حجت‌الاسلام والمسلمین سیدسعید لواسانی:معه اسلامی بر پایه محبت به خدا شکل می‌گیرد. یعنی آنچه موجب قوام آن است محبت به خدا و عمل به دستورات دینی است و اگر کسی یا کسانی در این جامعه باشند که به دستورات دینی عمل کنند، اهل مجالس دعا و ذکر مصیبت اهل بیت علیهم‌السلام باشند اما نسبت به فریضه امر به معروف و نهی از منکر کاهل باشند، آیا این افراد از ایمان حقیقی برخوردارند؟ گفتیم روح ایمان محبت به خداست و چنین افرادی که نسبت به محرمات بی‌تفاوت هستند، روح ایمان ندارند. بلکه صرفا در حد جسم و ظواهر دینی باقی مانده‌اند. مگر می‌شود نسبت به خدا ادعای محبت کرد و نسبت به عملی که خداوند از آن بیزار است، سکوت کرد؟ مگر نه اینکه خداوند اعمال بد و ناشایست را نهی می‌فرماید، آیا امکان دارد ما از این اعمال تنفر نداشته باشیم و ادعای محبت کنیم؟ اگر چنین شد، باید در اعمال دیگر خود نیز شک کنیم که یا از سر عادت است یا نفس به آنها فرمان می‌دهد. زیرا اگر مبنای آنها محبت خدا و قرب الهی بود، نسبت به مهم‌ترین رفتار دینی کاهل نمی‌ماندیم. بله اگر ما خدا را دوست داشته باشیم از اعمال و کردار ناشایست بیزار هستیم حداقل قلب‌مان از آنها ناراحت است. زیرا دوستی و محبت واقعی در قلب ما تجلی پیدا می‌کند و سوز و گداز ایجاد می‌کند و از کاری که محبوب ما را ناراحت کند، متنفرمان می‌کند. امتحان کنیم، کسی را که دوست داریم، اگر کسی نزد ما او را ناراحت و غمگین کند، حتما قلب‌مان متأثر می‌شود و در عمل هم تلاش می‌کنیم از او حمایت کنیم. اما نسبت به خدا ادعای دوستی می‌کنیم و از گناه بدمان نمی‌آید؟ این ایمان بدون روح است و چنین فرد و جامعه‌ای مرده است. نهج‌البلاغه را بخوانیم و کلام مولا را در برابر اصحاب سست‌عنصر بشنویم. «يَا أَشْبَاهَ الرِّجَالِ وَ لَا رِجَالَ حُلُومُ الْأَطْفَالِ وَ عُقُولُ رَبَّاتِ الْحِجَالِ لَوَدِدْتُ أَنِّي لَمْ أَرَكُمْ وَ لَمْ أَعْرِفْكُمْ مَعْرِفَهً وَ‌الله جَرَّتْ نَدَماً وَ أَعْقَبَتْ سَدَماً قَاتَلَكُمُالله لَقَدْ مَلَأْتُمْ قَلْبِي قَيْحاً وَ شَحَنْتُمْ صَدْرِي غَيْظاً وَ جَرَّعْتُمُونِي نُغَبَ التَّهْمَامِ أَنْفَاساً وَ أَفْسَدْتُمْ عَلَيَّ رَأْيِي بِالْعِصْيَانِ وَ الْخِذْلَانِ.» [نهج‌البلاغه: خطبه 27؛ ص: 70] «اى نامردان مردنما، دارندگان رؤياهاى كودكانه و عقل‌هايى به اندازه عقل زنان حجله‌نشين، اى كاش شما را نديده بودم و نمىشناختم. به خدا قسم حاصل شناختن شما پشيمانى و غم و غصه است. خدا شما را بكشد كه دلم را پر از خون كرديد و سينهام را مالامال خشم کردید و پى در پى جرعه اندوه به كامم ريختيد و تدبيرم را به نافرمانى و ترك يارى تباه كرديد.»
