گروه فرهنگ و هنر: دیروز آخرین اثر حاتمی‌کیا در کاخ جشنواره فیلم فجر در برج میلاد به نمایش درآمد و تحسین همگان را برانگیخت. همانطور که پیش‌بینی می‌شد نشست رسانه‌ای پس از نمایش فیلم شلوغ‌ترین روز خود را شاهد بود و سرانجام سکوت سنگین حاتمی‌کیا در نشست خبری بعد از نمایش «چ» شکست. به گزارش تسنیم، ظاهرا همه چیز مقرر شده بود تا سکوت 2ساله ابراهیم حاتمی‌کیا در نشست فیلم «چ» بشکند. حاتمی‌کیا با بازیگران و عوامل فنی فیلم مقابل دوربین‌های پرتعداد و خبرنگاران کنجکاو رسانه‌ها حاضر شدند تا پاسخگوی سوالات مختلف خبرنگاران باشند. بابک حمیدیان، سعید راد، مهدی سلطانی، مریلا زارعی، پژمان لشگری‌پور، فردین خلعتبری، مهدی حسینوند، حسین جعفریان فیلمبردار فیلم، عباس گلوندی و... حاضران در این نشست بودند و قرار بود محمود گبرلو اجرای مراسم را برعهده داشته باشد که به علت ازدحام جمعیت با تاخیر در سالن حاضر شد. حاتمی‌کیا در ابتدای این جلسه توضیحات کوتاهی درباره فیلم ارائه داد: سال 80 این ایده مطرح شد و مسیرش را طی کرد. 12- 10 سال است که این کار در ذهن ما بود اما به شکل فعال در همین زمان سه ساله اجرایی شد. به نسبت کارهای دیگری که کرده‌ام این فیلم برای من 3 برابر یک فیلم سینمایی عمر و وقت و انرژی گرفت. 5 و نیم ماه فیلمبرداری و 6 ماه مونتاژ و 16 ماه جلوه‌های ویژه در طول فیلم انجام شد و در حدود 70 دقیقه فیلم جلوه‌های ویژه لحاظ شده است. حاتمی‌کیا ادامه داد: این کار سختی برای من حساب می‌شد. من همیشه از ساخت فیلم شخصیت‌هایی که می‌شناسیم دوری می‌کردم. از طرف دیگر این فیلم یک اتفاق واقعی بود و همین هم کار را سخت‌تر می‌کرد چون ممکن بود نظرات مختلفی درباره فیلم مطرح شود اما در هر صورت فیلم «چ» فیلم شهید چمران، شهید فلاحی و شهید اصغر وصالی و به نمایندگی از کل مردم کردستان است. حاتمی‌کیا گفت: در عین حال آماده شنیدن همه نظرات درباره فیلم هستم. آنقدری که من تحقیق مفصل کرده‌ام این واقعه به این شکل بوده است. حتما آدم‌های دیگری هم بوده‌اند و حتما آدم‌های دیگری هم وسط بوده‌اند اما من اینها را دیدم. خیلی‌ها آخر فیلم در هلی‌کوپتر بوده‌اند که دیده نشدند.
عذرخواهی سعید راد
سعید راد، بازیگر نقش تیمسار فلاحی در این نشست با بیان اینکه با کلمه تشکر نمی‌توانم از حاتمی‌کیا تشکر کنم، گفت: علت آن این است که این مساله یک عقبه دارد و توضیح آن از حوصله جلسه خارج است. اعتبار این دوستان که از سیاه‌مشقی شروع کردند، امروز اعتباری شده برای سینمای ما در سطح جهان. از آقای حاتمی‌کیا می‌خواهم که در جلسه مطبوعاتی «چ» به من اجازه دهد درباره یک موضوع کوتاه گفت‌وگو کنم. او با اشاره به سخنان خود در مراسم افتتاحیه فیلم فجر ادامه داد: ما بازیگران آدم‌هایی هستیم با روانیات مختلف. با جنس و مفهوم نگاه یک بازیگر، بازیگران زیادی مانند شادروان شکیبایی، پرستویی، کیانیان و فریبرز عرب‌نیا در ایران خلق شدند. ما با روانیات خودمان زندگی می‌کنیم. با تفکر خودمان زندگی می‌کنیم. این شاخصه بازیگری است و باعث می‌شود شاید منطق از ما قدری دور شود. اگر سخنان من مزاحم دست‌اندرکاران فیلم فجر شد و با سخنان خودم برای آنها حاشیه به وجود آوردم از آنها عذرخواهی می‌کنم. راد ادامه داد: نظام ما در دنیا اثبات شده است. دنیا مقابل ایران اسلامی زانو زده است.
