نگاهی به اجلاس ریاض
مقاومت و اعراب مرتجع
جنگ 33 روزه حزب‌الله و رژیم صهیونیستی را می‌توان نقطه عطفی در جغرافیای سیاسی منطقه خاورمیانه دانست. این جنگ که به تفوق نظامی حزب‌الله بر رژیم صهیونیستی منجر شد، تابوی شکست‌ناپذیری ارتش عبری را درهم شکست، اما مسأله نظامی تنها یک بعد از جنگ جولای 2006 محسوب می‌شود و شاید بتوان ابعاد سیاسی آن را که کماکان ادامه دارد، از بعد نظامی نیز مهم‌تر دانست. در بعد سیاسی، اختلافات داخلی در رژیم صهیونیستی را می‌توان پیامد جنگ 33 روزه تلقی کرد؛ اختلافاتی که سبب شد ایهود اولمرت، در پی گزارش وینوگراد که بر شکست این رژیم در جنگ 33 روزه صحه گذاشت، استعفا کند و احزاب مختلف این رژیم هم در تشکیل کابینه ناکام بمانند و اولمرت مستعفی کماکان زمام امور را در دست داشته باشد.
فارغ از تأثیرات این جنگ بر ساختار سیاسی رژیم صهیونیستی، نبرد جولای 2006 فضای موجود در جهان عرب را دگرگون و قطب‌بندی‌های جدیدی را میان اعراب ترسیم کرد. در آن برهه برخی از کشورهای بزرگ عربی نظیر عربستان، اقدام حزب‌الله در به اسارت گرفتن دو سرباز اسرائیلی را ماجراجویی توصیف کردند و با این موضع‌گیری زمینه را برای تشدید فشار نظامی صهیونیست‌ها بر حزب‌الله فراهم ساختند. مصر و اردن نیز از طرق مختلف به عربستان پیوستند و به همراه رژیم صهیونیستی و غرب، در مقابل حزب‌الله صف‌آرایی کردند. در مقابل این کشورها، سوریه که همواره در زمره کشورهای حامی مقاومت محسوب می‌شده است، به دفاع از حزب‌الله روی آورد،
از این رو اختلافات کهنه کشورهای عربی در زمان جنگ 33 روزه سر باز کرد و آشکار شد اما جنگ 22 روزه غزه نیز عمق این شکاف را بیش از پیش نشان داد. در جریان این جنگ مثلث ارتجاع نه‌تنها فاصله خود را با مقاومت حفظ که آن را افزایش داد. در طول این نبرد، قاهره با بسته نگاه داشتن گذرگاه رفح بیشترین خدمت را به رژیم صهیونیستی کرد و حتی در فضای پس از جنگ و در جریان مذاکرات نیز از هیچ کوششی برای تأمین منافع تل آویو فروگذار نکرد.
در آن سوی ماجرا، سوریه کماکان به دفاع از مقاومت فلسطین پایبند بود و قطر نیز تا حد زیادی به صف کشورهای حامی مقاومت پیوست. دوحه که رقابت دیرینی با عربستان درباره رهبری جهان عرب دارد، می‌کوشد از طریق حمایت از مقاومت، نگاه اعراب را به سوی خود جلب کند لذا حتی در فضای پس از جنگ، کشورهای مرتجع عربی به رهبری عربستان از شرکت در اجلاس دوحه سر باز زدند تا هم بار دیگر کشتارهای رژیم صهیونیستی را تأیید کنند و هم عمق اختلافات خود را به نمایش بگذارند.
از این رو اعراب پس از فروکش کردن مسأله غزه به فکر پرکردن گسست میان خود افتادند بی‌توجه به آنکه این شکاف آنقدر عمیق است که با هیچ ملاتی پر نمی‌شود، از این رو اجلاس ریاض به دعوت سعود الفیصل، وزیر خارجه عربستان سعودی از بشار اسد، رئیس‌جمهور سوریه و حسنی مبارک، رئیس‌جمهور مصر و همچنین امیر کویت تشکیل شد. اعراب مرتجع در جریان این نشست می‌کوشیدند سوریه را از دایره کشورهای حامی مقاومت به رهبری ایران خارج کنند. این تلاش‌ها در شرایطی انجام می‌شد که دمشق مشکلاتی بنیادین با رژیم صهیونیستی دارد که عمده آنها به اشغال بلندی‌های جولان توسط رژیم صهیونیستی در سال 1346 باز می‌گردد. در این میان با توجه به اینکه سوریه با جدیت به دنبال بازگرداندن بلندی‌های جولان و منطقه جبل‌الشیخ است، بشار اسد به این اجلاس به‌عنوان دالانی برای آزادسازی احتمالی این منطقه نگاه می‌کرد چرا که وی نیز به خوبی می‌دانست عربستان سعودی و مصر به نیابت از رژیم صهیونیستی به منظور ایجاد شکاف در میان مقاومت منطقه در اجلاس حضور یافته‌اند.
