روابط روسیه و آمریکا از روز پنجشنبه 10 بهمن و بعد از انتشار گزارش روزنامه نیویورک تایمز درباره آزمایش موشک کروز از سوی مسکو، بار دیگر متشنج شده است. به گزارش مهر، «میخائیل اولیانوف» مسؤول اداره خلع سلاح و امنیت وزارت خارجه روسیه، روز یکشنبه 13 بهمن گفت: مسکو هنوز امیدوار به رسیدن به توافقی با واشنگتن درباره سپر موشکی است. چنین موقعیتی وجود داشته و همه مسائل در این باره به اراده سیاسی آمریکا بستگی دارد. نقض معاهده 1987
اما گزارش روز پنجشنبه نیویورک تایمز درباره اینکه روسیه اقدام به آزمایش نسل جدیدی از موشکهای کروز کرده، موجب شده تا آمریکا دستاویز جدیدی درباره انتقاد از روسیه بهدست آورد. در همین رابطه «جن ساکی»، سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا عنوان کرد با توجه به گزارشات موجود مبنی بر پرتاب یک موشک کروز توسط روسیه، واشنگتن در حال بررسی احتمال نقض معاهده کنترل تسلیحات 1987 توسط مسکو است. به گفته ساکی، واشنگتن در حال بررسی این موضوع است تا نقض احتمالی معاهده کنترل تسلیحات روسیه - آمریکا که در سال 1987 توسط رونالد ریگان، رئیسجمهور وقت آمریکا و همتای روس وی، میخائیل گورباچف به امضا رسید را مشخص کند. علاوه بر این، یک مقام ناتو نیز عنوان کرد این یک موضوع مهم بوده و معاهده کنترل موشکهای میان برد 1987، برای امنیت ناحیه اروپا و آتلانتیک، موضوعی کلیدی محسوب میشود. براساس توافق دوجانبهای که در سال 1987 بین میخائیل گورباچف و رونالد ریگان، روسای وقت جمهوری شوروی و آمریکا، منعقد شد طرفین متعهد شدند موشکهای بالستیک و کروز موجود در زرادخانه خود را که برد آنها بین 300 تا 3400 مایل باشد، امحا کنند. بر پایه همین توافق، آزمایش موشکهای مذکور و تولید و انباشت آنها هم باید متوقف میشد. بر همین اساس نیز اکنون جمهوریخواهان آمریکایی، آزمایش جدید موشکی روسیه را نقض این توافقنامه میدانند.
تنشی به قدمت بیش از نیم قرن
شاید بتوان در یک قرن اخیر ماجرای خلیج خوکها را نقطه آغازین تقابل جدید آمریکا با اتحاد جماهیر شوروی و سپس روسیه دانست. اکتبر سال 1962 هواپیماهای جاسوسی آمریکا بر فراز آسمان کوبا به پرواز درآمدند و عکسهایی از تأسیسات اتحاد جماهیر شوروی گرفتند. دوربینهای آمریکایی، عکسهایی از پایگاههای اتحاد جماهیر شوروی در کوبا گرفتند که در آن، موشکهای پیشرفته روسی به سمت ایالات متحده آمریکا هدف گرفته شده بود. کندی بلافاصله محاصره دریایی کوبا را در دستور کار قرار داده و به خروشچف اولتیماتوم داد. این آغاز بحران موشکی کوبا بود که طی آن زمزمههای از سرگیری جنگ جهانی سوم تقویت شده بود. پیش از آن و در سال 1961 یک عملیات نظامی توسط آژانس اطلاعات مرکزی آمریکا برای ساقطکردن حکومت کمونیستی فیدل کاسترو در کوبا طراحی شده بود که ناموفق بود. پس از شکست عملیات آمریکایی خلیج خوکها، شوروی موشکهایی را به بهانه محافظت از کوبا در برابر حمله ایالات متحده آمریکا در کوبا مستقر کرد. از نظر شوروی این کار به همان اندازه توجیهپذیر بود که قرار گرفتن کلاهکهای هستهای توسط آمریکا در بریتانیا، ایتالیا، یونان و مهمتر از همه ترکیه. اما در نهایت خروشچف پذیرفت عقبنشینی کند به شرط آنکه آمریکاییها نیز از محاصره کوبا دست بردارند. از سال 1960 تاکنون، همواره یک پیمان و مبنای حقوقی میان مسکو و واشنگتن وجود داشته که هر دو طرف را به کنترل تسلیحات راهبردی ملزم ساخته است. در آخرین پیمانی که میان آمریکا و اتحاد جماهیر شوروی در 31 جولای سال 1991، 5 ماه پیش از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی امضا شد و بین آمریکا و روسیه و 3 کشور از اتحاد جماهیر شوروی سابق (بلاروس، قزاقستان و اوکراین) لازمالاجرا باقی ماند، هر دو کشور حق داشتند حداکثر 6 هزار کلاهک هستهای آماده پرتاب و هزار و ۶۰۰ موشک حملکننده در اختیار داشته باشند.
عاملی برای فشار جمهوریخواهان بر اوباما
تنشهای موشکی روسیه و غرب و بویژه آمریکا در سالهای اخیر همواره وجود داشته و برای مثال اواخر سال میلادی گذشته (کمتر از 2 ماه پیش) خبر استقرار موشکهای اسکندر روسیه در نزدیکی مرزهای اروپا بار دیگر مناقشه انگیز شد. با این وجود اما گزارش روز پنجشنبه 10 بهمن روزنامه نیویورکتایمز بهانهای مناسب به دست جمهوریخواهان داد تا از سیاست «باراک اوباما» در مقابله با تهدیدهای موشکی روسیه انتقاد کنند. میتوان متصور شد که تنشهای موشکی میان روسیه و آمریکا همچنان ادامه خواهد داشت و ممکن است اوباما برای مدت زیادی نتواند در برابر فشار جمهوریخواهان مقاومت کند و بار دیگر روسیه همانطور که «میت رامنی» رقیب اوباما در انتخابات 2012 گفته بود، تبدیل به دشمن شماره یک آمریکا شود.