اگر حرفی زدم و دچار احساسات شخصی شدم، از منتقدان می‌خواهم با من طرف شوند. تقاضا می‌کنم با دست‌اندرکاران فجر مواجهه نکنند. نظام ما امروز تثبیت شده است. من شرمنده دست‌اندرکاران فیلم فجر شدم به خاطر حرف‌هایی که از سر احساس بیان کردم. ای‌کاش آنجا حداقل منطق داشتم و بر این اساس سخن می‌گفتم. بازیگر نقش تیمسار فلاحی ادامه داد: زمانی که حاتمی‌کیا مرا دعوت کرد آنقدر دچار شعف شدم که فیلم «دستبند» کیمیایی هم به من پیشنهاد شده بود اما بعد از یکسری صحبت‌ها در این فیلم حضور پیدا کردم و دوستان گفتند اگر بشود شاید پروژه دیگر را هم نگه دارند که من در این فیلم بازی کنم. راد در پایان گفت: امروز کاری را در «چ» شاهد بودیم که این سطح از کار در دنیا هر بخشش توسط یک کمپانی بزرگ جلو برده می‌شود. در کمپانی‌های بزرگ خارجی این فیلم را کار می‌کنند. تدوین، موزیک، رنگ، جلوه‌های ویژه و... همه تقسیم‌شده بین کمپانی‌های بزرگ است اما اینجا همه این کارها را یک فرد انجام داد. این جای تقدیر ویژه دارد. من می‌خواستم کنار دوربین جعفریان عکس یادگاری داشته باشم. این هنرمند بزرگ است که در چنین ترازی کار می‌کند. چون این بزرگان برای ما افتخار کسب کردند. تشکری نمی‌توانم از حاتمی‌کیا بکنم و می‌خواهم برای او بایستم و از شما هم می‌خواهم که شما هم برای ایشان بایستید و همگی برای او دست بزنیم. قائم مقامی مدیر تولید فیلم هم در سخنان کوتاهی گفت: خیلی خوشحالم که مدیر تولید این فیلم بودم. این فیلم از پروژه‌های سنگین سینما بود و عباس گلوندی و همه بچه‌های تدارکات و تولید و دکور واقعا سنگ تمام گذاشتند و یک شهر بزرگ را با همه جزئیات در یک مدت کوتاه ساختند. بابک حمیدیان، بازیگر نقش شهید وصالی نیز که بشدت هیجان‌زده شده بود در سخنان کوتاهی گفت: کاش در دنیای بهتری زندگی می‌کردیم که اگر قرار بود آدم‌ها احساساتی بشوند، کسی فکر نکند دارند ریا می‌کنند. برای اولین بار بود که فیلم را دیدم و حالا دارم به بچه‌های اصغر وصالی فکر می‌کنم، به بچه‌های دستمال سرخ. امیدوارم فرصت بیشتری به وجود بیاید که بیشتر حرف بزنیم. من اولین باری بود که فیلم را دیدم و نمی‌دانم باید به کی خسته نباشید بگویم و اصلا چه حرفی بزنم. سخنان حمیدیان با بغض او ناتمام ماند.
