طی ماه‌های گذشته و پس از استقرار دولت یازدهم عمده تلاش‌های مسؤولان بر حل موضوعات مرتبط با سیاست خارجی و از طریق آن رسیدگی به مشکلات معیشتی مردم متمرکز بوده است. شاید تأکیدات چندباره مقام معظم رهبری درباره استحکام درونی نظام یا تأکید بر توسعه درونزای کشور در واکنش به همین افراط در نگاه به بیرون ایراد شده باشد. تحلیل شما از وضعیت کنونی چیست؟ چگونه می‌توان نسبت به انحراف از آرمان‌ها و ارزش‌ها هشدار داد و متهم به سنگ‌اندازی در مسیر حل مشکلات معیشتی نشد؟ ببینید! برخی هستند که خیال می‌کنند مسائل دنیا با یکدیگر تضاد، تعارض یا تزاحم دارند. در حالی که اینطور نیست. اگر ما بخواهیم کسب معنویت کنیم این با کسب امور مادی چه ارتباطی دارد؟ اگر فکر می‌کنیم برای کسب معنا باید از دنیا بگذریم، این عوامانه فکر‌کردن است. اسلام دین کاملی است که هم دین و هم دنیای انسان را تأمین می‌کند. اما اگر این دوتا در تضاد با یکدیگر قرار بگیرند اسلام می‌گوید آخرت مقدم بر دنیاست. چون حیات واقعی آنجاست. من یادم هست زمانی که آمریکا بودم رئیس‌جمهور وقت آنجا کلینتون بود. او در یک سخنرانی به صراحت گفت ما در اداره کشور کاری به آخرت نداریم. ما برای دنیای 70 ساله انسان‌ها برنامه‌ریزی و کار می‌کنیم. اما یک حاکمیت اسلامی نمی‌تواند چنین حرفی بزند. به همین خاطر مثلا نمی‌تواند از طریق رباخواری کسب پول کند. نکته دیگر اینکه برخی می‌خواهند مشکلات را از طریق رفع تحریم‌ها حل کنند، درست است اما این افراد باید در نظر داشته باشند که تحریم‌ها علاوه بر مشکلاتی که بر مردم تحمیل کرده اما برکاتی نیز داشته است. تمام راه‌‌های مسائل اقتصادی و معیشتی کشور از سیاست خارجی نمی‌گذرد. این نگاه قطعا اشتباه است. چرا که خیلی از تحریم‌های مقطع فعلی مربوط به چند سال اخیر نیست و از ابتدای انقلاب شروع و روز به روز بر حجم آن افزوده شده. اینکه می‌گویم تحریم‌ها برکاتی هم داشت از این جهت است که در خیلی زمینه‌ها به خاطر همین مساله شعار استقلال برای عموم مردم جا افتاد. یعنی رفتیم به این سمت که خودمان خودمان را تأمین کنیم. عمده کسانی هم که چنین نسخه‌هایی را برای حل مشکلات کشور می‌پیچند، اگر به سابقه و گروه و طیف آنها نگاه کنید، می‌بینید از ابتدای انقلاب با هرگونه ایستادگی مقابل قدرت‌های زورگوی دنیا مخالف بودند و به عناوین مختلف سعی در سازش با دشمنان داشته‌اند. من فکر نمی‌کنم این مساله خیلی جدید باشد؛ منتها آنها الان از ابزاری به نام معیشت مردم سوءاستفاده می‌کنند و از این طریق اهداف خود را پیش می‌برند. در مقابل باید هشیار بود و از مدعیان پرسید آیا امکانات عظیم کشور اعم از طبیعی و انسانی امکانات کمی است و آیا این امکانات الان به طور کامل شکوفا شده است که راه‌حل مشکلات را در خارج از کشور می‌جویید؟ اتفاقا اگر ما در داخل کارها را جدی پیگیری کنیم نظیر آنچه در دفاع مقدس یا مسأله هسته‌ای شاهدش بودیم، خیلی زودتر به اهداف خواهیم رسید. ما طی سال‌های گذشته در خیلی امور به دیگران وابسته بودیم اما امروز و در شرایطی که تحریم هستیم در بسیاری از این امور خودکفا شده‌ایم. ما در سایه همین ایستادگی خیلی چیزها گیرمان آمده اما بدانیم اگر دشمن به این نتیجه برسد که کشور و مسؤولان اینگونه فکر نمی‌کنند و معتقدند باید برای پیشرفت، دست به دامن غربی‌ها شد، آرام نمی‌نشیند و قدم به قدم جلو خواهد آمد. مردم باید این مسأله را به‌طور جدی مدنظر داشته باشند که اینطور نیست که دشمنان ما پس از مشخص‌شدن ضعف ما همینطور منفعل بایستند؛ آنها جلوتر خواهند آمد و امتیازات بیشتری از ما خواهند گرفت.
