وقتي تقويم به آخر رسیده محيط‌زيست سال را معكوس ورق مي‌زنيم و به روشني در می‌یابیم که سال 87 روزهای خوبی را براي دوستداران محيط‌زيست به ارمغان نیاورده و اکنون با کوله‌باری از مسائل و معضلات می‌رود تا خود را به سبزه و آب سفره هفت‌‌سین برساند!
بهار سال 87 با احداث جاده‌ای در تالاب انزلی آغاز شد و تابستانش با کم‌آبی درياچه اروميه به نيمه رسيد و بعد آتش‌سوزي جنگل گلستان، شهریور ماه تلخی را برای دلسوزان محیط‌زیست به یادگار گذاشت. احداث ميان‌گذر درياچه اروميه، شدت گرفتن آلودگي هواي پايتخت و بسياري بلاهای ديگر سر زیستگاههای طبیعی و مصنوعی کشورمان آمد که بروز پدیده كشند قرمز در خليج‌فارس و افزایش حجم آلاینده‌های زیست‌محیطی در تالاب‌های کشور تنها بخش کوچکی از آن است. اين اتفاقات وقتي تلخ تر می‌شود كه ردپای آثار سوء مديريت و بي‌توجهي مسؤولان در تک‌تک این موارد به طرز چشمگيري خودنمايي مي‌كند.
جاده‌اي برای مرگ طبيعت
جاده كنارگذر انزلي كه ساخت آن از سال 1377 در كنار تالاب این شهر ساحلی آغاز شده، پس از گذشت 10 سال همچنان نيمه‌كاره و مناقشه برانگیز باقیمانده است. اگرچه نياز به وجود چنین جاده‌ای در منطقه احساس مي‌شود، اما طبیعی است که نباید ساخت این جاده بدون در نظر گرفتن ملاحظات زیست‌محیطی باشد. مسؤولان سازمان حفاظت از محيط‌زيست كشور معتقدند كه ساخت اين جاده با طرح موجود نه‌تنها حيات تالاب بين‌المللي انزلي را با خطر نابودي مواجه ساخته، بلكه امكان مهار سيلاب‌ها از سوي تالاب را از بين برده و براي منطقه خطر‌آفرين شده است. تالاب انزلي زيستگاه 231 گونه گياهي و 138 گونه جانوري و عامل اصلي مهار سيلاب‌هاي 11 رودخانه بالادست به شمار مي‌رود. در کنار این مساله، حوادث تلخ دیگری نیز در راه است. به گفته کارشناسان محیط‌زیست، ساخت كنارگذر این مسیر، علاوه بر عبور از محدوده حفاظتي و گردشگري، باعث بروز خطرات جدی برای تالاب انزلی شده که شاهد آن تجاوز این کنار گذر به حریم شمالی تالاب است. ناگفته پیداست که همین مساله زمینه را برای دسترسی متخلفان به این بخش از دریاچه فراهم کرده است.
خشک شدن دومين درياچه شور دنيا
سال 87، تراز آب پارك ملي درياچه اروميه نسبت به سال قبل 43 سانتيمتر پايين‌تر رفت. خشك‌شدن تدريجي و پس‌روي آب درياچه به حدي نگران‌كننده اعلام شده که سازمان‌هاي بين‌المللي حاضر به همكاري با مسؤولان محيط‌زيست كشور شدند. با خشك شدن درياچه اروميه كه دومين درياچه شور در جهان است شوره‌زار حاصل از عقب‌نشيني آب، زمين‌هاي كشاورزي، مزارع، ساختمان‌ها و نواحي مسكوني و آبادي‌های اطراف را به لحاظ زيست‌محيطي تهديد می‌کند!
آتش سوزی چندباره پارك ملي گلستان
اول شهريور سال 87 پارك جنگلي گلستان براي چهارمين بار در آتش سوخت. اين آتش‌سوزي‌ها در كنار عمليات عمراني وزارت راه و ترابري خسارات زيادي بر اين منطقه وارد ساخته است. این در حالی است که تنها وسیله مهار آتش در چنین جنگل‌هایی که به تصویب سازمان حفاظت از محيط زيست و ستاد حوادث غير مترقبه كشور رسیده «بیل» است! جالب اینکه در کشورهای دیگر که حجم مراتع و جنگل‌هایشان نسبت به کشور ما کمتر است از امكانات بهتري براي اطفاي حريق اينگونه آتش‌سوزي‌ها استفاده می‌کنند.
