فیلم «جاده انقلابی» (Revolutionary Road) اثر سام مندس نخستین و مهم‌ترین اقتباس سینمایی این کارگردان محسوب می‌شود که براساس رمانی به همین نام، نوشته «ریچارد یتس» ساخته شده‌است. این رمان که در دهه 1950 به نگارش درآمده داستان ازدواجی در حال از هم گسستن است که آمیزه‌ای از استعداد و قریحه به تصویر کشیده شده‌است. «لئوناردو دی‌کاپریو» و «کیت وینسلت»، زوج جوانی که پیش از این و در فیلم تاریخی «تایتانیک» به کارگردانی جیمز کامرون، تجربه ایفای نقش دو عاشق ناکام را در کارنامه خود داشته‌اند، در فیلم سام مندس، بار دیگر عشق پر شوری را به تصویر می‌کشند که در آب‌های یخزده و پرسنگلاخ به بن‌بست می‌رسند و این بار اما نمی‌توانند کسی جز خودشان را سرزنش کنند.
دی‌کاپریو و وینسلت در «جاده انقلابی» نقش زوج جوان و بلندپروازی را بازی می‌کنند که آرمان‌گرایی و تمایل آنها برای احتراز از مشاجره، در نهایت هم مانع از جدایی‌شان نمی‌شود. سؤال اساسی‌ای که پیش‌تر در رمان تاثیرگذار «یتس» و امروز در موفق‌ترین تجربه کارگردانی مندس مطرح می‌شود، این است که آیا امکان دارد دو نفر خود را از زندگی روزمره و مادی جدا کنند بدون اینکه از هم جدا شوند؟
«فرانک» و «ایپرل ویلر» با بازی دی‌کاپریو و وینسلت، از قربانیان آمریکای پس از جنگ هستند. آنها که مشتاق آغاز زندگی‌ای تازه و مشترک هستند، به خانه‌ای قدیمی و خوش منظره، در حومه جاده انقلابی
نقل مکان می‌کنند؛ خانه‌ای شلوغ و به هم ریخته اما آماده برای بروز تمایل ساکنانش به جاه‌طلبی و بلندپروازی. اینجاست که این زوج جوان بدون توجه به رخوت و سستی کلیشه‌ای و متحجرانه مردان و زنان آن دوره(آمریکای پس از جنگ)، با آسودگی و البته گستاخی موضع خود را اعلام می‌کنند، اما سرانجام و با وجود همه مبارز‌ه‌طلبی‌های شجاعانه و حتی زندگی و ظاهر خاص، آنها هم سرانجام خود را در مسیر زندگی‌ای می‌یابند که نه می‌خواسته و نه هرگز انتظارش را داشته اند.
«فرانک» تصویری امروزی از زندگی پدرش می‌شود؛ مردی محجوب با شغلی آبرومند و شور و اشتیاقی که تا چند سال قبل او را بسیار جذاب می‌کرد. ایپرل هم به دختری گوشه‌گیر و احساساتی که امیدها و رؤیاهایش در زنگار غیرقابل تغییر زندگی در حومه، محصور شده تبدیل می‌شود.
نقل مکان به پاریس، برنامه‌ای است که از سوي ایپرل برای خروج از این وضعیت و احیای عشقی که پیش‌تر بین او و شوهرش بوده، طرح می‌شود، با این امید که او و شوهرش اشخاص و همسرانی شوند که همیشه می‌خواسته‌اند، بی‌خبر از اینکه این سفر سرانجام شخصیت واقعی هر یک را آشکار می‌کند. این وضعیت، با شخصیت‌هایی مشابه که رؤیاهایی در سر می‌پرورانند و ناکام می‌مانند پیش‌تر بارها به تصویر درآمده است اما تصویری که مندس از این نومیدی ارائه می‌کند، تصویری است که برای ده‌ها سال باقی خواهد ماند. حضور خانواده گیوینگز(مایکل شانون) از نیمه داستان و در اوج اختلافات فرانک و ایپرل، این سوال را در فیلم طرح می‌کند که خانواده ویلر و جان گیوینگز، کدامیک سبک زندگی خردمندانه‌ای در پیش گرفته‌اند؟ آیا انسان برای حضور در اجتماع باید منفعل باشد، بویژه اگر انجام کارهای متفاوت، موجب شود انسان سر از مراکز درمان بیماران روانی درآورد؟ از این حیث تنها می‌توان گفت، جان گیوینگز آنگونه که شانون به آن اشاره می‌کند، نمونه یک انسان صادق است.
