حجت‌الاسلام والمسلمین سیدسعید لواسانی: امر به معروف و نهی از منکر سه مرحله دارد: مرحله نخست قلبی است که انسان در قلب خود از گناه بیزار است و نسبت به خوبی‌ها کشش دارد و از کسانی که مرتکب گناه می‌شوند، در قلب خود ناراحت می‌شود و نسبت به بندگان خدا که دین خدا را پاس می‌دارند، خشنود است. مرحله دوم زبانی است که با زبان خود به معروف امر و از منکر نهی می‌کند که گفتیم طبق نظر ولی امر مسلمانان، وظیفه عموم مردم در همین دو مرحله است، مرحله سوم عملی است که در عمل جلوی منکر را می‌گیرد و خوبی‌ها را ترویج می‌کند. این مرحله وجوهی دارد، وجهی از آن مربوط به همه مردم است که در عمل خود نشان می‌دهند خوبی‌ها؛ فرهنگ و ارزش اجتماعی جامعه اسلامی است و منکر و زشتی‌ها در جامعه دینی ضدارزش. وجه دیگر آن مربوط به رسانه‌هاست که بدی‌ها را بپوشانند و بلکه قبح و زشتی آنها را تبیین کنند و خوبی‌ها را ترویج. بویژه زبان هنر که زبانی کارا در این جهت است. چه زیبا حضرت امام می‌فرمایند: «تنها هنرى مورد قبول قرآن است كه صیقل دهنده اسلام ناب محمدى- صلى‌الله علیه و آله و سلم- اسلام ائمه هدى - علیهم‌السلام- اسلام فقراى دردمند، اسلام پابرهنگان، اسلام تازیانه‌خوردگان تاریخ تلخ و شرمآور محرومیت‌ها باشد. هنرى زیبا و پاك است كه كوبنده سرمایه‌دارى مدرن و كمونیسم خونآشام و نابودكننده اسلام رفاه و تجمل، اسلام التقاط، اسلام سازش و فرومایگى، اسلام مرفهین بىدرد و در یك كلمه «اسلام آمریكایى» باشد. هنر در مدرسه عشق نشان‌دهنده نقاط كور و مبهم معضلات اجتماعى، اقتصادى، سیاسى و نظامى است. هنر در عرفان اسلامى ترسیم روشن عدالت و شرافت و انصاف و تجسیم تلخكامى گرسنگان مغضوب قدرت و پول است. هنر در جایگاه واقعى خود تصویر زالوصفتانى است كه از مكیدن خون فرهنگ اصیل اسلامى، فرهنگ عدالت و صفا، لذت مىبرند. تنها به هنرى باید پرداخت كه راه ستیز با جهانخواران شرق و غرب و در رأس آنان آمریكا و شوروى را بیاموزد. هنرمندان ما تنها زمانى مىتوانند بىدغدغه كوله‌بار مسؤولیت و امانتشان را زمین بگذارند كه مطمئن باشند مردمشان بدون اتكا به غیر، تنها و تنها در چارچوب مكتبشان، به حیات جاویدان رسیدهاند.» [صحیفه امام: 21/146] حقیقتا صدا و سیما و سینمای ما باید شرم کند که فاصله‌ای به اندازه دوری مشرق و مغرب از هنر ناب اسلامی دارند! بگذاریم و بگذریم؛ این دو وجه از امر به معروف و نهی از منکر عملی. وجه سوم وظیفه نظام اسلامی و ارکان حکومتی است، چه در جهت فرهنگی و چه در جهت انتظامی و امنیتی. یعنی هم باید خوبی‌ها را ترویج کرده و تلاش کند فرهنگ عمومی جامعه شود و هم از بدی‌ها جلوگیری کند و آنها را ضدارزش بداند و هم با قدرت و اقتدار جلوی کسانی که منکر را ترویج می‌کنند، بگیرد و آنها را بدون ترس از سرزنش‌های مستکبران و غرب‌زده‌ها مجازات کند. بنابراین در جامعه اسلامی باید از سستی نسبت به امر به معروف و نهی از منکر خودداری شود. اما در مقابل این سه مرحله امر به معروف و نهی از منکر؛ سه مرحله مداهنه است: مرحله نخست سستی از امر به معروف و نهی از منکر در قلب، زبان و عمل که آن سستی به معنای مطلق است که خطرناک‌ترین مرتبه سستی در این فریضه الهی است. این سستی هم گریبان مردم، هم اهل فرهنگ و رسانه بویژه هنرمندان و هم روحانیان و علما و دانشگاهیان و هم دولتمردان را می‌گیرد. در این مرحله نه تنها گناه و زشتی را توجیه کرده، زشتی‌ها را ترویج و خوبی‌ها را سرکوب می کنیم، بلکه امر به معروف و نهی از منکر را عیب می‌دانیم. به این دلیل هم بسیار خطرناک است. مرحله دوم؛ سستی در مرحله زبان و عمل است. چنین افرادی در قلب از منکر بدشان می‌آید اما به زبان و در عمل از آن جلوگیری نمی‌کنند. ما در داستان اصحاب‌السبت دیدیم که این گروه هم با گنهکاران مجازات شده و به بوزینه مسخ شدند. مرحله سوم، سستی در مقام عمل است، یعنی در مرتبه قلب و زبان سستی روا نمی‌دارد اما در مقام عمل، سستی می‌کند. این را دیدیم که بیشتر به دولتمردان و کارگزاران حکومت بازمی‌گردد. مومنان باید هر سه مرحله امر به معروف و نهی از منکر را انجام دهند و تا آنجا که وظیفه اقتضا می‌کند، سستی به خرج ندهند. آیا نباید نیکی به فقرا و مستمندان، رازدارى، محبت، همكارى، تواضع، حلم، صبر و بسیاری از کارهای خوب به فرهنگ عمومی جامعه تبدیل شود؟ و آیا نباید ریشه ظلم، تجاوز و دست‌درازی به حق و ناموس مردم و اموال عمومى، بی‌بند و باری، غیبت، دروغ، توطئه علیه نظام اسلامى، همکاری با دشمن اسلام و امثال این امور ضدارزش باشد؟ این در صورتی است که ما در قلب خود نسبت به دسته اول شیفتگی داشته باشیم و نسبت به گروه دوم تنفر. و در زبان هم به خوبی‌ها امر کنیم و از بدی‌ها نهی و در عمل هم به خوبی‌ها عامل باشیم و از بدی‌ها خودداری کنیم. بنابراین هرگونه سستی در امر به معروف و نهی از منکر مذموم است. امیرالمومنین علیه السلام می‌فرمایند: «مَنْ تَرَكَ إنْكَارَ الْمُنْكَر بقَلْبه وَ یده وَ لسَانه فَهُوَ مَیتٌ بَینَ الْأَحْیاء» [تهذیب الاحکام: 6/181] «کسی که منکر را با قلب و دست و زبان خود انکار نکند، مرده‌ای در میان زندگان است.» اما نارواترین سستی مرحله نخست است که حتی قلب هم نسبت به بدی ناراحت نیست و از ترویج آن غمگین نمی‌شود. مگر می‌شود محبت خدا در قلب انسان باشد و نسبت به منکر که مبغوض خداست، بی‌تفاوت و خنثی باشیم؟ اگر مقداری فکر کنیم، می‌بینیم اقامه جامعه اسلامی با این فریضه است و سستی در آن
به هیچ‌وجه جایز نیست.