنْكَرِ.» [وسایل الشیعه: 16/122] «خداوند از مومن ضعیفی که دین ندارد! غضبناک است. عرض شد: مومن ضعیفی که دین ندارد، چه کسی است؟ فرمودند: کسی که نهی از منکر نمی‌کند.» به مفاد روایت توجه فرمایید: «مومنی که دین ندارد!» یعنی کسی که در ظاهر مومن است اما ایمان به حقیقت وجود و جان او سرایت نکرده، بلکه مومنی مجازی است. این فرد نسبت به نهی از منکر ضعیف است اما همین فرد، چه بسا در جایی که تصور می‌کند که حقی شخصی دارد، برای آن حاضر به هر کاری است، یعنی در راه دین خدا ضعف به خرج می‌دهد و برای منافع- حتی وهمی و خیالی خود- نهایت تلاشش را می‌کند. این گروه به تعبیر قرآن «خدا را فقط روی حرف می‌پرستند» یعنی ایمان آنان صرفاً زبانی و لفظی است. «وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ یعْبُدُ‌الله عَلى حَرْفٍ» [حج: 11] «و از میان مردم كسى است كه خدا را فقط بر حرف و زبان [سست و بدون عمل] مىپرستد.» مگر الگوی ما رسول خدا صلی‌الله علیه و آله و‌سلم نیستند؟ مگر ما نباید پای خود را در جای پای ایشان بگذاریم؟ رفتار آن حضرت چگونه بود و اخلاقشان در این باره چه بود؟ امیرالمومنین علیه‌السلام این ویژگی اخلاقی رسول خدا صلی‌الله علیه و آله و سلم را چنین معرفی می‌فرمایند: «هیچ‌گاه در ستمی که به شخص ایشان وارد می‌شد، از کسی یاری نخواستند، تا اینکه هتک حرمت دین خدا می‌شد که در این‌هنگام برای خدا خشمناک می‌شدند.» «عَنْ عَلِی علیه السلام: أَنَّهُ قَالَ فِی حَدِیثٍ فِی أَخْلَاقِ رَسُولِ‌الله صلی‌الله علیه و آله و سلم؛ وَ مَا انْتَصَرَ لِنَفْسِهِ مِنْ مَظْلِمَهٍ حَتَّى تُنْتَهَكَ مَحَارِمُ‌الله فَیكُونُ غَضَبُهُ حِینَئِذٍ لِلهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى» [مستدرک الوسایل: 12/197 ـ 198] این خلاف روش بسیاری از ماست که در امور شخصی، دست به دامن همه کس می‌شویم اما در دین خدا؛ تصور می‌کنیم که هیچ وظیفه‌ای بر دوش ما نیست. تاکید می‌کنم که ریشه این امر ضعف نفسانی ماست که تصور می‌کنیم در امور شخصی منفعتی از ما از دست رفت اما در دین خدا سازش می‌کنیم و ضعف به خرج می‌دهیم. در حالی که باید روش ما کاملاً برعکس باشد و در جایی که نسبت به دین خدا؛ بی‌حرمتی شود یا حرامی، حلال جلوه کرد و حلالی، حرام شد، موضع بگیریم و چون پلنگ زخم‌خورده به منکر حمله کنیم.
حضرت موسی علیه‌السلام به خداوند متعال عرض کرد: پروردگارا! اهل تو چه کسانی هستند که در روزی که سایه‌ای جز سایه تو نیست، در زیر سایه عرش تو قرار دارند؟ خداوند پاسخ او را می‌دهد که از جمله ویژگی‌های آنان چنین است: «وَ الَّذِینَ یغْضَبُونَ لِمَحَارِمِی إِذَا اسْتُحِلَّتْ مِثْلَ النَّمِرِ إِذَا جُرِحَ» [وسایل الشیعه: 16/147] «و ایشان به جهت اینکه محرمات، حلال شمرده شده، خشمناک می‌شوند و همچون پلنگی زخم‌خورده می‌شوند.» چرا چنین نباشند که هر حرامی زخمی به پیکر دین و جامعه و خود او و خانواده او است و او باید از آن خشمگین شود. امام صادق علیه السلام می‌فرمایند: «أَیهَا النَّاسُ مُرُوا بِالْمَعْرُوفِ وَ انْهَوْا عَنِ الْمُنْكَرِ فَإِنَّ الْأَمْرَ بِالْمَعْرُوفِ وَ النَّهْی عَنِ الْمُنْكَرِ لَمْ یقَرِّبَا أَجَلًا وَ لَمْ یبَاعِدَا رِزْقاً» [وسایل: 16/125] «ای مردم به امر به معروف و نهی از منکر اهتمام ورزید، زیرا امر به معروف و نهی از منکر، نه مرگی را نزدیک می‌کند و نه روزی‌ای را دور می‌کند.» بنابراین نباید فریب شیطان و نفس را خورد که امر به معروف و نهی از منکر؛ موجب خطر و مشکل است، این خیالی بیش نیست، زیرا عمر و روزی انسان دست خداست، نه هیچ بنده‌ای.
بنابراین امر به معروف و نهی از منکر بویژه در مسائل اجتماعی، وظیفه عمومی و لازمه تقواست، و آن در جایی است که قلب ما نسبت به مکر تنفر داشته باشد و شیفته و دلبسته به معروف باشد، در این صورت زبان و عمل ما هم درصدد ترویج معروف و دور کردن منکر از جامعه می‌شود و اگر منکری را در جامعه دیدیم، بلافاصله نسبت به آن موضع می‌گیریم و همه تلاش خود را می‌کنیم که معروف در جامعه گسترش یابد.