نکته جالب توجه اینکه در تصویر این معادلات پیچیده انسانی، هیچ چیز در فرآیند اقتباس از قلم نیفتاده است، کمااینکه معنای اصلی و توصیف بی‌انتهای یتس از مفهوم ناامیدی به پیچیده‌ترین شکل ممکن و بدون هیچ نقصی، در این فیلم پرداخت شده است. به تعبیر دیگر مندس در نهایت به جای خودنمایی برای به تصویر کشیدن مشکلات یک ازدواج ناکام، کار خود را به عنوان کارگردان به بهترین نحو انجام می‌دهد.
فرانک (لئوناردو دی کاپریو) و ایپرل (کیت وینسلت) تمام سعی‌شان را می‌کنند که زندگی خود را به لحاظ اجتماعی و زناشویی مطابق با استانداردهای زندگی در اواسط دهه 1950 تطبیق دهند. با وجود سال‌ها آشفتگی فزاینده در خانه که سبب افسردگی ایپرل و کفرگویی فرانک شده بود، این زوج تصمیم می‌گیرند با رفتن به پاریس زندگیشان را تغییر دهند و با تجدید پیمان وفاداریشان زندگی تازه‌ای را شروع کنند. هنگامی که این خبر را به دوستان (دیوید هاربر، کاترین هان) و آشنایان (کَتی بیتس) می‌دهند با درنگ آنها برای عرض تبریک مواجه می‌شوند و این وضع با گرفتن ترفیع فرانک در محل کار و باردار شدن ایپرل تشدید می‌شود. اکنون که فرانک و ایپرل فرصت رفتن به اروپا را از دست داده‌اند به یکدیگر رو می‌کنند و می‌بینند که توانایی مواجه شدن با نارضایتی‌ها و ترس‌هایشان و بهبود شرايط را ندارند.
فیلم هنگامی که به شرح و بسط روابط بد عاطفی بین فرانک و ایپرل می‌پردازد بسیار قابل فهم است. فیلم بیانگر سفری پر از ناراحتی است که طی آن شاهد زیادتر شدن فاصله میان دو انسان هستیم که مجبورند به اسم زناشویی روش زندگی و وضعیت پوسیده را حفظ کنند.
اگرچه زمان زیادی طول کشید تا رمان یتس، به اثری سینمایی تبدیل شود، اما نباید نادیده گرفت که اقتباس «جاستین‌هایت» (فیلمنامه نویس) از این رمان، بدون برهم زدن پیچیدگی داستان، اقتباسی معتبر به شمار می‌رود. در متن اصلی رمان به‌سادگی می‌توان در زندگی فرانک و ایپرل غرق شد و اعترافات درونی آنها را در لحظه شنید؛ احساساتی که مندس وظیفه دشوار به نمایش در آوردن آن را بدون هجو کردن و صورت آرمانی دادن، برعهده داشته و این کار را هم با مهارت انجام می‌دهد، بین شخصیت‌هایی که فرانک و ایپرل با پوشاندن تضادهای درونیشان وانمود می‌کنند هستند و خود واقعیشان، هنگامی که بدون آرایش و لباس آهار زده تصویر می‌شوند، فضایی خاکستری وجود دارد و بر آن فضا تنهایی حاکم است، صرف نظر از اینکه شخصیت‌ها واقعا تنها هستند یا خیر. این تنهایی و احساس ناتوانی در سهیم شدن در تمایلات شخصی افراد است که فیلم «جاده انقلابی» (Revolutionary Road) را پیش می‌برد و صحنه‌هایی از مشاجرات زناشویی شدید، همراه با سکوتی دردناک را خلق می‌کند.
وینسلت و دی‌کاپریو هر دو در فیلم یکی از بهترین بازی‌هایشان را انجام داده‌اند، وینسلت خود را به عنوان بهترین هنرپیشه انگلیسی زبان از نسل خودش نشان داد و به نظر می‌رسد لئو سرانجام به بازی در نقش یک فرد بزرگسال و بالغ روی آورد.
نیاز به گفتن نیست که نقش‌های قبلی لئوناردو مایه خاصی از بلوغ و پختگی نداشت و هیچ یک از آنها ذره‌ای به کاراکتر فرانک ویلر شباهت ندارند؛ مردی جوان و ضعیف که هوس اولیه‌اش برای زندگی، برخلاف پدر، زیر بار بی‌ارزشی و آسیب‌پذیری خودساخته از بین می‌رود.
