حسین کرمانی: «محیط زیست متعلق به همه مردم است». این جمله‌ای است که برای یادآوری اهمیت محیط زیست و مسؤولیت همگان دربرابر نگهداری از آن بیان می‌شود. اما به نظر می‌رسد مدتی است این مقوله در جامعه ما دچار مشکل شده و اهمیت آن در نگاه مدیران برخی سازمان‌ها مانند سازمان محیط زیست به عنوان متولی اصلی صیانت از منابع طبیعی در حال رنگ باختن است. این موضوع را می‌توان از ثبت امضای 22نماینده مجلس برای درخواست تفحص از این سازمان به دلیل ضعف در عملکردش به‌خوبی متوجه شد. اگر عملکرد یکساله این سازمان عریض و طویل را مرور کنیم بیشتر از آنچه باعث دلگرمی باشد نقاط تیره و ناامیدکننده‌ای خودنمایی می‌کند که باعث نگرانی و دغدغه مردم، دوستداران طبیعت و البته نمایندگان مجلس شده است. در این گزارش که با نگاهی گذرا و البته دلسوزانه نسبت به اهمیت محیط زیست و عملکرد یکساله سازمان
محیط زیست تنظیم شده است نمونه‌هایی از اتفاقات رخ داده در حوزه محیط زیست و نحوه برخورد با این موارد را یادآور می‌شویم.
100مورد آتش‌سوزی در 6ماه
طبق آنچه تا به امروز در رسانه ها منتشر شده است، از ابتدای سال جاری حدود 100 مورد آتش‌سوزی در اراضی طبیعی و مناطق تحت حفاظت محیط زیست رخ داده که 10 مورد آن در پارک ملی گلستان اتفاق افتاده است و با نگرانی بسیاری از مدیران از جمله اعضای فراکسیون محیط زیست مجلس شورای اسلامی همراه شده است. این در حالی است که تنها در 4ماهه نخست سال جاری رشدی حدود 30 تا 40درصد هم در تعداد و هم در وسعت آتش‌سوزی‌ها را شاهد بودیم، این موضوعی است که قاسم سبزعلی، فرمانده یگان حفاظت سازمان جنگل‌ها هم آن را تایید کرده است. اگر از کنار ماجرای آلودگی دریای خزر که خود مثنوی هفتاد من کاغذ است بگذریم، در 4 مرداد امسال 100هکتار از پناهگاه حیات‌وحش میانکاله نیز در آتش سوخت و گفته می‌شود این بزرگ‌ترین آتش‌سوزی در یک دهه گذشته در این منطقه بوده است. جمع‌بندی اعداد و ارقام آتش‌سوزی‌ها در شمال کشور رقم هزار هکتار را نمایان می‌کند به این معنی که در سال گذشته هزار هکتار از اراضی شمالی کشور خاکستر شده است. این آماری است که از زبان مهرداد بائوج‌لاهوتی از اعضای فراکسیون محیط زیست مجلس بیان شده است.
محیط زیست فقط اعتراض می‌کند!
تکرار سریال آتش‌سوزی جنگل‌ها و مراتع در کشور و بویژه در مناطق شمالی کشور پای زمین‌خواران و شکارچیان و تعمدی بودن آتش‌سوزی‌ها را هم به ماجرا باز کرد و ادامه این روند موجب اعتراض نمایندگان مجلس شد. نمایندگان مردم در مجلس بویژه اعضای فراکسیون محیط زیست بر این باورند که رئیس سازمان محیط زیست از آنجا که به عنوان معاون رئیس‌جمهور مطرح است اختیارات قانونی بسیاری دارد و باید از این اختیارات و قدرت برخورد، برای مقابله با چنین تخلفاتی استفاده کند اما متاسفانه در عمل تنها شاهد اعتراض سازمان محیط زیست بودیم!
ریزگردهای اورانیومی
از جمله موضوعات دیگری که این بار ساکنان مناطق جنوبی و جنوب غربی کشور را دچار دردسر کرده مساله ریزگردها و هجوم دوباره آنها به کشور است اما آنچه نگرانی آنها را دوچندان کرده است مطرح شدن بحث آلوده بودن این ریزگردها به اورانیوم است، اورانیومی که ممکن است در اثر سلاح‌های به کاررفته در عراق ریزگردها را آلوده کند یا بنابر آنچه رئیس دانشگاه محیط زیست مطرح کرده است حتی ممکن است از کشورهای آفریقایی به ارمغان آورده شود. درباره این اتفاق هم سازمان محیط زیست نقش خود را به خوبی ایفا نکرده و آنطور که باید وارد میدان نشده است، از این جهت انتظار مردم از این سازمان برآورده نشده و نتوانسته افکار عمومی را روشن کند که آیا چنین احتمالی برای ریزگردها ممکن است یا خیر؟ و همچنان ساکن استان‌های درگیر با این پدیده در بلاتکلیفی بسر می‌برند.
