چرا مبلغان سعودی بهجای دعوت به کشتار و قتل در سوریه جوانان را به روی آوردن به علم، کسب وکار و ازدواج تشویق نمیکنند؟چرا کسانی مانند شیخ «عرعور» مفتی وهابی که خود را «عالم» میدانند، علیه رژیم صهیونیستی حکم جهاد صادر نمیکنند؟ این روزها طیف وسیعی از اهل سنت نیز از عبدالعزیز آلالشیخ که مفتی اعظم پادشاهی عربستان سعودی و خود از نوادگان محمد بن عبدالوهاب است، بیزار هستند و او را منحوس میخوانند. به همین دلیل رئیس مفتیان وهابی کمتر آفتابی میشود و در عوض نوچههای خود نظیر عدنان العرعور، سلمان العوده، محمد العریفی، محسن العواجی و سعد البریک را برای فتاوا و مناظرهها جلو میفرستد که آنها هم تاکنون جز تخریب چهره اسلام مورد ادعای سعودیها کار دیگری نکردهاند.
اخیرا رویارویی بین مبلغان سعودی و در صدر آنها سلمان العوده و محمد العریفی با داوود الشریان روزنامهنگار و چهره معروف تلویزیونی در عربستان به شبکه اجتماعی توییتر رسید.کاربران توییتر بر ضرورت فعالیت رسانهها برای دورکردن مبلغان فتنه و آگاهکردن جوانان سعودی فریبخورده تاکید میکنند.
بسیاری از کاربران در صفحات خود نوشتهاند که دولتهایشان باید کسانی را که خود را مبلغ مینامند، مهار کنند. آنها میپرسند که فرزندان البریک، قرضاوی و العواجی کجا هستند؟ چرا افرادی مانند العریفی و البریک خود به جهاد نمیروند. پیامبر(ص) اولین فرد حاضر در میدانهای جهاد بود. اما آنها و خانوادههایشان که مکان جهادشان در لندن و تایلند است، روزی به جزای خود خواهند رسید. برخی کاربران نیز نوشتهاند بعضی مدعیان سعودی میدانند که آنچه در سوریه روی میدهد، فتنهای است که به جنگ چریکی تبدیل شده است اما به علت هراس از تضعیف جایگاه خود از عنوانکردن آن خودداری میکنند.
محمد العریفی، محسن العواجی و سعد البریک چند روز پیش به داوود الشریان حمله کرده بودند زیرا او آنها را تحریککنندگان جوانان برای جنگ در سوریه توصیف کرده بود. الشریان درباره برخی مبلغان وهابیت گفته بود عدنان العرعور و فرزندانش در حال تجارت هستند و کمکهای مالی را به نام جهاد در سوریه جمعآوری میکنند و در خانههای مجلل و راحت زندگی میکنند، اما جوانان ما در درگیریها در سوریه کشته میشوند. چرا عدنان العرعور و فرزندان او به سوریه نمیروند و چه کسی اجازه داده است که العرعور در کشور ما فعالیت کند؟
همچنین کاربران شبکههای اجتماعی تاکید میکنند که جهاد تنها زمانی است که برای آزادی بیتالمقدس باشد و پس از آن زمانی است که برای ایجاد صلح و رشد و نمو در سرزمین خود تلاش کنی.
تحلیل اندیشکده واشنگتن
«مؤسسه واشنگتن برای سیاست شرق نزدیک» اخیرا در گزارشی ضمن برشمردن چالشها و تهدیدهای مشترک فراوان که اسرائیل و حکومتهای دستنشانده عربی با آنها مواجه هستند، پیش بین میکند که این چالشها فرصتهای جدیدی را برای همکاری میان این کشورها به وجود میآورد. این اندیشکده مستقر در پایتخت ایالات متحده که روی سیاستهای آمریکا در خاورمیانه مطالعه میکند معتقد است ایجاد روابط مبتنی بر همکاری میان اسرائیل و کشورهای عربی به سیاستهای آمریکا در منطقه نیز کمک میکند.
وقوع ناآرامی در مغرب، مصر و شرق مدیترانه، چشمانداز امنیتی منطقه را دچار تحول کرده و چالشهای جدیدی را برای اسرائیل و همسایگان عربی آن به وجود آورده است. گروههای جهادی، خود را در فضاهای آشفته و پراکنده به وجود آوردهاند؛ ایران نفوذ خود را در سرزمین شام گسترش میدهد، سیستم دولتی دیرینه که زیربنای امنیتی منطقه را از زمان جنگ جهانی دوم تقویت کرده است در معرض تحلیل رفتن توسط بیثباتی و خشونت قرار دارد. مشکلاتی که اسرائیلیها و اعراب با آنها مواجهند، بسیار بزرگتر از آن است که یک کشور، حتی یک قدرت بزرگ، به تنهایی بتواند به آنها رسیدگی کند. تقریبا حل این مشکلات نیازمند درجهای از همکاری میان دولتهای منطقهای است.