تبلیغاتی از همین طیف هم دیده می‌شود که به جامعه می‌گوید برای حل مشکلات اقتصادی باید از برخی آرمان‌ها کوتاه آمد. چگونه می‌توان این تصور اشتباه را از جامعه زدود؟
به نظر من خیلی نیازی نیست در این باره حرف و سخنی گفته شود و شاید بهترین روش سکوت باشد چرا که با گذشت تنها چند ماه از اتخاذ این رویکرد و گفت‌وگوی دولت با آمریکا و توافقات هسته‌ای مشخص خواهد شد و مردم می‌بینند که غربی‌ها قابل اعتماد نیستند و تا زمانی که ما از همه هویت و استقلال خود عقب‌نشینی نکنیم آنها به ما میدان نخواهند داد. چرا ما پیشداوری کنیم؟ شاید مردم بگویند اینها چون در مسند امور نیستند این مواضع را می‌گیرند اما به هرحال گذشت زمان خیلی چیزها را اثبات و خیلی از باورها را هم از بین می‌برد. الان دولت دست شماست؛ مردم به شما رأی دادند و قول شما هم این بود که مشکلات اقتصادی را حل می‌کنید. صبر کنیم و ببینیم تا چند ماه دیگر چه کارهایی خواهید کرد. البته ملت در صحنه است و بر کارهای دولت نظارت خواهد کرد. مگر مردم در 13 آبان کم به صحنه آمده بودند؟ شاید به‌واسطه برخی تصمیمات و انتخاب‌ها به نظر بیاید رأی و نظر مردم چیز دیگری است اما به نظر من نباید اساسا نگران این باشیم که مردم از آرمان‌ها عقب‌نشینی کنند. این تصور اشتباهی است. اگر این نظام تاکنون حفظ شده به‌خاطر کمک‌های الهی بوده و از این به بعد نیز حافظ این انقلاب خواهد بود. ما باید مواظب باشیم به وظیفه خودمان عمل کنیم و خراب نشویم اما اینکه نگران این باشیم که برخی با 4تا شعار بتوانند مسیر انقلاب را منحرف کنند، تصور اشتباه و نگرانی بی‌جایی است. اینها می‌گویند آمریکایی‌ها امینند دیگر؟ خب تا چند ماه دیگر این حرف‌شان برای مردم صحت و سقمش مشخص خواهد شد. اینها می‌گویند رفت‌و‌آمد با آمریکا وضعیت اقتصادی کشور را رو به راه می‌کند. مردم خواهند دید تا چند ماه دیگر نتیجه این رفت‌و‌آمد‌ها چه خواهد شد. مردم تا چند ماه آینده خواهند دید چه کسی زیر توافقات می‌زند. خواهند دید کدام کشور به دنبال این است که از هر توافق و جلسه‌ای پیروز بیرون بیاید. کدام کشور رابطه گرگ و میش را بر طرف مقابل تحمیل خواهد کرد. اگر چنین شرایطی برای آمریکا نباشد، او اصلا جلو نمی‌آید. ذات آمریکا اینطوری است. شما فکر می‌کنید بعد از انتخابات ریاست‌جمهوری در ایران آمریکا دچار تغییر ماهیت شده است؟! حالا چه اشکالی دارد برای عموم مردم این واقعیت یکبار دیگر به نمایش در بیاید؟ آمریکا الان گرفتار فقر است. بروید ببینید این کشور چه بدهی بالایی دارد. حالا این تازه آمارهایی است که خودشان می‌گویند و الا واقعیت آمریکا ورشکستگی اقتصادی و سیاسی است. شما از چنین کشوری چه توقع و انتظاری دارید؟ ما در بدترین شرایط اقتصادی پای آرمان‌ها ایستادیم و نتیجه گرفتیم مانند دوران جنگ؛ الان که شرایط خیلی بهتر است و همه‌چیز در کشور داریم. یک زمانی ما برای مواد غذایی ساده هم محتاج بودیم. کسی که واقعیات آمریکا را نداند و نشناسد، فکر می‌کند آنجا خیلی خبرهاست. آنها از همه گرفتارترند. این گرفتاری فقط هم اقتصادی نیست. کی مردم اروپا آمریکا را یک کشور جاسوس می‌شناختند؟ الان نفرت از آمریکا محور مشترک عمده ملت‌های دنیاست. با این شرایط باید به تیم دیپلماسی گفت اگر واقعا می‌توانید حق و حقوق ملت را از آمریکا بگیرید، بفرمایید اقدام کنید. حضرت آقا هم فرمودند بگذارید مسؤولان کارهایشان را بکنند. به همین خاطر ما اصلا دلواپس این کارها نیستیم؛ چون نتیجه‌‌اش به روشنی برای ما مشخص است. مردم ما هم آمریکا را می‌شناسند. اینطور نیست که آمریکا موجودی باشد که طی چند سال گذشته به‌وجود آمده باشد. مردم ما از آمریکا خیلی ضربه خوردند. هر نسلی از مردم ذات آمریکا را شناخته است. حالا اگر برخی به آمریکا اعتماد می‌کنند و فکر می‌کنند از این طریق مشکلات کشور حل می‌شود، سخت در اشتباهند. من خودم در آمریکا بوده‌ام و می‌دانم که مناسبات این کشور با بقیه چگونه تعریف می‌شود. آنها به‌خاطر رسیدن به اهداف خود به هیچ اصول و مرامی پایبند نیستند. من خطاب به کسانی که نسبت به برخی اقدامات سیاست خارجی نگرانند، می‌گویم صبر داشته باشید تا مردم نتیجه اقدامات دولت در این زمینه را ببینند آنگاه خود مردم به اشتباه بودن این مسیر خواهند رسید. ضمن اینکه با این رویکرد دیگر مسؤولان دیپلماسی نمی‌توانند چند ماه دیگر ادعا کنند که بعضی‌ها نگذاشتند ما به اهدافمان برسیم؛ یا عده‌ای کارشکنی کردند! نه اتفاقا پیام انتخابات را درک کردیم و مجلس نیز حداکثر همکاری‌ها را با دولت دارد. هیچ‌وقت سابقه نداشته است وزرا با این میزان رأی اعتماد از مجلس بگذرند. زمانی که این تجربه جواب دهد و حقایق برای مردم روشن شود، خیلی طول نخواهد کشید! با این حال من واقعا از خداوند توفیق این دولت را می‌خواهم تا بتوانند به وظایف خود عمل کرده و مشکلات مردم را حل کنند. ما دوست داریم این دولت سرافراز باشد نه اینکه خدای ناکرده منتظر باشیم تا دولت خراب کند. اصلا اینطور نیست و اگر جایی هم از دستمان کاری بر بیاید حاضریم با همه توان به پیشبرد کارها کمک کنیم.
