وقتی هوا جان می‌گیرد
آلودگی هوا، قاتل خاموش مردم
سالانه 800 هزار نفر در جهان در اثر آلودگی هوا جان خود را از دست می‌دهند. سازمان جهانی بهداشت، میزان ضرر اقتصادی ناشی از آلاینده‌ها بر بیماری‌های جسمی را عدد 70 میلیارد دلار در سال تخمین می‌زند که رقم قابل ملاحظه‌ای است. در بعضی از کشورها تعداد افرادی که در اثر همین عامل جان خود را از دست می‌دهند بیشتر از قربانیان سوانح رانندگی هستند. علاوه بر اثرات زیانبار آلودگی هوا در مرگ و میر افراد، مواردی چون بیماری‌های مزمن تنفسی و ریوی، کم‌هوشی کودکان، کاهش بازده فکری و کاری افراد جامعه، تنش‌های عصبی و خستگی جسمی و روحی در طول روز و اثرات این عوامل بر افت سلامت اقتصادی و روانی جامعه و همچنین هزینه‌های درمانی و زمانی بهبود بیماران از جمله مواردی است که لزوم توجه جدی‌تر به مقوله آلودگی هوا و تلاش جهت کنترل آن را بیش از پیش نمایان می‌کند. براساس گزارش‌های سازمان جهانی بهداشت 5 درصد از سرطان‌های ریوی و یک درصد از مرگ و میرهای ناشی از عفونت‌های تنفسی در جهان بر اثر آلودگی هواست. مسلما در این میان کشور ما نیز از خطر آلاینده‌های هوا که از آن به‌عنوان «قاتل خاموش مردم» یاد می‌شود، در امان نیست به طوری که چندی پیش مدیرکل دفتر بررسی آلودگی هوای سازمان حفاظت محیط‌زیست اعلام کرد: «خطر آلودگی هوا از زلزله 6 ریشتری ناگوارتر است.» قاعدتا در این میان بیشترین مخاطرات و آسیب‌های ناشی از آلودگی هوا گریبانگیر مردم پایتخت و شهرهای بزرگ کشور می‌شود، به‌طوری که شهر تهران در 10 سال پیش از بین 3 هزارو 226 شهر دنیا رتبه 119 را به خود اختصاص داده بود. مرکز هماهنگی اطلاع‌رسانی آلودگی هوا که کمیته‌ای مرکب از نمایندگان وزارت بهداشت، اداره کل هواشناسی استان تهران، شرکت کنترل کیفیت هوا (وابسته به شهرداری تهران) و اداره کل حفاظت محیط‌زیست استان تهران است، در حال حاضر همه روزه براساس اطلاعات رسیده از ایستگاه‌های سنجش آلودگی هوا بر میزان غلظت همه آلاینده‌ها به غیر از «آلاینده ازن و دی‌اکسید نیتروژن» به پیش‌بینی وضعیت آلودگی هوای تهران می‌پردازد و وضعیت 24 ساعت آینده را پیش‌بینی می‌کند. دستگاه‌ها و سازمان‌های ذی‌ربط در امر آلودگی هوا نیز هرکدام به زعم خود سعی در کاهش آلودگی هوا دارند اما آنچه مسلم است، اقدامات و تمهیدات انجام شده در جهت کاهش آلودگی هوا، نتایج موفق و روشنی را در پی نداشته به‌طوری که موضوع آلودگی هوا به مجلس نیز کشیده نشد. همزمان با تشدید آلودگی هوای تهران در سال 84 بررسی این پرونده در کمیسیون اصل 90 آغاز شد. بر این اساس 15 دستگاه از جمله شهرداری تهران، وزارت صنایع، سازمان حفاظت محیط زیست، وزارت بهداشت، شورای شهر، استانداری تهران، سازمان حمل و نقل ترافیک، وزارت نفت، وزارت کشور، مدیران عامل شرکت‌های