تداوم کش و قوس‌های سیاسی در پاکستان
سرزمین بحران
شبه قاره، همواره به عنوان یکی از بحران‌خیزترین مناطق جهان محسوب می‌شده و تکثر قومی- مذهبی و دخالت‌های خارجی همواره بستر را برای ایجاد ناآرامی‌ها در این منطقه استراتژیک فراهم کرده است. حتی پس از استقلال پاکستان از هند نیز این وضعیت بهبود نیافت و درگیری‌های سیاسی و نظامی دهلی و اسلام‌آباد از سویی و درگیری‌های داخلی در پاکستان در طول این مدت ادامه داشته است.
اکنون نیز بار دیگر بحران در پاکستان به اوج خود رسیده است. از بدو ائتلاف نواز شریف و آصف علی زرداری به عنوان روسای دو حزب مسلم لیگ (شاخه نواز) و مردم، مشخص بود که نزدیکی زرداری و شریف بیش از آنکه ائتلاف باشد، تبانی دو رقیب علیه دشمنی مشترک به نام ژنرال پرویز مشرف بود. هرچند این تبانی موفق شد مشرف را از عرصه قدرت به زیر بکشد اما این ائتلاف شکننده‌تر از آن بود که بتواند دوام داشته باشد و بسیار زود فروپاشید و زمینه برای بحران سیاسی جدیدی در این کشور فراهم شد. در آن مقطع و پس از برکناری مشرف، حزب مردم به رهبری زرداری توانست در انتخابات پارلمانی به پیروزی شکننده‌ای دست یابد و زرداری نیز به سمت ریاست‌جمهوری پاکستان رسید. زرداری در شرایطی سمت ریاست‌جمهوری را در پاکستان به دست گرفت که در میان مردم این کشور محبوبیت چندانی نداشت. وی به واسطه اختلاس‌های متعدد در زمان حکومت بی‌نظیر بوتو به مرد
10 درصدی شهره بوده و حتی بسیاری وی را متهم به دست داشتن در قتل مرتضی بوتو، برادر همسرش می‌کنند، اما زرداری پس از ترور بی‌نظیر و از طریق سوار شدن بر موج احساسات مردمی توانست به کاخ ریاست‌جمهوری پاکستان راه یابد. با این وجود زرداری در مدت کوتاهی که از ریاست‌جمهوری‌اش می‌گذرد، نتوانست تصویر روشنی از خود ارائه دهد. در این مدت دولت مرکزی تا حد زیادی تضعیف شد و درگیری‌های قومی و مذهبی در پاکستان شدت گرفت بویژه که دولت از نفوذ چندانی در میان ارتش این کشور برخوردار نیست و ارتش پاکستان به نسبت دولت از قدرت بسیاری برخوردار است. ارتش به واسطه اینکه خود را ملزم به دفاع از کشور در مقابل هند می‌دید، پس از استقلال به سرعت خود را تقویت کرد و تبدیل به یکی از قوی‌ترین ارتش‌های منطقه شد، اما این رشد نظامی، رشد سیاسی را در موازات خود نمی‌دید. از این‌رو ارتش بیش از دیگر نهادها فربه شد و ژنرال‌ها در این کشور از قدرت بسیاری برخوردارند و غالبا هم چندان از دولت مرکزی فرمانبرداری ندارند و هر از گاهی هم به کودتا در این کشور دست می‌زنند. در زمان مشرف، با توجه به اینکه وی فرماندهی ارتش را هم در دست داشت، می‌توانست درگیری‌های داخلی را مدیریت کند اما پس از وی ورق برگشت و این درگیری‌ها به نحو آشکاری تشدید شد. درگیری‌های خونین وهابیون و طالبان در منطقه پاراچنار با شیعیان، از این دست درگیری‌هاست. بحران سیاسی اخیر در پاکستان هم که مردم را در مقابل دولت قرار داده، در نتیجه مشی غیردموکراتیک زرداری رخ داده است. این درگیری‌ها تا حدی شدید است که حتی احتمال سرنگونی دولت زرداری را به اذهان متبادر می‌سازد. جرقه این درگیری‌ها با ممانعت دولت از حضور نواز شریف و برادرش شهباز از شرکت در انتخابات پارلمانی زده شد و پس از آن اعتراض شریف به سیاست‌های انحصاری موجی از بحران سیاسی را بر پاکستان حاکم ساخت. نتیجه این امر کشیده شدن دامنه اختلاف‌ها به خیابان‌ها و برپایی تظاهرات ضد دولتی بود. تاکید مخالفان دولت بر ادامه اعتراض‌ها و نیز رویکرد پلیس در سرکوب معترضان، فضایی از ناامنی را بر پاکستان حاکم ساخت.
