سیدعابدین نورالدینی: د روز پس از آنکه جان کری، دیپلمات نخست آمریکا، ایران را تهدید به حمله نظامی کرد، یکی از مقامات ارشد وزارت امورخارجه ایران به خبرنگار «وطن امروز» گفت که در حال بررسی این موضوع هستند که آیا به جان کری پاسخ بدهند یا خیر! این دیپلمات ارشد در این‌باره توضیح داد: «اگر تصمیم گرفته شود که پاسخ جان کری داده شود، ممکن است مذاکرات هسته‌ای دچار خلل شود و اگر سکوت کنیم نیز تفسیر و ادعای آنان تثبیت می‌شود.» همین عبارات به خوبی واقعیات فضای ذهنی در وزارت امورخارجه را نشان می‌دهد. دیپلمات‌های ما علیه تهدید نظامی دیپلمات نخست آمریکایی‌ها موضع نگرفتند تا نشان دهند معتقدند هرگونه موضع‌گیری قاطعانه در برابر اهانت‌ها و رجزخوانی‌های همتایان آمریکایی، می‌تواند منجر به اخلال یا بن‌بست در مذاکرات شود! آیا این تصمیم وزارت امور خارجه مدبرانه بوده است؟
به دلایل زیادی نه! سکوت وزارت امور خارجه در چنین مواقعی یک اشتباه بزرگ و هزینه‌ساز تلقی می‌شود. چرا؟
1- توافق ژنو به جان آمریکایی‌ها بسته است یا بهتر بگوییم به جان باراک اوباما. اوباما به توافق ژنو به چشم یک مجرای مهم برای پیگیری مطالبات خود از ایران می‌نگرد. این موضوع کاملا در ادبیات آنها مشهود است. وقتی جان کری ایران را تهدید می‌کند که در صورت عدم اجرای تعهدات خود در توافق ژنو، گزینه نظامی فورا مطرح می‌شود در واقع اهمیت مفاد توافق ژنو برای سران کاخ سفید را نشان می‌دهد. از سوی دیگر آنان تفسیر دلخواه خود را به عنوان تفسیر اصلی از توافق ژنو می‌دانند. جان کری در همین رابطه و برخلاف متن توافق ژنو در داووس گفت هرگز به ایران اجازه داده نخواهد شد رآکتور اراک راه‌اندازی شود. آنها به دنبال اجرای تفسیر خود از توافق ژنو هستند و تهدید نظامی آنها در واقع برای اجرای همین تفسیر دلخواه است. بنابراین آنها به توافق ژنو به چشم یک دالان فشار برای اعمال مطالبات خود می‌نگرند. سکوت ایران در قبال این اظهارات به تثبیت این تفسیر آمریکایی‌ها کمک می‌کند. سکوت ایران به تفسیر آمریکایی‌ها اعتبار می‌بخشد.
رایج شدن تفسیر آمریکایی‌ها از توافق ژنو یعنی اینکه در ادامه مذاکرات در قالب برنامه جامع، همه حفره‌های نگران‌کننده توافقنامه می‌توانند هر کدام به مطالبه‌ای گران برای برنامه هسته‌ای ایران تبدیل شوند. از سوی دیگر تثبیت و رایج شدن تفسیر آمریکایی‌ها از توافق ژنو، خود بزرگ‌ترین ضربه به این توافقنامه است. سکوت ایران در قبال تفسیرهای رجزگونه آمریکایی‌ها توازن دیالوگ طرفین را کاملا به سود آمریکایی‌ها تغییر می‌دهد.
2- آقای ظریف مدت زمان زیادی را در خارج از ایران بود. چند دهه زندگی در آمریکا شاید برخی مفاهیم و گزاره‌های مهم موجود در فرهنگ و جامعه ایرانی را از نگاه وی دور کرده باشد. فرآیند شکل‌گیری بینش سیاسی در جامعه ایرانی طی نیم قرن اخیر همواره با حضور مستمر و مورد احترام «عزت» به عنوان ستون فقرات این بینش سیاسی همراه بوده است. جامعه ایرانی یک بدبینی فطری نسبت به غرب دارد. وزیر امور خارجه باید این ظرافت‌ها را مورد توجه قرار دهد. دیپلماسی در ذات خود فاقد اصالت است. دیپلماسی ابزار است. اما عزت یک مفهوم اصیل است. به همین دلیل است که از نگاه رهبر انقلاب عزت به عنوان یکی از 3 رکن ثابت رفتار خارجی ایران معرفی شده است. توجه به عزت و غرور ملی متاسفانه طی این مدت در وزارت امور خارجه کمتر دیده شده است. از انفعال در قبال «دیپلمات‌کشی» در لبنان و یمن گرفته تا نحوه مواجهه با آمریکایی‌ها سرشار است از بی‌توجهی به این اصل مهم در دیپلماسی. توافق ژنو به بهانه سفره مردم انجام شده است اما برای این توافق که درباره اثرگذاری آن بر معیشت و سفره‌های مردم تردید وجود دارد؛ چه بهایی باید پرداخت؟
3- قرار نبود این مورد سوم در این نوشته بیاید اما بگذارید تنها اشاره‌ای به آن شود. ترساندن ایران با گزینه نظامی یک دستورالعمل در کاخ سفید است. برآورد آنها از رفتار دولت ایران در موضوع مذاکرات هسته‌ای، چنین دستورالعملی را تجویز کرده است. به همین دلیل به فاصله 8 روز، ابتدا جان کری صراحتا ایران را تهدید به حمله نظامی می‌کند، آنگاه اوباما همان تهدید جان کری را در قالبی دیگر مطرح می‌کند تا به آن اعتبار ویژه دهد و سپس موضوع در سطح سخنگوی وزارت خارجه دنبال می‌شود. آمریکایی‌ها از رفتار دیپلماتیک ایران چه برآوردی دارند که ماری هارف ما را از حمله نظامی می‌ترساند؟! آیا آنها احساس می‌کنند تهدید نظامی، می‌تواند روند تحمیل مطالبات در موضوع هسته‌ای را تسهیل کند؟ با چه کدهایی آنان به چنین برآوردی رسیده‌اند؟