کویت و اردن هم در این معادلات نقشی مستقل را ایفا نمی‌کردند لذا هدف کویت تقویت نقش عربستان و هدف اردن تقویت جایگاه مصر بود چرا که این دو کشور نیز از قدیم بر سر رهبری جهان عرب با یکدیگر رقابتی پنهان را دنبال می‌کنند.
از این رو و با توجه به این موضوع که دغدغه اصلی دمشق، آزادی بلندی‌های جولان است، به نظر نمی‌رسد، این موضوع در کوتاه مدت و حتی میان مدت رخ دهد چرا که در حال حاضر و با افزایش احتمال تشکیل یک کابینه افراطی به نخست وزیری بنیامین نتانیاهو، رژیم صهیونیستی به هیچ وجه حاضر نخواهد بود بر سر این مناطق با دولت دمشق به مذاکره بنشیند. افزون بر این سران رژیم صهیونیستی بر این باورند که واگذاری جولان به فروپاشی موجودیت این رژیم منجر می‌شود
کما اینکه عقب نشینی از غزه در سال 1384 را نیز موجب فروپاشی امنیت خود تلقی می‌کنند. به واقع مسأله جولان در نگاه سران دمشق و تل آویو تنها مسأله یک منطقه ژئوپلیتیک و ژئواستراتژیک نیست بلکه این مسأله تبدیل به نبردی هویتی میان دو طرف شده که هیچ کدام حاضر به کوتاه آمدن بر سر آن نیستند، از این رو باید تلاش کشورهای عربی مرتجع برای ایجاد رخنه و شکاف در مقاومت را از هم اکنون بیهوده و بی‌نتیجه دانست. دیدگاه
نگاهی به اجلاس ریاض
مقاومت و اعراب مرتجع
جنگ 33 روزه حزب‌الله و رژیم صهیونیستی را می‌توان نقطه عطفی در جغرافیای سیاسی منطقه خاورمیانه دانست. این جنگ که به تفوق نظامی حزب‌الله بر رژیم صهیونیستی منجر شد، تابوی شکست‌ناپذیری ارتش عبری را درهم شکست، اما مسأله نظامی تنها یک بعد از جنگ جولای 2006 محسوب می‌شود و شاید بتوان ابعاد سیاسی آن را که کماکان ادامه دارد، از بعد نظامی نیز مهم‌تر دانست. در بعد سیاسی، اختلافات داخلی در رژیم صهیونیستی را می‌توان پیامد جنگ 33 روزه تلقی کرد؛ اختلافاتی که سبب شد ایهود اولمرت، در پی گزارش وینوگراد که بر شکست این رژیم در جنگ 33 روزه صحه گذاشت، استعفا کند و احزاب مختلف این رژیم هم در تشکیل کابینه ناکام بمانند و اولمرت مستعفی کماکان زمام امور را در دست داشته باشد.
فارغ از تأثیرات این جنگ بر ساختار سیاسی رژیم صهیونیستی، نبرد جولای 2006 فضای موجود در جهان عرب را دگرگون و قطب‌بندی‌های جدیدی را میان اعراب ترسیم کرد. در آن برهه برخی از کشورهای بزرگ عربی نظیر عربستان، اقدام حزب‌الله در به اسارت گرفتن دو سرباز اسرائیلی را ماجراجویی توصیف کردند و با این موضع‌گیری زمینه را برای تشدید فشار نظامی صهیونیست‌ها بر حزب‌الله فراهم ساختند. مصر و اردن نیز از طرق مختلف به عربستان پیوستند و به همراه رژیم صهیونیستی و غرب، در مقابل حزب‌الله صف‌آرایی کردند. در مقابل این کشورها، سوریه که همواره در زمره کشورهای حامی مقاومت محسوب می‌شده است، به دفاع از حزب‌الله روی آورد،
از این رو اختلافات کهنه کشورهای عربی در زمان جنگ 33 روزه سر باز کرد و آشکار شد اما جنگ 22 روزه غزه نیز عمق این شکاف را بیش از پیش نشان داد. در جریان این جنگ مثلث ارتجاع نه‌تنها فاصله خود را با مقاومت حفظ که آن را افزایش داد. در طول این نبرد، قاهره با بسته نگاه داشتن گذرگاه رفح بیشترین خدمت را به رژیم صهیونیستی کرد و حتی در فضای پس از جنگ و در جریان مذاکرات نیز از هیچ کوششی برای تأمین منافع تل آویو فروگذار نکرد.