ایران‌خودرو، سایپا و معاونت برنامه‌ریزی ریاست‌جمهوری در ارتباط مستقیم باعث آلودگی هوای تهران معرفی شدند که کمیسیون اصل 90 مجلس در برگزاری جلسات متعدد و دریافت گزارش عملکرد این دستگاه‌ها براساس وظایف آنها، پرونده آلودگی هوای تهران را تکمیل کرد. در 31 اردیبهشت ماه سال جاری، کمیسیون اصل 90 مجلس شورای اسلامی به اعلام نتایج تخلفات دستگاه‌های مرتبط با آلودگی هوا در صحن علنی مجلس پرداخت. بررسی‌های سازمان بازرسی نیز نشان داد که عدم جدیت دستگاه‌های ذی‌ربط و عملکرد ضعیف آنها در انجام وظایف قانونی درباره پیشگیری و مقابله با عوامل آلایندگی هوا، روند رو به تزاید این پدیده مخاطره‌آمیز را تشدید کرده است. در این‌باره علی ریاض، یکی از اعضای کمیسیون اصل 90 به عمل نکردن تکالیف قانونی دستگاه‌های ذی‌ربط بویژه سازمان حفاظت محیط زیست اشاره می‌کند و می‌گوید: اگر سازمان حفاظت محیط‌زیست قدرت نظارت و پیشگیری را جدی می‌گرفت در حال حاضر در کاهش آلودگی هوای تهران موفق بودیم. آنچه مسلم است اینکه گرچه نقش سازمان حفاظت محیط زیست در ایجاد هوای پاک و سالم، از میان دیگر دستگاه‌های ذی‌ربط با آلودگی هوا بیشتر است اما حال که محققان ثابت کرده‌اند آلودگی هوا علاوه برایجاد بیماری‌های مهلک و خطر مرگ و میر، حتی بر میزان ضریب هوشی کودکان و میزان یادگیری و تمرکز آنان نیز تاثیر می‌گذارد و از مخاطرات آلودگی هوا به عنوان زلزله 6 ریشتری یاد می‌شود، به نظر می‌رسد که مقصر دانستن یکی از دستگاه‌های ذی‌ربط با آلودگی هوا، راهکار مناسبی برای مقابله با این قاتل خاموش نباشد و جا دارد، نمایندگان محترم مجلس با اهتمام و جدیت بیشتری موضوع آلودگی هوا را به طور همه‌جانبه مورد بررسی قرار دهند و به نتایج قابل قبولی دست یابند. در سال‌‌های اخیر طبق بررسی‌های به عمل آمده مشخص شده است که بیش از 87 درصد از آلودگی هوا مربوط به وسایل نقلیه و خودروهاست، اگرچه تاکنون اقدامات و تمهیدات گوناگونی در جهت پیشگیری از آلودگی هوا انجام شده است که از آن جمله می‌توان از توسعه ناوگان حمل و نقل عمومی، راه‌اندازی مراکز معاینه فنی خودروها، کنترل هوشمند ترافیک، ممنوعیت شماره‌گذاری اتوبوس‌ها و مینی‌بوس‌های دیزلی در تهران و شهرهای آلوده و افزایش و نصب مراکز سیستم سنجش آلاینده‌ها در نقاط مختلف نام برد اما تمهیدات انجام شده کافی نبوده است. به نظر می‌رسد علاوه بر اقدامات فوق اجرای تمهیدات دیگری از جمله الزام سازندگان خودروها به رعایت آخرین استانداردهای زیست محیطی، کنترل و اجباری کردن معاینه فنی برای تمام خودروها، جایگزینی خودروهای نو و دارای استانداردهای بالاتر به جای خودروهای فرسوده، توسعه معابر، خیابان‌ها و ارتقای سیستم مدیریت ترافیک شهر و اعمال ضوابط محدوده طرح ترافیک و تشدید آن در شهرهای آلوده ضروری است.
