محسن جندقی: رخشان بنی اعتماد همه شخصیتهای فیلمهای گذشته خود را در فیلم جدیدش احیا کرده تا «زیر پوست شهر» و «روسری آبی» و «بانوی اردیبهشت» و «خونبازی» ورژن دهه 90 را شاهد باشیم. گلاب آدینه، مهدی هاشمی، محمدرضا فروتن، فرهاد اصلانی، فاطمه معتمد آریا، باران کوثری و بابک حمیدیان بازیگران فیلمهای گذشته بنیاعتماد بودند که در فیلم تازه او هم همان نقشها را هر چند کوتاه تکرار کردهاند. فیلم جدید بنیاعتماد به همین علت «قصهها» نام دارد و نمیتوان بازیگر نقش اولی در آن یافت. کسی که سینمای بنیاعتماد را میشناسد میداند نباید در «قصهها» به دنبال یک داستان سپید یا حداقل خاکستری باشد چراکه بنیاعتماد همواره نشان داده دوست دارد با نگاه جامعهشناسانه و روانشناسانه شخصیتهایش را بسازد و حالا همان شخصیتهایی که سالها پیش از گوشه سیاه جامعه روایت کرده بود در دهه 90 تکمیل میشوند. عباس «زیر پوست شهر» (با بازی محمد رضا فروتن) راننده تاکسی شده و هنوز از مافیای مواد مخدری که او موادشان را گم کرده فراری است. طوبی مادر عباس (با بازی گلاب آدینه) هنوز غصه پسرش علی را میخورد و دنبال آزاد کردن او از زندان است که به علت حضور در اغتشاشات دستگیر شده است. علی در فیلم «زیر پوست شهر» به علت حضور در اغتشاشات 1378 دستگیر شده و در فیلم «قصهها» نیز مشاهده میکنیم به علت حضور در اغتشاشات انتخابات 1388 دستگیر میشود. در فیلم قصهها سرنوشت معصومه «زیر آسمان شهر» (با بازی مهراوه شریفینیا) را هم میبینیم؛ همان دختر همسایه طوبی که به علت کتک خوردن از برادرش فراری شد و حالا عاقبت او را در فیلم «قصهها» میبینیم؛ یک زن بدکاره بدبخت و بیچاره!
تماشاگران علاقهمند به نوستالژی، سرانجام شخصیت نوبر (با بازی فاطمه معتمد آریا) در «روسری آبی» را هم در «قصهها» خواهند دید. حاج رسول «روسری آبی» (با بازی عزتالله انتظامی) که نوبر را صیغه کرده بود در «قصهها» در حال احتضار است و فقط نامه او را میبینیم. نوبر در فیلم جدید بنیاعتماد با یک کارگر بیسواد (با بازی فرهاد اصلانی) ازدواج کرده و زندگی درب و داغانی دارد و ارسال این نامه زندگی آنها را تحت تاثیر قرار میدهد.
آخرین فیلم رخشان بنیاعتماد قبل از «قصهها» خونبازی با موضوع اعتیاد بود. در آن فیلم سارا (با بازی باران کوثری دختر خود بنیاعتماد) دختری بود که در دام اعتیاد گرفتار شدهبود اما در «قصهها» ترک کرده است و با اراده آهنین به دنبال کمک به دختران و زنان معتاد دیگر است اما گرفتار یک معضل دیگر است. بنیاعتماد قصد داشته تاریخ سینمای خود و عاقبت شخصیتهای فیلمهای سابقش را در «قصهها» آرشیو کند و قطعا هواداران او که خاطرهای با فیلمهای گذشتهاش دارند از دیدن «قصهها» لذت میبرند. فیلم سیاه الزاما یک فیلم سیاهنما و بد نیست و «قصهها» هم در ردیف همین نوع فیلمها قرار میگیرد. رخشان بنیاعتماد با لشکر بازیگران ستاره و شناختهشده با لوکیشنهای فراوان یک فیلم با داستانهای زیاد ساخته که برخی از آنها عالی از آب درآمده است. قصه نوبر و کارگر بیسواد، قصه سارا و خاطرخواهش و قصه طوبی خیلی خوب اجرا شده و کمی از ویژگی ذاتی سینما که همان سرگرمی است در آن دیده میشود. اکثر بازیگرهای فراوان فیلم حرفهای هستند و قطعا نباید تماشاگر با دیدن فیلم خسته شود اما این اتفاق با دیدن «قصهها» میافتد. علت آن هم چفت و بست نداشتن قصههایی است که قرار است یک فیلم سینمایی کامل را بسازند و به هم ربط داشته باشند. برخی داستانهای «قصهها» کوتاه کوتاه هستند و برخی نسبتا بلند و برای اینکه بتوان اینها را تبدیل به یک فیلم سینمایی کرد باید فیلمنامهای قوی داشت و در کارگردانی و تدوین هوشیار بود اما رخشان بنیاعتماد نتوانسته از پس این کار دشوار برآید؛ ما در قصهها با بازی و اجراهای فوقالعاده مواجه هستیم که میکس و مخلوط آن نتیجه و محصول خوبی را ارائه نمیدهد. اگر از ساختار فیلم بگذریم و بخواهیم به محتوا بپردازیم باید مخاطبان را به فیلمهای سابق بنیاعتماد ارجاع دهیم. در قصهها با وجود اینکه تفکرات سیاسی القا میشود اما توسط چند دیالوگ چندین بار تاکید میشود این حرفها سیاسی نیست و کارگردان قصد داشته با این دیالوگها نشان دهد مخاطب با فیلمی مواجه خواهد بود که فقط معضلات اجتماعی را مطرح میکند و باید زیر پوست شهر را که در آن بدبختی و بیچارگی و ظلم به زنان هم وجود دارد، دید. بنیاعتماد در فیلمهای سابق بغضی داشته که در «قصهها» میترکد اما او نمیتواند به این سؤال پاسخ دهد که چه باید کرد؟ معضلهای اجتماعی را جمع کردن و فیلم سیاه ساختن الزاما یک کار اپوزیسیونی نیست اما بنیاعتماد تکلیف را روشن نمیکند که این فیلم را برای چه کسی ساخته؟ برای مردمی که بدبختی دارند؟ برای طبقه متوسط؟ برای روشنفکران؟ برای خواص؟ برای مسؤولان؟ یا برای دل خودش؟ آیا در هزاره سوم و سال 1392 مردم برای دیدن بدبختی و بیچارگی و بیپولی خود به سینما میروند یا برای اینکه سرگرم بشوند و حداقل تعقل و تفکری کنند و از آن لذت ببرند؟ جشنواره امسال پر است از فیلمهای اجتماعی که معضلات را بازگو میکند. آیا مردم از سینما این را میخواهند؟