افزون بر این، بمباران‌های مکرر مناطق مرزی پاکستان هم که توسط جنگنده‌های آمریکایی به بهانه مبارزه با طالبان انجام می‌شود و غالبا به کشتار مردم عادی می‌انجامد، بر عمق نارضایتی مردم پاکستان افزوده است چراکه دولت زرداری تاکنون نشان داده است از برنامه نظام‌مندی برای مقابله با این حملات برخوردار نیست.
در حال حاضر هم به نظر می‌رسد دولت زرداری بازگشت قاضی افتخار چودری را به سمتش بپذیرد. پرویز مشرف، رئیس‌جمهوری سابق پاکستان، دوم نوامبر سال 2007 پس از اعلام وضعیت فوق‌العاده در پاکستان، افتخار محمد چودری، رئیس دیوان عالی در آن زمان را به همراه شمار دیگری از قضات برکنار و اعلام کرد آنها تهدیدی برای امنیت ملی محسوب می‌شوند. پس از انتخاب زرداری هم به رغم فشارهای نوازشریف، رئیس‌جمهور که از به جریان افتادن پرونده‌های فساد مالی‌اش واهمه دارد، در مقابل درخواست‌های بازگشت چودری مقاومت کرده بود.
به هرحال بازگشت چودری هرچند ممکن است اوضاع را به صورت موقت در پاکستان آرام کند اما حتی در صورت گذر زرداری از این بحران، وی چالش‌های به مراتب دشوارتری را پیش‌رو خواهد داشت. زرداری در پارلمان و مجامع مدنی اپوزیسیونی قدرتمند را به رهبری نواز شریف پیش روی خود می‌بیند که می‌تواند در آینده مخاطرات بسیاری را برای وی فراهم کند. هرچند نواز شریف هم در دوران حکومت خود نشان داده به منافع کشور فکر نمی‌کند و ترجیح می‌دهد برای در امان ماندن از دست طالبان با عربستان به عنوان پدرخوانده این گروه، زد و بند کند. نما
تداوم کش و قوس‌های سیاسی در پاکستان
سرزمین بحران
شبه قاره، همواره به عنوان یکی از بحران‌خیزترین مناطق جهان محسوب می‌شده و تکثر قومی- مذهبی و دخالت‌های خارجی همواره بستر را برای ایجاد ناآرامی‌ها در این منطقه استراتژیک فراهم کرده است. حتی پس از استقلال پاکستان از هند نیز این وضعیت بهبود نیافت و درگیری‌های سیاسی و نظامی دهلی و اسلام‌آباد از سویی و درگیری‌های داخلی در پاکستان در طول این مدت ادامه داشته است.
اکنون نیز بار دیگر بحران در پاکستان به اوج خود رسیده است. از بدو ائتلاف نواز شریف و آصف علی زرداری به عنوان روسای دو حزب مسلم لیگ (شاخه نواز) و مردم، مشخص بود که نزدیکی زرداری و شریف بیش از آنکه ائتلاف باشد، تبانی دو رقیب علیه دشمنی مشترک به نام ژنرال پرویز مشرف بود. هرچند این تبانی موفق شد مشرف را از عرصه قدرت به زیر بکشد اما این ائتلاف شکننده‌تر از آن بود که بتواند دوام داشته باشد و بسیار زود فروپاشید و زمینه برای بحران سیاسی جدیدی در این کشور فراهم شد. در آن مقطع و پس از برکناری مشرف، حزب مردم به رهبری زرداری توانست در انتخابات پارلمانی به پیروزی شکننده‌ای دست یابد و زرداری نیز به سمت ریاست‌جمهوری پاکستان رسید. زرداری در شرایطی سمت ریاست‌جمهوری را در پاکستان به دست گرفت که در میان مردم این کشور محبوبیت چندانی نداشت. وی به واسطه اختلاس‌های متعدد در زمان حکومت بی‌نظیر بوتو به مرد