* کارشناس وزارت بهداشت،
درمان و آموزش پزشکی آلودگی هوا، قاتل خاموش مردم
وقتی هوا جان می‌گیرد
آلودگی هوا، قاتل خاموش مردم
سالانه 800 هزار نفر در جهان در اثر آلودگی هوا جان خود را از دست می‌دهند. سازمان جهانی بهداشت، میزان ضرر اقتصادی ناشی از آلاینده‌ها بر بیماری‌های جسمی را عدد 70 میلیارد دلار در سال تخمین می‌زند که رقم قابل ملاحظه‌ای است. در بعضی از کشورها تعداد افرادی که در اثر همین عامل جان خود را از دست می‌دهند بیشتر از قربانیان سوانح رانندگی هستند. علاوه بر اثرات زیانبار آلودگی هوا در مرگ و میر افراد، مواردی چون بیماری‌های مزمن تنفسی و ریوی، کم‌هوشی کودکان، کاهش بازده فکری و کاری افراد جامعه، تنش‌های عصبی و خستگی جسمی و روحی در طول روز و اثرات این عوامل بر افت سلامت اقتصادی و روانی جامعه و همچنین هزینه‌های درمانی و زمانی بهبود بیماران از جمله مواردی است که لزوم توجه جدی‌تر به مقوله آلودگی هوا و تلاش جهت کنترل آن را بیش از پیش نمایان می‌کند. براساس گزارش‌های سازمان جهانی بهداشت 5 درصد از سرطان‌های ریوی و یک درصد از مرگ و میرهای ناشی از عفونت‌های تنفسی در جهان بر اثر آلودگی هواست. مسلما در این میان کشور ما نیز از خطر آلاینده‌های هوا که از آن به‌عنوان «قاتل خاموش مردم» یاد می‌شود، در امان نیست به طوری که چندی پیش مدیرکل دفتر بررسی آلودگی هوای سازمان حفاظت محیط‌زیست اعلام کرد: «خطر آلودگی هوا از زلزله 6 ریشتری ناگوارتر است.» قاعدتا در این میان بیشترین مخاطرات و آسیب‌های ناشی از آلودگی هوا گریبانگیر مردم پایتخت و شهرهای بزرگ کشور می‌شود، به‌طوری که شهر تهران در 10 سال پیش از بین 3 هزارو 226 شهر دنیا رتبه 119 را به خود اختصاص داده بود. مرکز هماهنگی اطلاع‌رسانی آلودگی هوا که کمیته‌ای مرکب از نمایندگان وزارت بهداشت، اداره کل هواشناسی استان تهران، شرکت کنترل کیفیت هوا (وابسته به شهرداری تهران) و اداره کل حفاظت محیط‌زیست استان تهران است، در حال حاضر همه روزه براساس اطلاعات رسیده از ایستگاه‌های سنجش آلودگی هوا بر میزان غلظت همه آلاینده‌ها به غیر از «آلاینده ازن و دی‌اکسید نیتروژن» به پیش‌بینی وضعیت آلودگی هوای تهران می‌پردازد و وضعیت 24 ساعت آینده را پیش‌بینی می‌کند. دستگاه‌ها و سازمان‌های ذی‌ربط در امر آلودگی هوا نیز هرکدام به زعم خود سعی در کاهش آلودگی هوا دارند اما آنچه مسلم است، اقدامات و تمهیدات انجام شده در جهت کاهش آلودگی هوا، نتایج موفق و روشنی را در پی نداشته به‌طوری که موضوع آلودگی هوا به مجلس نیز کشیده نشد. همزمان با تشدید آلودگی هوای تهران در سال 84 بررسی این پرونده در کمیسیون اصل 90 آغاز شد. بر این اساس 15 دستگاه از جمله شهرداری تهران، وزارت صنایع، سازمان حفاظت محیط زیست، وزارت بهداشت، شورای شهر، استانداری تهران، سازمان حمل و نقل ترافیک، وزارت نفت، وزارت کشور، مدیران عامل