ملاحظه فرمایید این کلام امام علیه‌السلام نشان از جامعه‌ای می‌دهد که روح ایمان در آن مرده است. جامعه‌ای که نسبت به منکری چون معاویه، سستی می‌کند و چنین قلب امام علیه السلام را به درد می‌آورد. «يَا أَهْلَ الْعِرَاقِ فَإِنَّمَا أَنْتُمْ كَالْمَرْأَهِ الْحَامِلِ حَمَلَتْ فَلَمَّا أَتَمَّتْ أَمْلَصَتْ وَ مَاتَ قَيِّمُهَا وَ طَالَ تَأَيُّمُهَا وَ وَرِثَهَا أَبْعَدُهَا.» [نهج‌البلاغه: خطبه 70؛ ص: 100] «اى اهل عراق، شما همچون زن حاملهاى هستيد كه باردار شده و پس از دوران باردارى طفل مرده بزايد و شوهرش بميرد، و دوره بيوگي او طولانى شود و دورترين اشخاص ارث او را ببرد.» ببینید چگونه جامعه دینی درون‌تهی می‌شود!
بنابراین هرگونه سستی در امر به معروف و نهی از منکر به منزله بی‌روحی در ایمان ما است که جامعه را هم بدون روح می‌کند. بویژه با توجه به 2 مطلبی که از مولا نقل کردم، این وظیفه در برابر کارگزاران نظام بیشتر است و آنها نباید خود را از نقد عالمانه و دلسوزانه بری بدانند و نباید از سرزنش سرزنش‌گران هم ترسید، حتی اگر ما را متهم به کم‌سوادی، بی‌سوادی، پول از جای دیگرگرفتن، تازه‌انقلابی، یک‌شبه انقلابی و افراطی کنند. از چه بترسیم! از دنیایی که روی به ما ندارد، از کم دنیا که ماندنی نیست یا زیاد آخرت که از بین رفتنی نیست! امیرالمومنین علیه‌السلام اینجاست که با اشک فراوان می‌فرمایند: «أَيْنَ إِخْوَانِيَ الَّذِينَ رَكِبُوا الطَّرِيقَ وَ مَضَوْا عَلَى الْحَق؟ أَيْنَ عَمَّارٌ؟ وَ أَيْنَ ابْنُ التَّيِّهَانِ؟ وَ أَيْنَ ذُو الشَّهَادَتَيْنِ؟ وَ أَيْنَ نُظَرَاؤُهُمْ مِنْ إِخْوَانِهِمُ الَّذِينَ تَعَاقَدُوا عَلَى الْمَنِيَّه وَ أُبْرِدَ بِرُءُوسِهِمْ إِلَى الْفَجَرَهِ؟...أَوِّهِ عَلَى إِخْوَانِيَ الَّذِينَ تَلَوُا الْقُرْآنَ فَأَحْكَمُوهُ وَ تَدَبَّرُوا الْفَرْضَ فَأَقَامُوهُ أَحْيَوُا السُّنَّهَ وَ أَمَاتُوا الْبِدْعَهَ دُعُوا لِلْجِهَادِ فَأَجَابُوا وَ وَثِقُوا بِالْقَائِدِ فَاتَّبَعُوهُ» [نهج‌البلاغه؛ خطبه 182؛ ص: 264] «كجايند برادرانم كه راه را به حقيقت پیمودند و بر اساس حق از دنيا گذشتند؟ کجاست عمّار؟ کجاست ابن‌تيهان؟ و کجاست ذوالشهادتين؟ و كجايند نظيران آنان از برادرانشان كه بر جانبازى پيمان بستند و سرهاى پاكشان براى تبهكاران فرستاده شد؟... آه بر آن برادرانم كه قرآن را تلاوت كردند و آن را استوار داشتند و درباره واجبات انديشه کردند و آنها را برپا كردند، سنت را زنده کردند، و بدعت را مي‌راندند، به جهاد دعوت شدند و اجابت كردند، به رهبر خود اعتماد کردند و تابع او شدند.»