زهرا قزیلی: داستان آخرین روزهای زندگی شهید دکتر مصطفی چمران و اتفاقاتی که در 48 ساعت از زندگی چمران رخ داد. ابراهیم حاتمیکیا از کارگردانان صاحبنامی است که در هریک از جشنوارههای فیلم فجر حضور داشته، یکی از چهرههای جنجالی آن دوره به شمار رفته و مردم سینمای او را دنبال میکنند. با آغاز اولین نمایش فیلم «چ» (در کاخ جشنواره) آن را میتوان یکی از پرمخاطبترین فیلمهای جشنواره سی و دوم دانست و یکی از فیلمهای پرفروش اکران 93. حاتمیکیا پیش از این قصد داشت فیلمی از زندگی شهید چمران بسازد اما شرایط برای ساخت مهیا نبود تا اینکه بالاخره پروژه «چ» که به ماجرای یک 48 ساعت از حضور چمران در پاوه میپردازد از اواخر سال 89 آغاز شد. مهمترین نکته فیلم حاتمیکیا بار دیگر به سرگذشت و دنیای مردان بزرگ جنگ بازگشته است. البته او فیلمهای دیگرش از جمله «دعوت» را هم جنگی میداند اما در این فیلم به سراغ بخشی از زندگی مردی رفت که پیش از این در نامهای به یکی از خبرگزاریها آورده بود: «بارها گفتهام که آرزو میکنم آخرین کارم ساختن فیلمی درباره شهید چمران باشد و آن را بزرگترین انگیزه شخصی خودم میدانم».
یکی از تفاوتهای فیلم «چ» با دیگر آثار جنگی حاتمیکیا مکان آن است. مکان این فیلم صحنه و میدان جنگ نبود. حتی در زمان جنگ هم واقعه رخ نداده است. این فیلم در مردادماه 1358 میگذرد زمانی که هنوز جنگ آغاز نشده است. «چ» حکایت مردان جنگ است اما نه در زمان جنگ و دفاع 8 ساله با عراق؛ در جنگی داخلی که مقدمه حمله عراق به ایران است. صحنه جنگ در شهر پاوه است. در این فیلم صحنه نبرد بهخوبی تصویر شده است. مهارت کارگردان در به تصویر درآوردن صحنههای جنگ بر هیچکس پوشیده نیست. او بارها در جبهههای نبرد حضور داشته اما جنگ شهری و داخلی با نبرد روبهروی دشمن خارجی متفاوت است اما حاتمیکیا از عهده سکانسهای نفسگیر درگیری شهری و سقوط هلیکوپتر بهخوبی برآمده است.
شخصیت دکتر مصطفی چمران با تحقیقات مفصل و مکرر نویسنده اثر خلق شده است. در کنار او شخصیت تیمسار فلاحی (سعید راد) و علیاصغر وصالی (بابک حمیدیان) بهخوبی مورد توجه قرار گرفته است همچنین هانا که نماینده مردم شهر پاوه است در پیشبرد داستان حضور
چشمگیری دارد.
فیلمساز از زوایای مختلف به چمران نزدیک میشود، علاوه بر آنکه او در ابتدای فیلم توسط وصالی، چریک معرفی میشود اما او اهل مذاکره، تعمق و تفکر است. علاوه بر خلاقیت در چگونگی طراحی رزم، در جایی عرفان و سیر و سلوک او و راز و نیازش را هم میبینیم. دکتر چمران طبعی شاعرانه و هنرمند دارد و فیلمساز از این وجه شخصیتی او غافل نشده و در فیلم زمانی که چمران به دیدن همرزمش (اصغر وصالی) در بیمارستان میرود در کنار راه گلی از روی زمین برداشته و آن را روی قنداق تفنگ سیروان میگذارد. حاتمیکیا تلاش کرده تا در مدت زمان کوتاهی (48 ساعت) که در اختیار دارد به جنبههای مختلف چمران بپردازد. از سوی دیگر فیلمساز دشمن را هم به درستی تصویر میکند. دکتر عنایتی (محمدمهدی سلطانی) را یکی از همدانشگاهیهای چمران معرفی میکند و خواستههایش را با درایت بیان میکند.
با وجود کارنامه پربار تلویزیون در ساخت آثاری که شخصیتمحور هستند و تاکنون شخصیتهای معاصر و گذشته را معرفی کرده اما «چ» در سینما میتواند سرآغاز گونه مغفول مانده فیلمهای زندگینامهای باشد. حاتمیکیا این بار به وقایعی از زمان انقلاب میپردازد؛ زمانی که کشور ملتهب و آبستن حوادث مختلفی بود، هیچ فیلمسازی اینگونه به سراغ وقایع آن دوران نرفته اما او با برشی از زندگی چمران به سراغ وقایع رخ داده در اوایل انقلاب رفت که تاکنون به تصویر کشیده نشده است یا اگر تصویر شده درحد درگیریهای ساواک با مبارزان و تعقیب و گریزهای انقلابیون بوده است.
استفاده حاتمیکیا از جلوههای ویژه، پیشتولید مناسب، بازسازی صحنههای مربوط به شهر پاوه و نبرد که تقریبا نیمی از فیلم را به خود اختصاص میدهد توانسته «چ» را به لحاظ بصری تماشایی و چشمنواز کند و بار دیگر توانایی سازندهاش را به رخ بکشد. تصویرها و قابهای چشمنواز حسین جعفریان، صداگذاری شایسته علیرضا علویان، طراحی صحنه عباس بلوندی، موسیقی فردین خلعتبری و جلوههای ویژه میدانی حمید سلیمانی و بازیهای خوب بابک حمیدیان و مریلا زارعی از نگاه داوران جشنواره دور نمیماند. فیلم «چ» هم در بخش بهترین فیلم شانس سیمرغ خواهد داشت و هم در بخش بهترین کارگردانی.