حجت‌الاسلام والمسلمین سیدسعید لواسانی:دیدیم که اگر حب خدا در قلب ما باشد، حتماً در برابر گناه عکس‌العمل نشان می‌دهیم، یعنی هم در قلب خود از گناه ناراحت می‌شویم و هم تلاش می‌کنیم نسبت به منکر موضع‌گیری کنیم. زیرا هر گناهی جنگ با خداست و مومن نمی‌تواند آن را تحمل کند. ضابطه کلی را توجه فرمایید. اگر ما به منکر راضی شدیم، داخل در منکر هستیم و اگر از آن خشمناک شدیم، داخل در حزب خداییم. و برعکس هم اگر به معروف خشنود شدیم، دوستدار خداییم و اگر از آن ناخشنود بودیم، داخل در جریانی هستیم که دشمن خداست. و در این امر فاصله مکانی و زمانی هم ملاک نیست. بنابراین وقتی خداوند از منکر ناخشنود است، نخستین وظیفه ما نیز آن است که در قلب خود، منکر را انکار کنیم. امام صادق «علیه‌السلام» می‌فرمایند: «حَسْبُ الْمُؤْمِنِ عِزّاً إِذَا رَأَى مُنْكَراً أَنْ يَعْلَمَ‌الله عَزَّ وَ جَلَّ مِنْ قَلْبِهِ إِنْكَارَهُ» [الکافی: 5/60] «عزت مومن را کفایت می‌کند که اگر کار ناشایستی را دید، آن را انکار کند و خدا از قلب او دانا است.» همچنین پیامبر اکرم صلی‌الله علیه و آله و سلم می‌فرمایند: «مَنْ شَهِدَ أَمْراً فَكَرِهَهُ كَانَ كَمَنْ غَابَ عَنْهُ وَ مَنْ غَابَ عَنْ أَمْرٍ فَرَضِيَهُ كَانَ كَمَنْ شَهِدَهُ» [وسائل‌الشیعه: 16/138] «کسی که شاهد امری باشد، و از آن بدش بیاید، مانند کسی است که از آن جریان کنار بوده است و کسی که از صحنه‌ای دور بوده و به آن خشنود شود، مانند آن است که در آن صحنه حضور داشته است.» یعنی وقتی در برابر گناه موضع می‌گیریم، گناهی که شاهد آن بوده‌ایم، در حقیقت ما از این گناه برکنار هستیم. اما اگر به گناهی که در جایی دور از ما انجام شده است، و از آن خشنود شدیم، ما هم به این گناه آلوده شده‌ایم. همین بیان با زبانی دیگر از حضرت امیر علیه‌السلام نقل شده است: «أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّمَا يَجْمَعُ النَّاسَ الرِّضَا وَ السُّخْطُ وَ إِنَّمَا عَقَرَ نَاقَهَ ثَمُودَ رَجُلٌ وَاحِدٌ فَعَمَّهُمُ‌الله بِالْعَذَابِ لَمَّا عَمُّوهُ بِالرِّضَا فَقَالَ سُبْحَانَهُ: «فَعَقَرُوها فَأَصْبَحُوا نادِمِينَ» [شعراء: 157] فَمَا كَانَ إِلَّا أَنْ خَارَتْ أَرْضُهُمْ بِالْخَسْفَهِ خُوَارَ السِّكَّهِ الْمُحْمَاه فِي الْأَرْضِ الْخَوَّارَه.» [نهج‌البلاغه: 319] «اى مردم، انسان‌ها در محور خشنودى و خشم جمع مى‌شوند. غير اين نبود كه شتر ثمود را يك نفر پى كرد، امّا عذاب خداوند همه را گرفت. چون همگان به آن برنامه رضايت دادند، خداوند سبحان فرمود: «همه آن را پى كردند، پس همه پشيمان شدند». آنگاه سرزمين آنان بر اثر فرورفتن صدا كرد، مانند صداى فرورفتن آهن داغ در زمين نرم و هموار.» پس ملاک اجتماع انسانی آن نیست که افرادی دور هم جمع شوند، بلکه ملاک آن است که آنان با دو عنصر خشنودی و خشم جمع شوند. یعنی آنچه جامعه انسانی را می‌سازد این دو عنصر است. اگر افرادی که در ظاهر هم از هم دور هستند، در خشنودی یا خشم از امری، هم‌‌راستا باشند، در حقیقت آنها جامعه را تشکیل داده‌اند، مثال آن مردم ثمود هستند که به عمل کسی که شتر صالح را پی کرد، خشنود بودند و خداوند همه آنان را در گناه او شریک دانست و همه را عذاب فرمود. ما نیز وقتی می‌شنویم، جریان تکفیری در سوریه جنایت می‌کند یا صهیونیست‌ها در فلسطین جنایت می‌کنند، و نسبت به کارهای آنها بی‌تفاوت هستیم و بلکه به دلیل فشار دشمنان بشریت، می‌گوییم مردم آن سامان‌ها را به حال خود رها کنیم، در جنایت صهیونیست‌ها و تکفیری‌ها شریک هستیم. بنابراین اگر ما دوستدار خدا هستیم، یقیناً دوستدار معروف هستیم و از منکر بدمان می‌آید، حال این معروف یا منکر در کنار ما رخ دهد یا در مناطقی دور از ما. ملاک و ضابطه روشن است: حقیقت خشنودی و ناخشنودی ما به خشنودی و ناخشنودی خدا برمی‌گردد. و این یعنی حب خدا در قلب ما ریشه دوانده است. چنین است که نسبت به کار افراد موضع داریم، اگر کار آنان مطابق رضای خدا بود، از آن فرد راضی و خشنود هستیم، زیرا خدا از او و کارش خشنود است و اگر کار آنان مطابق رضای خدا نبود، ما هم از آن فرد و کار او ناراضی هستیم، زیرا خدا از او ناخشنود است و این ضابطه‌ای نهایی در تشخیص امر به معروف و نهی از منکر و جایگاه ما در این فریضه است. بنابراین باید از منکر و بدی و اهل منکر هم نفرت داشت و هم اعراض کرد، و آنجا که وظیفه ما اقدام زبانی یا عملی است، به وظیفه خدا عمل کنیم و آنجا که چنین وظیفه‌ای نداریم، حداقل قلبمان از آن گرفته شود و با اهل منکر برخوردی توأم با ناراحتی داشته باشیم و ناراحتی خود را بروز دهیم. اینکه می‌گوییم حداقل وظیفه انکار قلبی است، معنایش آن است که این انکار باید در رفتار ظاهری ما هم بروز و ظهور داشته باشد، حداقل باید این ناراحتی را در رفتار خود نشان دهیم تا اهل منکر بفهمند که ما از کار آنها ناراضی هستیم.