عبدالباری عطوان*:مصری‌هایی که با انقلاب، تمایل به آزادی، کرامت و رهایی از دیکتاتوری متحد شده بودند بر اثر «شهوت حاکمیت» گروه‌های سیاسی و دخالت نظامیان در سیاست و جانبداری آنها از یک گروه خاص دچار تفرقه شده‌اند. خطرات بعد از انقلاب مصر اگر بیشتر از خطرات قبل از آن نباشد کمتر از آن نیز نیست. زیرا خطرات قبل از انقلاب در زمانی بود که ملت با هم یکپارچه بودند و عاملی برای تشویق آنها به اصلاح و محاکمه عاملان آن وجود داشت اما در حالت دوم، فتنه و طرح تجزیه کشور، آن را به سمت ناکجاآباد سوق می‌دهد. درگیری‌ها بین نیروهای امنیتی از یک سو و هواداران مشروعیت انتخابات از سوی دیگر نشانه‌های آشکار دیگری است که بازگشت دولت پلیسی به مصر را وعده می‌دهد و نگرانی‌هایی را در این زمینه ایجاد می‌کند که از آینده تاریک انقلاب مصر در پی انفجار خودروهای بمب‌گذاری شده در قلب پایتخت فرسوده این کشور خبر می‌دهد. یوسف القرضاوی در خطبه‌های نماز جمعه در دوحه، پایتخت قطر نیروهای امنیتی مصر را در پس این انفجارها معرفی کرد تا دیگر جماعت اخوان‌المسلمین متهم شناخته نشود. گروهی که مقامات مصری آن را جنایتکار و تروریسم نامیده‌اند. القرضاوی در دلیل این ادعای خود گفت که ساختمان امنیت مرکزی قاهره امن‌ترین مکان در مصر و تحت شدیدترین تدابیر است و کسی نمی‌تواند به آنجا نزدیک شود. این دیدگاه قرضاوی شاید درست باشد، چرا که دستگاه امنیتی مصر پیش‌تر و قبل از برپایی انقلاب 25 ژانویه مسؤول انفجار 2 کلیسای مسیحیان در اسکندریه در شب کریسمس سال نو میلادی بود اما شاید توجه به این نکته نیز لازم باشد که همین نظریه درباره انفجار 2 مرکز امنیتی دولت سوریه در قلب پایتخت نیز مطرح شد اما بعدها مشخص شد که این انفجارها از سوی گروهک‌های القاعده صورت گرفته است. دولت مصر جنگ خونباری را در سینا علیه جنبش انصار بیت‌المقدس آغاز کرده است، این همان گروهی است که مسؤولیت انفجارهای چهارگانه را بر عهده گرفته است، همین گروه مسؤولیت تلاش برای ترور مسؤولان ارشد دولتی با خودروهای بمب‌گذاری شده را بر عهده گرفته است؛ یکی از این خودروها برای ترور محمد ابراهیم، وزیر کشور آماده شده بود. این گروه البته ارتباطی با اخوان‌المسلمین ندارد، بلکه آنها را نیز تکفیر می‌کند و به علت پناه بردن به راهکارهای مسالمت‌آمیز و اعتقاد نداشتن به مبنای جهاد، به ترس متهم می‌کند. ما هرگز با کسانی که عوامل شکست اخوان‌المسلمین و محمد مرسی رئیس‌جمهور آن را در تلاش برای احتکار قدرت برمی‌شمارند، اختلاف نظر نداریم؛ اما به همین میزان یا شاید بیشتر از آن با کسانی اختلاف نظر داریم که برای کودتای نظامی در کشور هورا کشیدند و مشروعیت مردمی برای آن ایجاد کردند و نقشه راه انحصاری مقامات کنونی و مریدان آنها را به سمت ثبات تضمین نشده تایید کردند، مخالف هستیم. همه اقدامات انفجاری در مصر، تروریستی است و باید بدون هیچ ملاحظه‌ای آن را محکوم کرد، هر روحیه‌ای که باعث حمله به نیروهای امنیتی شود نیز تروریسم و غیر‌قابل توجیه است، چرا که مهم‌ترین مأموریت‌های نیروهای امنیتی حفاظت از جان شهروندان با استفاده از همه راهکارهای ممکن است. ما بارها نسبت به عملیات انحصار قدرت و کنار زدن اخوان‌المسلمین از حاکمیت هشدار داده‌ایم و وقتی وصله تروریست به آنها چسبانده شد، این هشدارها را موکد کردیم؛ چرا که باید به امنیت و ثبات مصر اصرار داشت و از تجربه‌های مشابه در کشورهای عربی و اسلامی دیگر نیز درس گرفت. حکومت نظامی مصر باید در سیاست‌های خود تجدید نظر فراگیری داشته باشد و نقشه راه خود را که به اشتباهات آن اعتراف دارد، مورد بازبینی قرار دهد. مهم‌ترین این اشتباهات، سیاست منزوی کردن اخوان‌المسلمین و توسل به راهکارهای امنیتی برای دفع بحران کشور است. از سوی دیگر اخوان‌المسلمین نیز نیاز به بازبینی مشابهی در سیاست‌های خود دارد، چرا که سیاست انکار و عناد مشکل کشور را افزایش خواهد داد. هر روزی که بدون انجام این بازبینی‌ها و وارد شدن در گفت‌وگوهای جدی برای ایجاد راهکارهای میانه و خروج از کشور بگذرد، به نفع تروریسم و افراط‌گرایی است و کشور را با سرعت زیادی به سمت جنگ داخلی سوق می‌دهد. مصر با منابع اندک و تمرکز جمعیت بالا (بالغ بر 95 میلیون نفر) با بحران اقتصادی و شکاف‌های دینی و اعتقادی نمی‌تواند ورود در جنگ داخلی و درگیری‌های امنیتی را مانند کشورهای دیگر از جمله لیبی که حجم کمتر و منابع بالاتری از این کشور دارند، تحمل کند. موسسات نظامی با دخالت‌های غیر‌حساب شده خود نقش عمده‌ای در پیچیده‌تر کردن بحران کنونی ایفا کرده‌اند. این دخالت‌ها به نتیجه‌هایی منجر شد که بیشتر آنها را در حال حاضر می‌بینیم. این موسسات در درجه اول مسؤول جلوگیری از خونریزی و ایجاد آشتی ملی در کشور و مشارکت دادن همه و عدم استثنا کردن گروهی در روند دموکراتیک کشور است. این روند می‌تواند اعتماد ملت مصر به آینده را ایجاد کرده و هیبت دولت و بویژه دولت غیر‌نظامی را به آن بازگرداند. *تحلیلگر برجسته مسائل خاورمیانه