شرکت‌های ایران‌خودرو، سایپا و معاونت برنامه‌ریزی ریاست‌جمهوری در ارتباط مستقیم باعث آلودگی هوای تهران معرفی شدند که کمیسیون اصل 90 مجلس در برگزاری جلسات متعدد و دریافت گزارش عملکرد این دستگاه‌ها براساس وظایف آنها، پرونده آلودگی هوای تهران را تکمیل کرد. در 31 اردیبهشت ماه سال جاری، کمیسیون اصل 90 مجلس شورای اسلامی به اعلام نتایج تخلفات دستگاه‌های مرتبط با آلودگی هوا در صحن علنی مجلس پرداخت. بررسی‌های سازمان بازرسی نیز نشان داد که عدم جدیت دستگاه‌های ذی‌ربط و عملکرد ضعیف آنها در انجام وظایف قانونی درباره پیشگیری و مقابله با عوامل آلایندگی هوا، روند رو به تزاید این پدیده مخاطره‌آمیز را تشدید کرده است. در این‌باره علی ریاض، یکی از اعضای کمیسیون اصل 90 به عمل نکردن تکالیف قانونی دستگاه‌های ذی‌ربط بویژه سازمان حفاظت محیط زیست اشاره می‌کند و می‌گوید: اگر سازمان حفاظت محیط‌زیست قدرت نظارت و پیشگیری را جدی می‌گرفت در حال حاضر در کاهش آلودگی هوای تهران موفق بودیم. آنچه مسلم است اینکه گرچه نقش سازمان حفاظت محیط زیست در ایجاد هوای پاک و سالم، از میان دیگر دستگاه‌های ذی‌ربط با آلودگی هوا بیشتر است اما حال که محققان ثابت کرده‌اند آلودگی هوا علاوه برایجاد بیماری‌های مهلک و خطر مرگ و میر، حتی بر میزان ضریب هوشی کودکان و میزان یادگیری و تمرکز آنان نیز تاثیر می‌گذارد و از مخاطرات آلودگی هوا به عنوان زلزله 6 ریشتری یاد می‌شود، به نظر می‌رسد که مقصر دانستن یکی از دستگاه‌های ذی‌ربط با آلودگی هوا، راهکار مناسبی برای مقابله با این قاتل خاموش نباشد و جا دارد، نمایندگان محترم مجلس با اهتمام و جدیت بیشتری موضوع آلودگی هوا را به طور همه‌جانبه مورد بررسی قرار دهند و به نتایج قابل قبولی دست یابند. در سال‌‌های اخیر طبق بررسی‌های به عمل آمده مشخص شده است که بیش از 87 درصد از آلودگی هوا مربوط به وسایل نقلیه و خودروهاست، اگرچه تاکنون اقدامات و تمهیدات گوناگونی در جهت پیشگیری از آلودگی هوا انجام شده است که از آن جمله می‌توان از توسعه ناوگان حمل و نقل عمومی، راه‌اندازی مراکز معاینه فنی خودروها، کنترل هوشمند ترافیک، ممنوعیت شماره‌گذاری اتوبوس‌ها و مینی‌بوس‌های دیزلی در تهران و شهرهای آلوده و افزایش و نصب مراکز سیستم سنجش آلاینده‌ها در نقاط مختلف نام برد اما تمهیدات انجام شده کافی نبوده است. به نظر می‌رسد علاوه بر اقدامات فوق اجرای تمهیدات دیگری از جمله الزام سازندگان خودروها به رعایت آخرین استانداردهای زیست محیطی، کنترل و اجباری کردن معاینه فنی برای تمام خودروها، جایگزینی خودروهای نو و دارای استانداردهای بالاتر به جای خودروهای فرسوده، توسعه معابر، خیابان‌ها و ارتقای سیستم مدیریت ترافیک شهر و اعمال ضوابط محدوده طرح ترافیک و تشدید آن در شهرهای آلوده ضروری است.
* کارشناس وزارت بهداشت،
درمان و آموزش پزشکی ارسال نظر
پربیننده