مریلا زارعی، بازیگر این فیلم نیز گفت: من احساسم چیزی شبیه احساس حمیدیان است. توفیق این را داشتم که برای بار سوم مقابل دوربین آقای حاتمی‌کیا بایستیم و الان هم افتخار می‌کنم که در این پروژه حضور داشتم. سلطانی، بازیگر دیگر فیلم هم گفت: من هم برای اولین بار بود که فیلم را می‌دیدم و بسیار خوشحالم که در این فیلم عظیم، تاثیرگذار و مفید حضور داشتم. فیلم چ فیلم مفیدی است از این نظر که افراطیون را دعوت می‌کند به صلح‌طلبی. من خوشحالم که در این اندیشه نقش کوچکی را داشتم.
اما بخش پرسش و پاسخ، بحث جذاب همه کنفرانس‌های مطبوعاتی با سوالی آغاز شد که واکنش تند حاتمی‌کیا را برانگیخت. خبرنگاری از حاتمی‌کیا پرسید که این فیلم بازگشت همیشگی شما به دفاع مقدس است؟ و حاتمی‌کیا اینگونه پاسخ داد: من فیلمسازم و هر چیزی که می‌سازم همینی است که می‌بینید، اینقدر مرا در قالب‌های سخت خودتان جا ندهید. من مثل گردش قمرها به دور سیاره‌ها هستم. گاهی نزدیک می‌شوم، گاهی دور. اما همینی هستم که می‌بینید. بدم هم می‌آید از اینکه برخی فرزندانم را نادیده می‌گیرند و برخی از فیلم‌هایم را متعلق به من ندانند. فیملسازی هستم که در زمان حال نفس می‌کشم، فرزند زمان خودم هستم و اساسا معنای این جمله بازگشت را نمی‌فهمم. همه‌اش می‌گویند حاتمی‌کیا بازگشته است. لطف می‌کنند دوستان اما نمی‌دانند که زخمه‌ای به ما وارد می‌کنند. ادامه سوال اول، پرسش از حاتمی‌کیا در مورد بافت دراماتیک فیلم بود. اینکه این دراماتیزه ساختن داستان خللی به روایت تاریخی هم وارد آورده است که حاتمی‌کیا اینگونه پاسخ داد: فیلمنامه اساسا همه‌اش درام و فن است و کار کردن در این حوزه یعنی کار کردن با درام. شرایط سینما به گونه‌ای است که اگر کسی دیگر بخواهد همین را بسازد از زاویه دیگری می‌بیند. من زبان خودم را داشتم و با عینک خودم این فیلم را ساختم. سوال بعدی درباره پایان‌بندی فیلم بود. حاتمی‌کیا ابتدا درباره بخشی از پایان فیلم که مربوط به پیام امام و آزادسازی پاوه بود، توضیح داد: اساسا مبنای این فیلم براساس پایانش برای من آغاز می‌شود. به لحاظ دارماتیکی من عمد داشتم که بگویم همه قهرمانان فیلم تا لحظه آخر بار دراماتیک فیلم را جلو بردند اما از لحاظ تاریخی حتما باید بگویم که این پیام امام اتفاق بشدت مهمی است اما نام خمینی فقط در پایان فیلم نیست، نام خمینی در کل فیلم می‌آید اما اینجا جلوه می‌کند. خبرنگار توضیح داد که منظورش همان سکانس وداع چمران با خانواده‌اش است که حاتمی‌کیا اینگونه توضیح داد: این پایان فیلم فضای مردانه‌ای دارد اما بحث مقاومت در پاوه فقط مردانه نیست و من تمایلی به دامن زدن به این فضای مردانه نداشتم. علاوه بر این، فکر می‌کنم چمران روزی چمران شد که این انقطاع را صورت داد و عین ابراهیم به این قربانگاه رفت. متاسفانه هیچ وقت در ایران به خانواده گذشته چمران اشاره نمی‌شود. چمران چهارتا بچه داشت و یک همسر آمریکایی و به نظرم مقام چمران از همین جا آغاز شد که با خانواده‌اش معامله کرد.