آلودگي خزر خطرساز مي‌شود
پديده آلودگي دريا يك پديده جهاني است و بلایی نیست که تنها سر دریای خزر آمده باشد، اما حجم ورود آلاینده‌ها در این بخش به حدی است که آلودگی آب این دریاچه به یکی از چالش‌های اساسی محیط‌زیست کشور بدل شده است. در دهه‌هاي گذشته ورود آلاينده‌هاي مختلف با منشا انساني مانند فلزات سنگين، آلاينده‌هاي نفتي، پسماند كارخانجات و... به داخل محيط دریایی خزر به حد هشدار رسیده و حتی باعث انقراض نسل برخي از ماهيان بويژه ماهيان خاوياري شده است.
آلودگي هواي تهران همچنان ادامه دارد
آلودگي هواي تهران بويژه در پاييز امسال به تهديدي براي سلامت شهروندان تهرانی بدل شد. در این میان كارشناسان معتقدند خسارات ناشي از آلودگي هواي تهران به 10 ميليارد دلار هم خواهد رسيد! البته ناهماهنگي‌هايی ميان نهادهاي مسؤول بر ابعاد ماجرا افزوده و مهار بحران را با مشكلات بيشتري مواجه كرده است. عدم مديريت يكپارچه، كمبود ناوگان حمل و نقل عمومي، وجود خودروهاي فرسوده، تكنولوژي قديمي خودروها و... باعث شده که همچنان پایتخت نشینان هوای آلوده شهر 12 میلیونی را تحمل کنند که روزانه سه میلیون خودرو در آن تردد می‌کند.
كشند قرمز و جنوب بحران زده
پديده مرگبار كشند قرمز در خليج فارس و درياي عمان موجب مرگ بسياري از انواع آبزيان شده و اين تلفات در سواحل كشورهاي حاشيه خليج فارس از جمله ايران همچنان ادامه دارد. اين در حالي است كه به گفته كارشناسان محيط‌زيست، آلودگي خليج‌فارس به نيترات و فسفات و تخليه فاضلاب‌هاي شهري مهم‌ترين دليل تشديد اين فاجعه در منطقه است. به گفته کارشناسان، این پدیده می‌تواند عامل مرگ یا مریضی بسیاری از آبزیان باشد، اما هنوز هيچ راهكار عملي براي مقابله با آن اتخاذ نشده است. مسؤولان محیط‌زیست معتقدند کشند قرمز را تنها با صبر و استقامت می‌توان مهار کرد!
جزغاله شدن لاک‌پشت‌های پریشان
سال 87 با به آتش کشیده شدن چندين هكتار از نيزارهاي اطراف تالاب پريشان در حال به پایان رسیدن است. در این حادثه که به نظر عمدی می‌آید، هزاران پرنده مهاجر و لاك‌پشت و ديگر جانوران درياچه پريشان زنده زنده در آتش سوختند. درياچه پريشان كه به‌عنوان يكي از زيباترين درياچه‌هاي آب شيرين ايران مطرح بوده و به لحاظ زیست‌محیطی اکوسیستم پایداری دارد از مدت‌ها قبل از سوی ماموران وزارت راه و ترابری مورد تعرض قرار گرفته به طوری که در طول هفته با بيل و كلنگ و بولدوزر به کار ویران کردن درياچه پریشان مشغول بودند! كاش اين ويراني تا همين جا خاتمه مي‌يافت، اما متاسفانه در ادامه خرابي‌ها و خشكسالي ها، ناگهان یک شب آتش به نیستان تالاب افتاد و مرگ صدها نوع جانور ساكن در آن را رقم زد. اتفاقاتی که در بالا یادی از آنها کردیم، چشمگیرترین چالش‌های محیط‌زیست سال 87 بودند که به علت جنجال‌های رسانه‌ای پررنگ شده بودند، اما نباید از یاد برد که بسیاری از زیستگاههای طبیعی و مصنوعی کشور در معرض هجوم و تعرض هستند که خلأ قانونی در زمینه مقابله با آن همچنان پررنگ‌ترین دغدغه دلسوزان محیط‌زیست کشور است. آرزوي 88 زیبا
وقتي تقويم به آخر رسیده محيط‌زيست سال را معكوس ورق مي‌زنيم و به روشني در می‌یابیم که سال 87 روزهای خوبی را براي دوستداران محيط‌زيست به ارمغان نیاورده و اکنون با کوله‌باری از مسائل و معضلات می‌رود تا خود را به سبزه و آب سفره هفت‌‌سین برساند!
بهار سال 87 با احداث جاده‌ای در تالاب انزلی آغاز شد و تابستانش با کم‌آبی درياچه اروميه به نيمه رسيد و بعد آتش‌سوزي جنگل گلستان، شهریور ماه تلخی را برای دلسوزان محیط‌زیست به یادگار گذاشت. احداث ميان‌گذر درياچه اروميه، شدت گرفتن آلودگي هواي پايتخت و بسياري بلاهای ديگر سر زیستگاههای طبیعی و مصنوعی کشورمان آمد که بروز پدیده كشند قرمز در خليج‌فارس و افزایش حجم آلاینده‌های زیست‌محیطی در تالاب‌های کشور تنها بخش کوچکی از آن است. اين اتفاقات وقتي تلخ تر می‌شود كه ردپای آثار سوء مديريت و بي‌توجهي مسؤولان در تک‌تک این موارد به طرز چشمگيري خودنمايي مي‌كند.