هجوم ریزگرد با طعم فلزات سنگین
جالب اینجاست که غیر از ریزگردهایی که منشأ خارجی دارند، در داخل کشور کانون‌های بحرانی ریزگرد تشکیل شده است. که منشأ گرد و غبار سمی و آغشته به فلزات سنگین هستند. تالاب گاوخونی از جمله قربانیان نگاه تشریفاتی سازمان محیط زیست به مقوله حفاظت از منابع طبیعی است. به دنبال توسعه صنعت و افزایش کارخانه‌ها و ورود پساب آنها به رودخانه‌ها فلزات سنگینی مانند سرب، کادمیوم و جیوه وارد تالاب گاوخونی شد که به دنبال خشکسالی و بی‌توجهی به اهمیت این تالاب وضعیت اسفباری برای آن رقم خورده است که ادامه این وضعیت می‌تواند این تالاب خشکیده را به محل پرواز غبار سمی و آغشته به فلزات سنگین تبدیل کند که برد پروازی آن حتی تا پایتخت نیز ادامه داشته باشد.
موضوع صنایع که مطرح می‌شود خواه‌ناخواه موضوع تهدید محیط زیست و خطرات صنایع برای سلامتی نیز به میان کشیده می‌شود و در این زمان انتظار مردم از سازمان محیط زیست این است که به هیچ عنوان سلامتی آنها را فدای رشد صنعت و اقتصاد نکند اما طرز برخورد سازمان محیط زیست با صنایع به نحوی است که گویا این سازمان در حفاظت از منابع طبیعی و محیط زیست نگاهی تشریفاتی دارد چرا که در برابر بسیاری از صنایع بزرگ آلاینده مانند آنچه تالاب گاوخونی را به حال و روز فعلی گرفتار کرده است هیچ برخورد و واکنشی نشان نمی‌دهد اما در مقابل در برابر بسیاری از طرح‌های به مراتب کوچک‌تر که برای شهرستان‌ها و روستا‌ها به منظور توسعه اشتغال پیشنهاد می‌شود سرسختانه مخالفت می‌کند و آنها را سازگار با استانداردهای زیست‌محیطی نمی‌داند.
دریاچه ارومیه سنگ محک محیط‌زیست
از سوی دیگر دریاچه ارومیه چندسالی است با مشکلات فراوان دست به گریبان است اما با روی کارآمدن دولت یازدهم شعارهای بسیاری مبنی بر احیای این دریاچه مطرح شد، سازمان محیط زیست هم با مانور بر موضوع احیای دریاچه ارومیه سعی داشت افکارعمومی را به سمت خود جلب کند اما با گذشت یک سال از ارائه طرح‌ها و برگزاری نشست‌هایی که با محوریت دریاچه ارومیه برگزار شد، هنوز در عمل اتفاقی برای دریاچه نیفتاده و سایه نابودی همچنان بر سر دریاچه ارومیه سنگینی می‌کند. با توجه به مانور تبلیغاتی و شعارهای فراوانی که هم دولت و هم سازمان محیط زیست درباره احیای این دریاچه مطرح کردند شاید بتوان بهترین سنگ محک برای عملکرد این سازمان را همین دریاچه نیمه‌جان در نظر گرفت. طی سال گذشته دریاچه ارومیه هیچ تغییر تازه‌ای که رنگ و بویی از احیا داشته باشد را به خود ندیده است تا جایی که صدای گلایه نماینده ولی‌فقیه در استان آذربایجان شرقی هم بلند شد که هیچ پیشرفت محسوسی در پروژه احیای دریاچه ارومیه مشاهده نمی‌شود.
محیط زیست بی‌تکلیف!
این در حالی است که درباره تازه‌ترین موضوع محیط زیستی یعنی مگس‌های سفید تهران هم معصومه ابتکار، رئیس این سازمان در اظهارنظری گفته است: این سازمان در مقابل دفع مگس‌های سفید در تهران تکلیفی برعهده ندارد و متولی اصلی آن سازمان حفظ نباتات وزارت جهاد کشاورزی است!
حکایت همچنان باقی است
البته سریال حکایت‌های سازمان محیط‌زیست به همین چند قسمت ختم نمی‌شود و ماجراهای فراوان دیگری از هجوم مگس‌های سفید به پایتخت تا پسرفت و سقوط رتبه ایران در حوزه محیط زیست در مقیاس منطقه‌ای و جهانی را شامل می‌شود که در همه آنها یک نکته مشترک وجود دارد آن هم اینکه معدل کارنامه یکساله این سازمان آنطور که باید نتوانسته مردم را راضی کند چراکه هر روز با مشاهده عملکرد انفعالی این سازمان در برابر بروز مشکلات زیست‌محیطی تنها علامت سوال ذهن‌شان بزرگ‌تر می‌شود و هیچ پاسخ قانع‌کننده‌ای دریافت نمی‌کنند. افکارعمومی، نخبگان و نمایندگان مجلس همچنان انتظار می‌کشند تا بدانند اگر این سازمان برای مهار آتش در جنگل‌ها با کمبود امکانات مواجه است چرا از مجلس کمک نمی‌گیرد؟ اگر سازمان محیط زیست دغدغه سلامت مردم را دارد چرا درباره ریزگردهای سمی و اورانیومی وارد گود نمی‌شود یا اینکه چرا درباره احیای دریاچه ارومیه با شفافیت صحبت نمی‌کند؟