شروین طاهری: در گذر زمان هنوز مجسمه ابوالهول نماد مصر باقی مانده است؛ پیکره‌ای عظیم و کهن اما بدون صورت. این وضع و حال جامعه امروز مصر هم هست که پنجمین انقلاب بزرگش طی 2 قرن بیداری و خیزش علیه استعمار و استبداد را با چهره‌ای موهوم می‌بیند. می‌گویند طبق افسانه‌ها ابوالهول تجسم همان آپولوی اساطیری بوده است که بر دروازه دره فراعنه برپا شد تا عابران را با معماهایش بیازماید. هر که پاسخی در چنته داشت بار خود به سلامت می‌بست و هر که از حل آنها بر نمی‌آمد محکوم به مرگ بود. گویی سرنوشت انقلاب 25 ژانویه، آخرین معمای ابوالهول است و البته به نظر نمی‌رسد کسی در سرزمین اهرام پاسخ این معما را بداند؛ نه مبارک، نه مرسی و نه سیسی. در میان رهبران گروههای مختلف نیز کسی را نمی‌توان پیدا کرد که رهبری موج آفت‌زده انقلاب را به دست گیرد. خواه با بیرق اصیل بیداری اسلامی یا با پرچم جعلی بهار عربی که گویا بیشتر بهار القاعده و وهابی‌ها و تروریست‌ها بود. حال مصر به سرزمین جنبش‌های بی‌سر و انقلاب‌های بی‌سر و ته بدل شده است. روز شنبه التحریر در سومین سالگرد انقلاب 25 ژانویه 2011 دیگر بار به اشغال مردم در آمد اما جماعت التحریر همچنان ملغمه‌ای از جریانات متضاد سیاسی بود؛ اخوان‌المسلمین با مشت‌هایی گره کرده و با همه طیف‌های معتدل و تندرویش، سکولارهایی که حالا کلا مخالف همه هستند، شیعیان و قبطی‌های نگران از سرنوشت خود، ملی‌گراهایی که با بازگشت یک ژنرال به راس هرم قدرت قاهره فیلشان یاد جمال عبدالناصر کرده و شبه‌سوسیالیست‌هایی که لبخندی محو از چرخش حکومت نظامی به شرق دارند اما مثل بقیه نمی‌دانند فردا آفتاب در ساحل نیل از کدام طرف طلوع خواهد کرد. این جغرافیای جمعیتی التحریر بود که رئیس‌جمهور موقت «عدلی منصور» می‌خواست به مناسبت سالگرد انقلاب برایشان نطق کند و از همان اول هم پیدا بود از پس این کار بر نمی‌آید، چه از ترس جان و چه از بیم مواجه‌شدن با پیامد‌های عدم مشروعیت خویش که می‌توانست جمعیت خشمگین از سرکوب و خسته از سردرگمی را بشوراند. اگر هم منصور برای انقلاب نطق می‌کرد قطعا نطقش انقلابی از آب در نمی‌آمد. با وجود هیمنه نظامی حکومت موقت یا کودتا، منصور خوب می‌داند دولت او و سیسی نه دولت «ناصر» که دولت مستعجل است و نمی‌توان به راحتی سیل نارضایتی‌ها را سد کرد مگر با راهبردی اجتماعی. عبدالفتاح السیسی، وزیر دفاعی که عملا بر مصر حکم می‌راند و اکنون خود را به عنوان رئیس‌جمهوری دیکتاتورمآب برای آینده معرفی می‌کند قطعا نخواهد توانست با فرمول مبارک سقوط کرده دوام آورد حتی اگر وابستگی را به آمریکا تعدیل کرده و همزمان دمش را به شرق و غرب و شیوخ عرب گره بزند. مصر چند پاره امروز یک سر می‌خواهد نه دم.
«حمدین صباحی» نامزد پیشین انتخابات ریاست‌جمهوری و شاخص‌ترین رهبر ملی‌گرایان (و ناصری‌ها) در مصر از السیسی خواسته بود در انتخابات ریاست‌جمهوری شرکت نکند و گفته بود: اختلاف‌نظرهایی درباره حضور فرماندهان ارتش در انتخابات مصر وجود دارد زیرا اگر السیسی در انتخابات پیروز شود اما در محقق‌کردن خواسته‌های مردم شکست بخورد و مردم مصر خواستار برکناری او شوند موضع ارتش چه خواهد بود؟ ارتش از السیسی دفاع خواهد کرد یا اینکه از حق مردم دفاع می‌کند؟ دموکراسی یا دیکتاتوری؟
انگار این واپسین معمای مهلک ابوالهول است که السیسی و حکومت ژنرال‌ها باید حلش کنند یا مانند مبارک به مسلخ تاریخ مصر روند.
اتفاقا عبارت استفهامی آخری یعنی «دموکراسی یا دیکتاتوری؟» تبدیل به عبارتی کاربردی در فرهنگ سیاسی امروز مصر شده و بویژه طرفداران پر‌شمار اخوان‌المسلمین که در همه‌پرسی اخیر قانون اساسی ثابت کردند بیش از نیمی از بدنه فعال اجتماعی مصر را شامل می‌شوند حکومت مورد نظر ژنرال سیسی را چنین صدا می‌زنند: «دموکراسی دیکتاتوری!»
از سوی دیگر اخوانی‌ها هم ثابت کردند مدل حکومتی‌شان مبنی بر احیای خلافت تنها خلیفه روسفید اموی یعنی عمربن‌عبدالعزیز که تنها 29 ماه حکم راند، دوام و قوامی ندارد. چنانکه در عمل اخوانی‌ها بیشتر تابع اسلام آمریکایی- سلفی بودند تا پیرو خلافت اسلامی تاریخی مورد ادعای‌شان. آنها نیمی از جامعه را علیه خود شوراندند وخود به «دموکراسی خلافتی» متهم شدند. حالا هم که رهبران‌شان همراه سرهای جریان‌ها و گروههای انقلابی مانند جریان جوانان 6 آوریل که نقش عمده‌ای در انقلاب 25 ژانویه و سقوط مبارک ایفا کرده بودند یا در زندان هستند یا در لیست تروریست‌ها. حمدین صباحی ملی‌گرا نیز فعلا ترجیح می‌دهد در سایه بماند چون سرنوشت مبارک و مرسی او را به تامل واداشته است. چهره‌های ملی دیگر کسانی مثل البرادعی هستند که تحولات ساحل نیل را دورادور ازکوه‌های آلپ دنبال می‌کنند و راهی به دل توده‌ها ندارند. پس کیست که معمای مهلک انقلاب مصر را حل کند؟