اینکه می‌گویند مسأله‌ای مانند رابطه با آمریکا را که فرمایشات حضرت امام در این باره مشخص است به نظرسنجی می‌گذارند، خب این سوال مطرح می‌شود که آنها چه تحلیلی از جامعه و مردم در این شرایط دارند که اینگونه مسائل مطرح می‌شود؟
اصل این کار که اشتباه بود. مگر خود آمریکا اینگونه مسائل را به نظرسنجی می‌گذارد یا می‌گوید ما ضابطه و قانون داریم و بر مبنای این باید کارها را پیش ببریم؟ در کشور، قانون اساسی و مجلس داریم. با دست خودمان داریم چه می‌کنیم؟ بله یک زمانی ابتدای این انقلاب این مسائل مطرح می‌شد اما امروز که کشور قوام یافته و نهادهای قانونی شکل گرفته است بیان این موضوعات مفهومی ندارد.
کمی درباره مبانی دینی استحکام درونی نظام و اینکه در این راهبرد اولویت‌ها چه مسائلی است، توضیح بدهید.
نظام ما روی دو پایه قوی استوار است؛ اول ولایت و دوم مردمی‌بودن. دولت‌هایی هم که در نظام ما سر کار می‌آیند باید هم به طور جدی ولایتمدار باشند و هم حتی‌المقدور مردمی. برای مردمی بودن باید به مردم اعتماد کرد. مشکلات را باید با مردم در میان گذاشت و از مردم کمک خواست. باید با مردم زیست و الا اگر به‌دست خودمان، خودمان را از مردم جدا کنیم، نمی‌توانیم مقابل دشمنان بایستیم. این در دنیا یک حاکمیت استثنایی است. وقتی می‌گوییم حکومت مردمی، منظور حکومت‌های پوپولیستی نیست. قرار نیست مردم را مدیریت کنیم. در اسلام باید نسبت به حق و حقوق مردم حساس بود.
در سال‌های اخیر شاهد رشد و توسعه طبقه اجتماعی خاصی در کشور هستیم که سبک زندگی خود را مبتنی بر آموزه‌های غربی بنا کرده است. چگونه می‌توان در این فضا مبانی دینی و قرآنی را گسترش داد تا به تقویت روحیه مقاومت و استکبارستیزی در جامعه بینجامد؟
درست است! هجوم رسانه‌ای و فرهنگی به فرهنگ دینی و ملی کشورمان طی چند سال اخیر شدت گرفته اما برای اندازه‌گیری پیشرفت غربگرایی باید تحقیقات عمیقی در جامعه صورت بگیرد. ضمن اینکه معمولا افزایش کمّی افزایش کیفی را به دنبال ندارد. یعنی نمی‌توان گفت با افزایش تبلیغات و هجمه‌های دشمن میزان انحرافات نیز بالا رفته است. شاید انحرافات جامعه امروز بیشتر خودش را نشان می‌دهد. می‌شود حملات بیشتر باشد اما این طرف مقاومت‌ها نیز افزایش یافته باشد. اینگونه هم می‌توان دید. اما اینکه ما چه کار باید بکنیم؛ خب! ما قطعا نباید بنشینیم و دست روی دست بگذاریم. الان ما و دوستان صاحب‌فکر ما هم عمده تلاش و همت خود را روی مسائل فرهنگی و کار فرهنگی قرار داده‌ایم تا مبانی اسلام به‌صورت درست در جامعه ترویج شود. خدا را شکر از این جهت غنی هستیم چرا که اسلام کامل‌ترین دینی است که به تمام جنبه‌های زندگی انسان می‌پردازد. از آن طرف غرب برای اینکه بتواند سبک زندگی مردم ما را به سبک زندگی آمریکایی نزدیک کند از دو ابزار استفاده کرده است. یکی اینکه ما را مبتلا به تقلید گروهی از غرب کرده، دیگر هم اولویت خود را بر سکولاریزه‌کردن جوامع دیگر گذاشته. از این جهت، عمده کاری که ما می‌توانیم در مقابله با این رویکرد انجام دهیم تقویت مبانی و معانی اسلامی در جامعه است. از این منظر می‌توان در چند ساحت کار کرد؛ هستی‌شناسی، خداشناسی، انسان‌شناسی و همچنین اخلاق. اگر روی همین چند مقوله در جامعه کار شود، مطمئن باشید خیلی از مشکلات فرهنگی و رفتاری ما حل خواهد شد.