اندیشکده واشنگتن، حوزههای احتمالی برای همکاری میان حکومتهای دستنشانده عربی و رژیم اسرائیل را پیشنهاد میکند و معتقد است دو طرف فضای کافی برای افزایش همکاریشان در چندین حوزه امنیتی نرم و سخت به ترتیب زیر دارند:
اطلاعاتی: هرچند بخش بزرگی از وقایع در این حوزه به طور مخفیانه روی میدهد اما سرویسهای اطلاعاتی عربی و اسرائیلی میتوانند کار بیشتری انجام دهند. بویژه آنها میتوانند اطلاعاتی را درباره خانهها، فعالیتها، سازمانها، امور عادی و زیرساخت فعالیتهای قاچاق تروریستی به اشتراک بگذارند تا به این وسیله درک بهتری از تهدیدهای موجود در منطقه به دست آورند. به اشتراک گذاشتن منظم اطلاعات همچنین روابط کاری را ایجاد میکند که به آژانسها این امکان را میدهد که کانالهای هشداردهنده را برای توطئهها، انتقال سلاح و حرکات مشکوک تروریستها و نیز اصولی را برای اقدام علیه چنین فعالیتهایی گسترش دهند.
مسدود کردن خطوط تأمین تسلیحات: از زمان وقوع ناآرامیهای عربی در چندین کشور، خاورمیانه بیشتر به عامل جذب انتقال تسلیحات و آنهایی که درصدد به راه انداختن جهاد هستند، تبدیل شده است. ایران و القاعده از مسیرهای موجود برای قاچاق استفاده کرده و مسیرهای جدیدی برای انتقال سلاح به سوریه، یمن و غزه ایجاد کردهاند. همکاری منطقهای میتواند به خنثی کردن برخی از این انتقال تسلیحات کمک کند.
مراکز مجازی برتر: از آنجا که بیشتر کشورهای منطقه با چالشهای امنیتی مشترکی مواجه هستند، آموزش یکجانبه نفع کمتری از آموزش مشترک دارد. بنابراین اسرائیل و همسایگان عربی آن باید درسهایی را که درباره امنیت سرزمینی، دریایی، هوایی و مرزی آموختهاند، با یکدیگر به اشتراک بگذارند در حالی که احتمال دارد هدایت چنین تبادلاتی فینفسه غیرممکن باشد، کشورها میتوانند مراکز مجازی برتری را بر پایه تکنولوژیهای ابری و سرویسهای شخص ثالث تشکیل دهند.
به اشتراک گذاشتن قابلیتهای نظامی: اسرائیل و کشورهای عربی میتوانند از طریق اشخاص ثالث تجهیزات نظامیای را مبادله کنند که دیگر مورد نیاز، مورد علاقه یا مناسب برای نگهداری نیست، اما ممکن است برای طرفهای دیگر که درگیر عملیاتهای امنیت داخلی و ضدشورش هستند، مفید باشد. با این فرض که آنها نیاز مبرمی دارند که از طریق روابط سنتی نمیتواند مرتفع شود. چنین انتقالاتی در گذشته اتفاق افتاده است و حتی پتانسیل بیشتری برای چنین همکاریهایی در آینده نیز وجود دارد.
حفاظت حساس زیرساختی، امنیت مرزی و دریایی و امنیت سرزمینی: در زمانی که پروژههای ساحلی گاز طبیعی در حال ظهور در مدیترانه هستند، گروههای تروریستی همچنان به هدف قرار دادن تأسیسات انرژی ادامه میدهند، مانند عراق، صحرای سینا و مالی. این مساله اهمیت همکاری بینالمللی در زمینه فرودگاهی، بندرگاهی و نظریات و تکنولوژیهای امنیت دریایی، عملیاتهای وسایل کنترل از راه دور زمینی، دریایی و هوایی، حفاظت حساس زیرساختی و نیز دفاع غیر نظامی مبتنی بر همکاری و مدیریت پیامدها را افزایش میدهد.
برنامهریزی سراسر مرزی: اسرائیل و همسایگان آن میتوانند از طریق اشخاص ثالث یا مذاکرات غیرمستقیم، روی بهبود و یکپارچهسازی جادهها، مسیرهای آبی، مجاری فاضلاب، شبکه ارتباطات و الکتریسیته فعالیت کنند و همکاریهای سودمندی میان زیرساختهای ملی خود به وجود آورند.
امنیت آب و غذا: بهترین راه برای مقابله با چالشهای بیشمار آب و غذا در منطقه، شریک شدن در پول، زمین و دانش است. ابتکارات اسرائیل در مدیریت آب و آبیاری قطرهای به همراه سایر روشهای مدرن کشاورزی میتواند به کشورهای عربی کمک کند تا تولید خوراک داخلی خود را ترفیع دهند؛ برای مثال به جای اینکه دولتهای حوزه خلیج فارس هزاران متر زمین کشاورزی در سودان، کنیا، اتیوپی و موزامبیک خریداری کنند، بهتر است از این روشها استفاده کنند.
مراقبت بهداشتی و پیشگیرانه عمومی: خشونت جاری در سوریه و هر نقطه دیگر میتواند به تهدیدات مربوط به حوزه بهداشت منجر شود که نیازمند همکاری در میان آژانسهای مربوطه در تمام دولتهای همسایه است.