فیلم «جاده انقلابی» بهشت هنرپیشه‌هاست و شاید برای بازگشت دوباره ستاره‌های فیلمی چون تایتانیک، جز این درام سوزناک که نسبت به تراژدی جک و رز سرانجامی متفاوت دارد، راه دیگری متصور نبود.
هم دی‌کاپریو و هم وینسلت نقش‌های ظریف خود در این فیلم را به خوبی ایفا می‌کنند و عطوفت و خشم را با تغییرات ظاهری چهره به طور برجسته و با چالاکی در فیلمنامه جاستین‌هایت، بازی می‌کنند و آن را درونی می‌سازند. دی کاپریو و وینسلت صحنه‌هایی را از وجود نزاع و واقع‌گرایی خونسردانه می‌سازند که بسیار خیره‌کننده است. هنرپیشه‌ها با دقت تمام درد را سرکوب می‌کنند و انرژی خود را برای تجلی عشق و نفرت حفظ می‌کنند. بازی مکمل مایکل شانون فیلم را تأثیرگذارتر می‌کند. شانون که نقش جان را ایفا می‌کند، انرژی منحصر به فردی به فیلم می‌دهد و فردی را به تصویر می‌کشد که تنها شخص خوشفکر فیلم است؛ مردی که دچار بیماری روانی است و همچنین می‌بیند که فرانک و ایپرل واقعا چه کسانی هستند. شانون فیلم را پربار می‌کند و ناراحتی خانواده ویلر را برمی‌انگیزد تا به انفجار برسد.
چنانکه فیلم جاده انقلابی به دلتنگی، اضطراب، دروغ و انتقام می‌پردازد، مندس به شکل زیبایی توانسته است آن را در موقعیت مسیر دردناکی که پیش روی فرانک و ایپرل وجود دارد، تصویر کند. با چنین تعیین نقش دقیقی، این اثر حال و هوای دهه 50 را با تمام خصوصیات آشکار و ظریفش زنده می‌کند.
مترجم: سحر سجادي فرار از آرمان‌گرایی در «جاده انقلابی»
فیلم «جاده انقلابی» (Revolutionary Road) اثر سام مندس نخستین و مهم‌ترین اقتباس سینمایی این کارگردان محسوب می‌شود که براساس رمانی به همین نام، نوشته «ریچارد یتس» ساخته شده‌است. این رمان که در دهه 1950 به نگارش درآمده داستان ازدواجی در حال از هم گسستن است که آمیزه‌ای از استعداد و قریحه به تصویر کشیده شده‌است. «لئوناردو دی‌کاپریو» و «کیت وینسلت»، زوج جوانی که پیش از این و در فیلم تاریخی «تایتانیک» به کارگردانی جیمز کامرون، تجربه ایفای نقش دو عاشق ناکام را در کارنامه خود داشته‌اند، در فیلم سام مندس، بار دیگر عشق پر شوری را به تصویر می‌کشند که در آب‌های یخزده و پرسنگلاخ به بن‌بست می‌رسند و این بار اما نمی‌توانند کسی جز خودشان را سرزنش کنند.
دی‌کاپریو و وینسلت در «جاده انقلابی» نقش زوج جوان و بلندپروازی را بازی می‌کنند که آرمان‌گرایی و تمایل آنها برای احتراز از مشاجره، در نهایت هم مانع از جدایی‌شان نمی‌شود. سؤال اساسی‌ای که پیش‌تر در رمان تاثیرگذار «یتس» و امروز در موفق‌ترین تجربه کارگردانی مندس مطرح می‌شود، این است که آیا امکان دارد دو نفر خود را از زندگی روزمره و مادی جدا کنند بدون اینکه از هم جدا شوند؟
«فرانک» و «ایپرل ویلر» با بازی دی‌کاپریو و وینسلت، از قربانیان آمریکای پس از جنگ هستند. آنها که مشتاق آغاز زندگی‌ای تازه و مشترک هستند، به خانه‌ای قدیمی و خوش منظره، در حومه جاده انقلابی
نقل مکان می‌کنند؛ خانه‌ای شلوغ و به هم ریخته اما آماده برای بروز تمایل ساکنانش به جاه‌طلبی و بلندپروازی. اینجاست که این زوج جوان بدون توجه به رخوت و سستی کلیشه‌ای و متحجرانه مردان و زنان آن دوره(آمریکای پس از جنگ)، با آسودگی و البته گستاخی موضع خود را اعلام می‌کنند، اما سرانجام و با وجود همه مبارز‌ه‌طلبی‌های شجاعانه و حتی زندگی و ظاهر خاص، آنها هم سرانجام خود را در مسیر زندگی‌ای می‌یابند که نه می‌خواسته و نه هرگز انتظارش را داشته اند.