در همین راستا اگر بخواهید یک آسیب‌شناسی کلی از عملکرد دستگاه‌های فرهنگی مسؤول در این زمینه مانند صدا و سیما و... ارائه دهید، چه مسائلی را مدنظر قرار خواهید داد؟
البته نمی‌شود گفت کاری انجام نداده‌اند. خیلی‌ها آمدند و زحمات زیادی کشیدند اما کار فرهنگی کلا کار سختی است. اولا زودبازده نیست و اینطور نیست که بزودی جواب دهد. بنده از زمانی که به کمیسیون فرهنگی مجلس آمدم توجه داشتم که تصمیمات در این جلسات زودبازده نیست و نباید انتظارات آنچنانی داشت. ثمره 4 سال اول فعالیت ما شاید تا 4 سال دیگر هم خودش را نشان ندهد. من فکر می‌کنم جامعه اشتیاق برای فهمیدن را دارد. ما در روزهای اولی که به کمیسیون آمدیم برای خودمان اولویت‌بندی کردیم. به‌رغم اینکه کارهای بر زمین مانده بسیار بود اما اولویت‌هایی را انتخاب کردیم که خیلی مهم‌تر بود. ما یک استادی داشتیم می‌گفت ارزش دارد انسان 30 سال از عمرش را بگذارد تا فقط حسد را از خودش دور کند چرا که اینها به هم پیوسته‌اند و به دنبال خود مسائل دیگری را نیز می‌آورند. ما نیز چند اولویت اصلی‌تر را انتخاب کردیم تا به‌واسطه آن اقدامات دیگری انجام شود.
به‌عنوان سوال پایانی چقدر معتقدید برای به ثمر نشستن اقدامات مذکور و تشکیل جبهه‌ای قدرتمند در برابر غرب، هم‌افزایی نیروهای انقلاب ضروری است؟ مخصوصا در شرایط فعلی.
من فکر می‌کنم اگر ما روی اصول و آرمان‌های انقلاب بایستیم به طور طبیعی هم افزایی نیروهای انقلابی نیز حاصل خواهد شد. ما به یک‌سری اصول معتقدیم که همه این اصول را قبول دارند؛ اینکه می‌گویم با پافشاری بر این اصول هم‌افزایی محقق می‌شود به همین خاطر است. اینجور نیست که ما فقط شعار برخی مسائل را بدهیم. مثلا در میان نیروهای انقلاب کسی هست که در لزوم ولایتمداری تشکیک کند؟ منتها همین‌ها را باید بهتر تبیین کرد تا وقتی پای عمل به میان می‌آید، میزان پایبندی افراد به شعارها مشخص شود. خود ما بعد از انتخابات داریم بازبینی می‌کنیم عملکرد خودمان را در این برهه؛ مخصوصا ورود و خروجمان را و اینکه ارتباط‌مان با سایر نیروها چگونه بود. ما برای همین مسأله بعد از انتخابات خیلی وقت گذاشتیم تا بفهمیم کجاها اشتباه کردیم. ما نسبت به سایر گروه‌ها کار فرهنگی را اولی می‌دانیم هر چند گاهی برای انتخابات فضا سیاسی می‌شود اما اولویت ما کار فرهنگی و گفتمانی است و ترویج بیداری و بصیرت را هدف خودمان می‌دانیم. هم‌افزایی باید جهت درستی داشته باشد. ابتدا باید جهات آن را مشخص کنیم و سپس یکدست شویم.