در آن سوی ماجرا، سوریه کماکان به دفاع از مقاومت فلسطین پایبند بود و قطر نیز تا حد زیادی به صف کشورهای حامی مقاومت پیوست. دوحه که رقابت دیرینی با عربستان درباره رهبری جهان عرب دارد، می‌کوشد از طریق حمایت از مقاومت، نگاه اعراب را به سوی خود جلب کند لذا حتی در فضای پس از جنگ، کشورهای مرتجع عربی به رهبری عربستان از شرکت در اجلاس دوحه سر باز زدند تا هم بار دیگر کشتارهای رژیم صهیونیستی را تأیید کنند و هم عمق اختلافات خود را به نمایش بگذارند.
از این رو اعراب پس از فروکش کردن مسأله غزه به فکر پرکردن گسست میان خود افتادند بی‌توجه به آنکه این شکاف آنقدر عمیق است که با هیچ ملاتی پر نمی‌شود، از این رو اجلاس ریاض به دعوت سعود الفیصل، وزیر خارجه عربستان سعودی از بشار اسد، رئیس‌جمهور سوریه و حسنی مبارک، رئیس‌جمهور مصر و همچنین امیر کویت تشکیل شد. اعراب مرتجع در جریان این نشست می‌کوشیدند سوریه را از دایره کشورهای حامی مقاومت به رهبری ایران خارج کنند. این تلاش‌ها در شرایطی انجام می‌شد که دمشق مشکلاتی بنیادین با رژیم صهیونیستی دارد که عمده آنها به اشغال بلندی‌های جولان توسط رژیم صهیونیستی در سال 1346 باز می‌گردد. در این میان با توجه به اینکه سوریه با جدیت به دنبال بازگرداندن بلندی‌های جولان و منطقه جبل‌الشیخ است، بشار اسد به این اجلاس به‌عنوان دالانی برای آزادسازی احتمالی این منطقه نگاه می‌کرد چرا که وی نیز به خوبی می‌دانست عربستان سعودی و مصر به نیابت از رژیم صهیونیستی به منظور ایجاد شکاف در میان مقاومت منطقه در اجلاس حضور یافته‌اند.
کویت و اردن هم در این معادلات نقشی مستقل را ایفا نمی‌کردند لذا هدف کویت تقویت نقش عربستان و هدف اردن تقویت جایگاه مصر بود چرا که این دو کشور نیز از قدیم بر سر رهبری جهان عرب با یکدیگر رقابتی پنهان را دنبال می‌کنند.
از این رو و با توجه به این موضوع که دغدغه اصلی دمشق، آزادی بلندی‌های جولان است، به نظر نمی‌رسد، این موضوع در کوتاه مدت و حتی میان مدت رخ دهد چرا که در حال حاضر و با افزایش احتمال تشکیل یک کابینه افراطی به نخست وزیری بنیامین نتانیاهو، رژیم صهیونیستی به هیچ وجه حاضر نخواهد بود بر سر این مناطق با دولت دمشق به مذاکره بنشیند. افزون بر این سران رژیم صهیونیستی بر این باورند که واگذاری جولان به فروپاشی موجودیت این رژیم منجر می‌شود
کما اینکه عقب نشینی از غزه در سال 1384 را نیز موجب فروپاشی امنیت خود تلقی می‌کنند. به واقع مسأله جولان در نگاه سران دمشق و تل آویو تنها مسأله یک منطقه ژئوپلیتیک و ژئواستراتژیک نیست بلکه این مسأله تبدیل به نبردی هویتی میان دو طرف شده که هیچ کدام حاضر به کوتاه آمدن بر سر آن نیستند، از این رو باید تلاش کشورهای عربی مرتجع برای ایجاد رخنه و شکاف در مقاومت را از هم اکنون بیهوده و بی‌نتیجه دانست. ارسال نظر
پربیننده