«فرانک» تصویری امروزی از زندگی پدرش می‌شود؛ مردی محجوب با شغلی آبرومند و شور و اشتیاقی که تا چند سال قبل او را بسیار جذاب می‌کرد. ایپرل هم به دختری گوشه‌گیر و احساساتی که امیدها و رؤیاهایش در زنگار غیرقابل تغییر زندگی در حومه، محصور شده تبدیل می‌شود.
نقل مکان به پاریس، برنامه‌ای است که از سوي ایپرل برای خروج از این وضعیت و احیای عشقی که پیش‌تر بین او و شوهرش بوده، طرح می‌شود، با این امید که او و شوهرش اشخاص و همسرانی شوند که همیشه می‌خواسته‌اند، بی‌خبر از اینکه این سفر سرانجام شخصیت واقعی هر یک را آشکار می‌کند. این وضعیت، با شخصیت‌هایی مشابه که رؤیاهایی در سر می‌پرورانند و ناکام می‌مانند پیش‌تر بارها به تصویر درآمده است اما تصویری که مندس از این نومیدی ارائه می‌کند، تصویری است که برای ده‌ها سال باقی خواهد ماند. حضور خانواده گیوینگز(مایکل شانون) از نیمه داستان و در اوج اختلافات فرانک و ایپرل، این سوال را در فیلم طرح می‌کند که خانواده ویلر و جان گیوینگز، کدامیک سبک زندگی خردمندانه‌ای در پیش گرفته‌اند؟ آیا انسان برای حضور در اجتماع باید منفعل باشد، بویژه اگر انجام کارهای متفاوت، موجب شود انسان سر از مراکز درمان بیماران روانی درآورد؟ از این حیث تنها می‌توان گفت، جان گیوینگز آنگونه که شانون به آن اشاره می‌کند، نمونه یک انسان صادق است.
نکته جالب توجه اینکه در تصویر این معادلات پیچیده انسانی، هیچ چیز در فرآیند اقتباس از قلم نیفتاده است، کمااینکه معنای اصلی و توصیف بی‌انتهای یتس از مفهوم ناامیدی به پیچیده‌ترین شکل ممکن و بدون هیچ نقصی، در این فیلم پرداخت شده است. به تعبیر دیگر مندس در نهایت به جای خودنمایی برای به تصویر کشیدن مشکلات یک ازدواج ناکام، کار خود را به عنوان کارگردان به بهترین نحو انجام می‌دهد.
فرانک (لئوناردو دی کاپریو) و ایپرل (کیت وینسلت) تمام سعی‌شان را می‌کنند که زندگی خود را به لحاظ اجتماعی و زناشویی مطابق با استانداردهای زندگی در اواسط دهه 1950 تطبیق دهند. با وجود سال‌ها آشفتگی فزاینده در خانه که سبب افسردگی ایپرل و کفرگویی فرانک شده بود، این زوج تصمیم می‌گیرند با رفتن به پاریس زندگیشان را تغییر دهند و با تجدید پیمان وفاداریشان زندگی تازه‌ای را شروع کنند. هنگامی که این خبر را به دوستان (دیوید هاربر، کاترین هان) و آشنایان (کَتی بیتس) می‌دهند با درنگ آنها برای عرض تبریک مواجه می‌شوند و این وضع با گرفتن ترفیع فرانک در محل کار و باردار شدن ایپرل تشدید می‌شود. اکنون که فرانک و ایپرل فرصت رفتن به اروپا را از دست داده‌اند به یکدیگر رو می‌کنند و می‌بینند که توانایی مواجه شدن با نارضایتی‌ها و ترس‌هایشان و بهبود شرايط را ندارند.
فیلم هنگامی که به شرح و بسط روابط بد عاطفی بین فرانک و ایپرل می‌پردازد بسیار قابل فهم است. فیلم بیانگر سفری پر از ناراحتی است که طی آن شاهد زیادتر شدن فاصله میان دو انسان هستیم که مجبورند به اسم زناشویی روش زندگی و وضعیت پوسیده را حفظ کنند.
