۲۰/آبان/۱۴۰۵
|
۰۲:۱۲
نگاهی به فیلم «یورش»(rush) آخرین ساخته ران هاوارد

از جان گذشتگان

خشایار سنجری: ران هاوارد در rush ، شناخت بالای خود را از قواعد ژانر به رخ کشیده و توانسته اثری خلق کند که هم بتواند مخاطب عام سینما را سرگرم کند و در عین حال از پس راضی‌کردن مخاطبانی برآید که به فرم سینمایی و رعایت اصول پرورش درام اهمیت می‌دهند. تدوین فیلم پر از کات‌های سریع و نماهای بسیار کوتاه و گذراست و در طول فیلم بر هیچ عنصری از زندگی این دو قهرمان فرمول یک تاکیدی نشده و از مکث‌های بی‌جا خودداری شده است. این نکته‌ای است که rush را به فیلمی پرکشش تبدیل می‌کند که حتی با نشان دادن تعداد زیادی از مسابقات به ظاهر یکنواخت این دو رقیب، به ورطه تکرار نیفتاده و هاوارد هربار از فن سینمایی جدید و نمایی سرگرم‌کننده و هیجان‌آورتر بهره می‌برد و از به‌کار بردن اینسرت‌های متعدد لابه‌لای پلان‌های کوتاهش، ابایی ندارد و به این وسیله، بافت هیجانی و تعلیق‌برانگیز اثرش را به درستی و هوشمندانه فضاسازی می‌کند. موفق‌شدن در عرصه ساخت فیلمی در ژانر بیوگرافی ـ ورزشی، دستاوردی است که حاصل نگاه همه‌جانبه گروه سازنده به جزئیات در بازسازی دوره‌ای از زندگی دو قهرمان رالی است که هر یک نماینده طرز تفکر و نگرش خاصی نسبت به زندگی و دنیای پیرامونشان هستند. نیکی، جوان سختکوش اتریشی از خانواده‌ای مرفه است که در معرفی ابتدایی‌‌اش، ذهن بیننده را مشغول کلیشه‌های جوان ترک خانواده کرده می‌کند اما فیلمنامه‌نویس (پیتر مورگان) با ظرافت کاراکتر او را از این مهلکه رهانیده و به پرداخت دقیق شخصیت او می‌پردازد. هوش بالا، نظم و برنامه، علاقه به زندگی شرافتمند و محافظه‌کاری، پرده‌هایی از کاراکتر پیچیده او است که برای شناخت هر یک از این خصایص، تدبیری در قالب کنش و واکنش‌های انسانی و کشمکش‌های درونی و بیرونی نیکی اندیشیده شده است. در کاراکتر جیمز، خشونت و عصیانی پنهان جاری است که او را کمی پرخاشگر و در عین حال پرتلاش اما بی‌برنامه و اهل خطر معرفی می‌کند. شخصیتی که خوشگذرانی آنی را به نوع طولانی و پایدارترش ترجیح داده و سرگذشتی به جز مرگ زودرس دراثر بی‌احتیاطی و بی‌مبالاتی در انتظارش نیست. او به‌رغم اینکه روابط اجتماعی قوی داشته و دوستان فراوانی را در اطراف خود می‌بیند اما در زندگی اصلی‌‌اش بسیار تنها است و از پس حفظ زندگی زناشویی و کنترل عواطف غریبش برنمی‌آید.
فیلم‌های چند قهرمانی، اصلی‌ترین قانون مرسوم در داستانگویی کلاسیک را (حضور یک پروتاگونیست قوی) در هم شکسته و این سبک، رایج‌ترین شکل شالوده‌شکنی کلاسیک است. هاوارد نیز سعی کرده تا نگاه و پرداخت متعادلی به هر دو قهرمانش داشته باشد و در لحظاتی جای آنتاگونیست و پروتاگونیست قصه‌‌اش را عوض کند تا بیننده با هر دو راننده همذات‌پنداری کرده و آنها را نه به مثابه قهرمان‌های منزه کلاسیک، بلکه در قامت آدم‌هایی معمولی و خطاکار و در عین حال موفق ببیند (نیکی در مسابقه اسپانیا ماشین جیمز را دستکاری کرده و با تقلب، قهرمان و به قطب منفی موقت فیلم بدل می‌شود. در ادامه جیمز با اصرار بر مسابقه دادن، موجبات سانحه را برای نیکی فراهم کرده و به قطب منفی موقت قصه تبدیل می‌شود).
پیرنگ هر فیلمنامه در واقع پوسته خارجی داستان را شکل می‌دهد و قلب هر داستان را منحنی تحول و تغییر شخصیت اصلی داستان می‌سازد اما پیتر مورگان، برخلاف اصول کلاسیک قصه‌گویی، برای کاراکتر جیمز، تغییر و تحولی در نظر نمی‌گیرد و او کماکان تا انتهای فیلم، همان شخصیت خوشگذران لجوج و اهل خطر باقی می‌ماند. این مورد نیز، دلیل دیگری مبنی بر ساختارشکن بودن آخرین ساخته هاوارد است. بازی تقابل چشم‌ها و نمای بسته از صورت دو قهرمان - که تنها چشم‌شان از پشت کلاه دیده می‌شود - در طول برگزاری مسابقات و همچنین خارج از میدان نبرد، به زیبایی فیلمبرداری شده و حس عمیق رقابت سرسختانه و میل عظیم نیکی و جیمز را به بردن به تصویر در آورده و به مخاطب سختگیرش ارائه می‌دهد. بیننده نیز در طول فیلم با قهرمان‌هایش همذات‌پنداری کرده و محو تماشای بازی مرگ آنها می‌شود. نماهای اسلوموشن نیز به خوبی از پس انتقال حس شکوه لحظات و عمق اتفاقات جاری در قاب‌ها برآمده و در بطن فیلم جا می‌افتد. هاوارد در
rush به‌رغم اینکه داستانی واقعی را سوژه خود قرار داده اما هوشمندانه به دنبال پرداخت رئالیستی و مستندگرای قصه نبوده و ترجیح داده با استفاده از گره‌افکنی‌های متعدد و پیچ‌های داستانی، به خلق درامی برآمده از احساسات و غرایز بشری پرداخته و سیر و سلوکی در واکنش‌ها و رفتارهای انسان‌ها در بستری از دنیای پر رمز و راز و تنش‌آفرین اتومبیلرانی داشته باشد. یکی از راه‌های موجود برای بناکردن داستان، افزودن بر اهمیت آرزو در پیش روی داستان است اما در rush آرزو در سطح خیلی بالا شروع می‌شود و نمی‌تواند رشد کند و پیرنگ قهرمانی تخت و تکراری جلوه می‌کند.
ارسال نظر
captcha
پربیننده