ملو درامی موفق

لیلا صداقت‌نژاد: منوچهر هادی با «زندگی جای دیگری است» نشان می‌دهد که مسیر خود در حوزه ملودرام‌سازی فاخر را یافته است. او قصه‌گویی بدون ادا و اصول را سرلوحه کار خود قرار داده و تلاش کرده در تمام آثارش اعم از فیلم یا سریال بر قصه متمرکز شود. می‌توان به‌راحتی نتایج مثبت بازنویسی‌های مکرر فیلمنامه، مشورت گرفتن از دیگر فیلمنامه‌نویسان و اعتقاد به فیلمنامه‌نویسی گروهی را در کارهای هادی دید. او برخلاف همکارانش در پی ثبت ‌نام خود به عنوان تنها نویسنده فیلمنامه آثارش نیست بلکه به کار گروهی و این نکته که «دو فکر بهتر از یک فکر است» بشدت معتقد است. هادی بارها فیلمنامه را از صافی‌های مختلف می‌گذراند، متن را دقیق رتوش می‌کند و برای نهایی کردن سناریو عجله ندارد. او به‌خوبی دریافته که سناریو هسته مرکزی و جانمایه یک فیلم سینمایی است. فیلم‌های منوچهر هادی، پل بین هنر و تجارت محسوب می‌شوند. «زندگی...» نسبت به آثار قبلی سازنده‌اش فیلم پخته‌تر و تصویری‌تری است. فیلم قصه زندگی بهیاری به نام داوود(حامد بهداد) است که بیماران زیادی را از مرگ رهانده اما درمی‌یابد که تومور مغزی دارد و به همین خاطر چند ماهی بیشتر زنده نخواهد ماند. او در فرصت اندک باقیمانده می‌کوشد گره از مشکل همسر سابقش شهرزاد (نیکی کریمی) بگشاید، با پسرش پویا مهربان‌تر باشد، از همسر صیغه‌ای‌اش نفیسه (یکتا ناصر) دلجویی کند و... . ایده اولیه علی‌الظاهر تکراری و کلیشه‌ای است اما کاملا مشخص است که تیم نویسندگی فیلم (منوچهر هادی، پدرام کریمی و بابک کایدان) تمام تلاش خود را مصروف مبارزه با کلیشه و تم‌های تکراری کرده‌اند، در این زمینه می‌توان اشاره کرد به تصویری که فیلم از زن صیغه‌ای ارائه می‌دهد. معمولا در فیلم‌های ایران چنین کاراکتری دافعه‌برانگیز است اما در «زندگی...» اصلا چنین نیست و اتفاقا نفیسه شخصیتی مثبت تلقی می‌شود و بشدت جذاب و توجه‌برانگیز است ضمن آنکه به واسطه وجود چنین کاراکتری فیلمنامه‌نویس‌ها توانسته‌اند طنز ظریفی را به پیکره قصه تزریق کنند. یک صحنه کلیشه‌ای رایج در فیلم‌هایی که به موضوعاتی همچون صیغه، تعدد زوجات و... می‌پردازند، صحنه رویارویی همسران مرد با یکدیگر است در حالی که در فیلم «زندگی...» دو زن زندگی داوود هرگز با یکدیگر روبه‌رو نمی‌شوند. رعایت کلیشه‌گریزی سبب شده مخاطب نتواند به راحتی فرجام رخدادها را حدس بزند از همین رو فیلم همیشه چند گام جلوتر از مخاطب پیش می‌رود و همین نکته است که تماشاگر را وامی‌دارد تا پایان با فیلم همراه شود. سوژه فیلم پتانسیل صدور شعارهای اخلاقی را دارد اما فیلمنامه‌نویس‌ها عمدا نگذاشته‌اند متن به سمت اخلاقگرایی توی‌ذوق‌زننده برود به همین خاطر هم فیلم بر دل تماشاگر می‌نشیند و پیام نهفته در آن با جاذبه زیاد توسط بیننده دریافت می‌شود در حالی که اگر این پیام به شکل مستقیم ارائه می‌شد دافعه مخاطب را در پی داشت. فیلم از شخصیت‌پردازی بسیار خوبی برخوردار است. آدم‌ها هویت تعریف شده و مشخصی دارند حتی بچه‌ها که در بسیاری از ملودرام‌های ایرانی حکم آکسسوار را دارند! با وجود آنکه برانگیختن حس همذات‌پنداری بیننده نسبت به تک تک یا بیشتر شخصیت‌ها کار چندان آسانی نیست اما در «زندگی...» این اتفاق افتاده؛ بیننده نگران سرنوشت داوود، شهرزاد، علی (پارسا پیروزفر)، بچه‌ها و حتی زن صیغه‌ای است. فیلم واجد کنش‌ها و واکنش‌های بسیار ظریفی است که بعضا در پیشبرد قصه نقشی ندارند اما به کار شخصیت‌پردازی می‌آیند و بر جذابیت‌های آن می‌افزایند مثلا به یاد بیاورید صحنه‌ای را که پدر و پسر با هم سیگار می‌کشند و تمام قالب‌های شکل گرفته در ذهن تماشاگر را درهم می‌ریزند. هادی در خلق نشانه‌های تصویری و توجه به نمودهای بصری فیلمش تا حدودی موفق است. در سکانس آغازین داوود را در بالکن مطب پزشک می‌بینیم که در حال سیگار کشیدن است، تصویر آینه‌ای او در شیشه در بالکن افتاده و ما در نمای کلی، دو تصویر همسان از این شخصیت می‌بینیم گویی که داوود از خود روی گردانده و به خودش پشت کرده است و با هر پک عمیقی که به سیگار می‌زند بخشی از وجودش آب می‌شود. در صحنه خروج شبانه پویا از خانه همچنین سکانس‌های پایانی نیز تمام موضوع به صورت تصویری کار شده است. کارگردان علاوه بر تصویر به صوت هم بها داده است در صحنه‌ای که داوود پی می‌برد که مبتلا به سرطان شده است او را در خروجی مطب دکتر می‌بینیم که گیج و سردرگم با گام‌هایی لرزان وارد خیابان می‌شود و بی‌هدف راه می‌رود. هادی برای نمایش اندوه درونی داوود تمام این صحنه را به شیوه اسلوموشن گرفته و روی تصاویر صدای نفس کشیدن او را سوار کرده است. «زندگی...» یکی از موفق‌ترین ملودرام‌های ایرانی این سال‌هاست.