اگرچه زمان زیادی طول کشید تا رمان یتس، به اثری سینمایی تبدیل شود، اما نباید نادیده گرفت که اقتباس «جاستین‌هایت» (فیلمنامه نویس) از این رمان، بدون برهم زدن پیچیدگی داستان، اقتباسی معتبر به شمار می‌رود. در متن اصلی رمان به‌سادگی می‌توان در زندگی فرانک و ایپرل غرق شد و اعترافات درونی آنها را در لحظه شنید؛ احساساتی که مندس وظیفه دشوار به نمایش در آوردن آن را بدون هجو کردن و صورت آرمانی دادن، برعهده داشته و این کار را هم با مهارت انجام می‌دهد، بین شخصیت‌هایی که فرانک و ایپرل با پوشاندن تضادهای درونیشان وانمود می‌کنند هستند و خود واقعیشان، هنگامی که بدون آرایش و لباس آهار زده تصویر می‌شوند، فضایی خاکستری وجود دارد و بر آن فضا تنهایی حاکم است، صرف نظر از اینکه شخصیت‌ها واقعا تنها هستند یا خیر. این تنهایی و احساس ناتوانی در سهیم شدن در تمایلات شخصی افراد است که فیلم «جاده انقلابی» (Revolutionary Road) را پیش می‌برد و صحنه‌هایی از مشاجرات زناشویی شدید، همراه با سکوتی دردناک را خلق می‌کند.
وینسلت و دی‌کاپریو هر دو در فیلم یکی از بهترین بازی‌هایشان را انجام داده‌اند، وینسلت خود را به عنوان بهترین هنرپیشه انگلیسی زبان از نسل خودش نشان داد و به نظر می‌رسد لئو سرانجام به بازی در نقش یک فرد بزرگسال و بالغ روی آورد.
نیاز به گفتن نیست که نقش‌های قبلی لئوناردو مایه خاصی از بلوغ و پختگی نداشت و هیچ یک از آنها ذره‌ای به کاراکتر فرانک ویلر شباهت ندارند؛ مردی جوان و ضعیف که هوس اولیه‌اش برای زندگی، برخلاف پدر، زیر بار بی‌ارزشی و آسیب‌پذیری خودساخته از بین می‌رود.
فیلم «جاده انقلابی» بهشت هنرپیشه‌هاست و شاید برای بازگشت دوباره ستاره‌های فیلمی چون تایتانیک، جز این درام سوزناک که نسبت به تراژدی جک و رز سرانجامی متفاوت دارد، راه دیگری متصور نبود.
هم دی‌کاپریو و هم وینسلت نقش‌های ظریف خود در این فیلم را به خوبی ایفا می‌کنند و عطوفت و خشم را با تغییرات ظاهری چهره به طور برجسته و با چالاکی در فیلمنامه جاستین‌هایت، بازی می‌کنند و آن را درونی می‌سازند. دی کاپریو و وینسلت صحنه‌هایی را از وجود نزاع و واقع‌گرایی خونسردانه می‌سازند که بسیار خیره‌کننده است. هنرپیشه‌ها با دقت تمام درد را سرکوب می‌کنند و انرژی خود را برای تجلی عشق و نفرت حفظ می‌کنند. بازی مکمل مایکل شانون فیلم را تأثیرگذارتر می‌کند. شانون که نقش جان را ایفا می‌کند، انرژی منحصر به فردی به فیلم می‌دهد و فردی را به تصویر می‌کشد که تنها شخص خوشفکر فیلم است؛ مردی که دچار بیماری روانی است و همچنین می‌بیند که فرانک و ایپرل واقعا چه کسانی هستند. شانون فیلم را پربار می‌کند و ناراحتی خانواده ویلر را برمی‌انگیزد تا به انفجار برسد.
چنانکه فیلم جاده انقلابی به دلتنگی، اضطراب، دروغ و انتقام می‌پردازد، مندس به شکل زیبایی توانسته است آن را در موقعیت مسیر دردناکی که پیش روی فرانک و ایپرل وجود دارد، تصویر کند. با چنین تعیین نقش دقیقی، این اثر حال و هوای دهه 50 را با تمام خصوصیات آشکار و ظریفش زنده می‌کند.
مترجم: سحر سجادي ارسال نظر
پربیننده