10 درصدی شهره بوده و حتی بسیاری وی را متهم به دست داشتن در قتل مرتضی بوتو، برادر همسرش می‌کنند، اما زرداری پس از ترور بی‌نظیر و از طریق سوار شدن بر موج احساسات مردمی توانست به کاخ ریاست‌جمهوری پاکستان راه یابد. با این وجود زرداری در مدت کوتاهی که از ریاست‌جمهوری‌اش می‌گذرد، نتوانست تصویر روشنی از خود ارائه دهد. در این مدت دولت مرکزی تا حد زیادی تضعیف شد و درگیری‌های قومی و مذهبی در پاکستان شدت گرفت بویژه که دولت از نفوذ چندانی در میان ارتش این کشور برخوردار نیست و ارتش پاکستان به نسبت دولت از قدرت بسیاری برخوردار است. ارتش به واسطه اینکه خود را ملزم به دفاع از کشور در مقابل هند می‌دید، پس از استقلال به سرعت خود را تقویت کرد و تبدیل به یکی از قوی‌ترین ارتش‌های منطقه شد، اما این رشد نظامی، رشد سیاسی را در موازات خود نمی‌دید. از این‌رو ارتش بیش از دیگر نهادها فربه شد و ژنرال‌ها در این کشور از قدرت بسیاری برخوردارند و غالبا هم چندان از دولت مرکزی فرمانبرداری ندارند و هر از گاهی هم به کودتا در این کشور دست می‌زنند. در زمان مشرف، با توجه به اینکه وی فرماندهی ارتش را هم در دست داشت، می‌توانست درگیری‌های داخلی را مدیریت کند اما پس از وی ورق برگشت و این درگیری‌ها به نحو آشکاری تشدید شد. درگیری‌های خونین وهابیون و طالبان در منطقه پاراچنار با شیعیان، از این دست درگیری‌هاست. بحران سیاسی اخیر در پاکستان هم که مردم را در مقابل دولت قرار داده، در نتیجه مشی غیردموکراتیک زرداری رخ داده است. این درگیری‌ها تا حدی شدید است که حتی احتمال سرنگونی دولت زرداری را به اذهان متبادر می‌سازد. جرقه این درگیری‌ها با ممانعت دولت از حضور نواز شریف و برادرش شهباز از شرکت در انتخابات پارلمانی زده شد و پس از آن اعتراض شریف به سیاست‌های انحصاری موجی از بحران سیاسی را بر پاکستان حاکم ساخت. نتیجه این امر کشیده شدن دامنه اختلاف‌ها به خیابان‌ها و برپایی تظاهرات ضد دولتی بود. تاکید مخالفان دولت بر ادامه اعتراض‌ها و نیز رویکرد پلیس در سرکوب معترضان، فضایی از ناامنی را بر پاکستان حاکم ساخت.
افزون بر این، بمباران‌های مکرر مناطق مرزی پاکستان هم که توسط جنگنده‌های آمریکایی به بهانه مبارزه با طالبان انجام می‌شود و غالبا به کشتار مردم عادی می‌انجامد، بر عمق نارضایتی مردم پاکستان افزوده است چراکه دولت زرداری تاکنون نشان داده است از برنامه نظام‌مندی برای مقابله با این حملات برخوردار نیست.
در حال حاضر هم به نظر می‌رسد دولت زرداری بازگشت قاضی افتخار چودری را به سمتش بپذیرد. پرویز مشرف، رئیس‌جمهوری سابق پاکستان، دوم نوامبر سال 2007 پس از اعلام وضعیت فوق‌العاده در پاکستان، افتخار محمد چودری، رئیس دیوان عالی در آن زمان را به همراه شمار دیگری از قضات برکنار و اعلام کرد آنها تهدیدی برای امنیت ملی محسوب می‌شوند. پس از انتخاب زرداری هم به رغم فشارهای نوازشریف، رئیس‌جمهور که از به جریان افتادن پرونده‌های فساد مالی‌اش واهمه دارد، در مقابل درخواست‌های بازگشت چودری مقاومت کرده بود.
به هرحال بازگشت چودری هرچند ممکن است اوضاع را به صورت موقت در پاکستان آرام کند اما حتی در صورت گذر زرداری از این بحران، وی چالش‌های به مراتب دشوارتری را پیش‌رو خواهد داشت. زرداری در پارلمان و مجامع مدنی اپوزیسیونی قدرتمند را به رهبری نواز شریف پیش روی خود می‌بیند که می‌تواند در آینده مخاطرات بسیاری را برای وی فراهم کند. هرچند نواز شریف هم در دوران حکومت خود نشان داده به منافع کشور فکر نمی‌کند و ترجیح می‌دهد برای در امان ماندن از دست طالبان با عربستان به عنوان پدرخوانده این گروه، زد و بند کند. ارسال نظر
پربیننده