دریاچه ارومیه در کما!

ارتفاع آب دریاچه ارومیه با وجود بارندگی‌های مناسب طی پاییز و زمستان امسال و قرار گرفتن در فصل آبگیری دریاچه با کاهش 38 سانتیمتری مواجه بوده و همچنان وضعیت دریاچه بحرانی و رو به خشک‌شدن است. در ماه‌های اخیر با افزایش میزان بارندگی‌ها، امیدهای زیادی برای مردم و مسؤولان در زمینه بهبود شرایط بحرانی دریاچه ارومیه ایجاد شد ولی کارشناسان با اعلام اینکه این بارندگی‌ها تاثیری در وضعیت دریاچه ندارد آب پاکی را روی دست همه ریختند تا نگرانی‌ها همچنان به قوت خود باقی بماند. کارشناسان حوزه آب استان نسبت به بالا بودن مصرف آب در حوضه آبریز دریاچه ارومیه نیز هشدار داده و اعلام کردند اگر برای این امر چاره‌اندیشی نشود با بی‌تاثیر بودن میزان بارندگی‌ها باید منتظر فاجعه خشک‌شدن بیشتر دریاچه نیز باشیم. این کارشناسان مصرف بالای آب در حوضه آبریز دریاچه ارومیه، پایین‌بودن راندمان آب در بخش کشاورزی به همراه عدم مدیریت آب را از مهم‌ترین دلایل شرایط به‌وجود آمده برای این زیست‌بوم عنوان می‌کنند. این در حالی است که این دلایل از سوی کارشناسان بخش کشاورزی بشدت تکذیب می‌شود. از بیش از 17 سال پیش تاکنون دریاچه ارومیه آهنگ خشک‌شدن را طی می‌کند که یک دهه این 17 سال به توجهی مسؤولان گذشت تا اینکه در سال‌های اخیر همایش‌های بین‌المللی، ملی و استانی برگزار شد حتی شورای منطقه‌ای مدیریت حوضه آبخیز دریاچه ارومیه نیز تشکیل و طرح‌های مختلفی در این سال‌ها تدوین شد ولی با گذشت این همه سال هنوز مسؤولان و کارشناسان اندر خم یک کوچه‌اند چرا که آمارها، طرح‌ها و نظرات کارشناسی تفاوت‌های فاحشی با یکدیگر دارد. برخی کارشناسان پایین‌بودن راندمان آب در بخش کشاورزی و مصرف بالای این بخش و کارشناسان حوزه کشاورزی سدها را از عوامل خشک‌شدن دریاچه ارومیه عنوان می‌کنند. این در حالی است که با گذشت این همه مدت و برگزاری سمینارها و همایش‌ها هنوز مسؤولان به نظر واحد و راهکارهای عملی‌تر برای حل هرچه سریع‌تر این بحران نرسیده‌اند. مدیر دفتر مطالعات پایه منابع آب شرکت آب منطقه‌ای آذربایجان غربی معتقد است میزان مصرف آب بخش کشاورزی در حوضه دریاچه ارومیه بالا و راندمان این بخش بسیار پایین است در این راستا منابع آبی این حوضه در بخش‌های مختلف بویژه کشاورزی باید مدیریت شود. مهرنگ دوستی‌رضایی در گفت‌وگو با مهر ادامه داد: براساس مطالعات و تصاویر ماهواره‌ای به دست آمده در حوضه دریاچه ارومیه (آذربایجان غربی) اراضی کشاورزی از 200 هزار هکتار به 380 هزار هکتار رسیده است یعنی تنها 100 هزار هکتار اراضی آبی کشاورزی استان در سال‌های اخیر افزایش داشته است. وی اضافه کرد: با وجود افزایش 100 هزار هکتاری متاسفانه میزان مصرف آب در این بخش افزایش زیادی پیدا کرده است که نشان‌دهنده عدم فرهنگ‌سازی و آموزش ویژه کشاورزان برای مصرف بهینه آب است. با وجود ارائه طرح‌های معتدد تاکنون هیچ طرحی در زمینه ارتقای سطح فرهنگ کشاورزان رائه نشده است. دوستی‌رضایی در ادامه خواستار مدیریت صنایع آب بویژه در بخش کشاورزی حوضه دریاچه ارومیه شد و گفت: ایجاد کارخانه قند در حوضه دریاچه ارومیه، کشت چغندرقند در منطقه را می‌طلبد و به این وسیله کشت چغندرقند تحمیل می‌شود. دوستی رضایی در ادامه از تغییر رژیم بارندگی‌ها در سال‌های اخیر نیز خبر داد و گفت: در کنار مصرف بالای بخش کشاورزی متاسفانه رژیم بارش‌ها در سال‌های اخیر نیز تغییر کرده و بارندگی‌هایی که منجر به تشکیل روان‌آب شود بسیار کم شده است. مدیر دفتر مطالعات پایه منابع آب شرکت آب منطقه‌ای آذربایجان غربی ادامه داد: در سال‌های اخیر میزان بارش‌های کمتر از 5 میلیمتر فراوانی زیادی داشته ولی بارش‌هایی که منجر به روان‌آب شود روبه کاهش بوده است. وی همچنین با بیان اینکه تداوم بارندگی‌ها در حوضه دریاچه ارومیه کم شده است، افزود: این درحالی است که متاسفانه ذخایر برفی نیز کاهش زیادی داشته است. دوستی‌رضایی تراز آب دریاچه ارومیه تا 4 بهمن ماه امسال را 54/1270 متر عنوان کرد و افزود: تراز آب دریاچه نسبت به حداقل تراز سال گذشته 38 سانتیمتر کاهش دارد، ‌طوری‌ که در مدت زمان مشابه سال قبل 92/1270 بود. وی با بیان اینکه در بازه‌های زمانی سال 76 تاکنون که دریاچه روند خشک‌شدن را گرفته است 40 میلیارد مترمکعب آب به دریاچه منتقل شده است، افزود: روند خشک‌شدن دریاچه ارومیه در شرایطی است که متاسفانه تبخیر آب به دلیل وسعت 550 هزار هکتاری و عمق 6 متری آب بالاست. وی ادامه داد: در سال‌های اخیر 40 میلیارد مترمکعب آب به دریاچه منتقل شده در صورتی که باید 5/66 میلیارد مترمکعب وارد می‌شد یعنی ما نتوانستیم در این سال‌ها 26 میلیارد مترمکعب کسری آب دریاچه ارومیه را جبران کنیم.