جاده‌اي برای مرگ طبيعت
جاده كنارگذر انزلي كه ساخت آن از سال 1377 در كنار تالاب این شهر ساحلی آغاز شده، پس از گذشت 10 سال همچنان نيمه‌كاره و مناقشه برانگیز باقیمانده است. اگرچه نياز به وجود چنین جاده‌ای در منطقه احساس مي‌شود، اما طبیعی است که نباید ساخت این جاده بدون در نظر گرفتن ملاحظات زیست‌محیطی باشد. مسؤولان سازمان حفاظت از محيط‌زيست كشور معتقدند كه ساخت اين جاده با طرح موجود نه‌تنها حيات تالاب بين‌المللي انزلي را با خطر نابودي مواجه ساخته، بلكه امكان مهار سيلاب‌ها از سوي تالاب را از بين برده و براي منطقه خطر‌آفرين شده است. تالاب انزلي زيستگاه 231 گونه گياهي و 138 گونه جانوري و عامل اصلي مهار سيلاب‌هاي 11 رودخانه بالادست به شمار مي‌رود. در کنار این مساله، حوادث تلخ دیگری نیز در راه است. به گفته کارشناسان محیط‌زیست، ساخت كنارگذر این مسیر، علاوه بر عبور از محدوده حفاظتي و گردشگري، باعث بروز خطرات جدی برای تالاب انزلی شده که شاهد آن تجاوز این کنار گذر به حریم شمالی تالاب است. ناگفته پیداست که همین مساله زمینه را برای دسترسی متخلفان به این بخش از دریاچه فراهم کرده است.
خشک شدن دومين درياچه شور دنيا
سال 87، تراز آب پارك ملي درياچه اروميه نسبت به سال قبل 43 سانتيمتر پايين‌تر رفت. خشك‌شدن تدريجي و پس‌روي آب درياچه به حدي نگران‌كننده اعلام شده که سازمان‌هاي بين‌المللي حاضر به همكاري با مسؤولان محيط‌زيست كشور شدند. با خشك شدن درياچه اروميه كه دومين درياچه شور در جهان است شوره‌زار حاصل از عقب‌نشيني آب، زمين‌هاي كشاورزي، مزارع، ساختمان‌ها و نواحي مسكوني و آبادي‌های اطراف را به لحاظ زيست‌محيطي تهديد می‌کند!
آتش سوزی چندباره پارك ملي گلستان
اول شهريور سال 87 پارك جنگلي گلستان براي چهارمين بار در آتش سوخت. اين آتش‌سوزي‌ها در كنار عمليات عمراني وزارت راه و ترابري خسارات زيادي بر اين منطقه وارد ساخته است. این در حالی است که تنها وسیله مهار آتش در چنین جنگل‌هایی که به تصویب سازمان حفاظت از محيط زيست و ستاد حوادث غير مترقبه كشور رسیده «بیل» است! جالب اینکه در کشورهای دیگر که حجم مراتع و جنگل‌هایشان نسبت به کشور ما کمتر است از امكانات بهتري براي اطفاي حريق اينگونه آتش‌سوزي‌ها استفاده می‌کنند.
آلودگي خزر خطرساز مي‌شود
پديده آلودگي دريا يك پديده جهاني است و بلایی نیست که تنها سر دریای خزر آمده باشد، اما حجم ورود آلاینده‌ها در این بخش به حدی است که آلودگی آب این دریاچه به یکی از چالش‌های اساسی محیط‌زیست کشور بدل شده است. در دهه‌هاي گذشته ورود آلاينده‌هاي مختلف با منشا انساني مانند فلزات سنگين، آلاينده‌هاي نفتي، پسماند كارخانجات و... به داخل محيط دریایی خزر به حد هشدار رسیده و حتی باعث انقراض نسل برخي از ماهيان بويژه ماهيان خاوياري شده است.
آلودگي هواي تهران همچنان ادامه دارد
آلودگي هواي تهران بويژه در پاييز امسال به تهديدي براي سلامت شهروندان تهرانی بدل شد. در این میان كارشناسان معتقدند خسارات ناشي از آلودگي هواي تهران به 10 ميليارد دلار هم خواهد رسيد! البته ناهماهنگي‌هايی ميان نهادهاي مسؤول بر ابعاد ماجرا افزوده و مهار بحران را با مشكلات بيشتري مواجه كرده است. عدم مديريت يكپارچه، كمبود ناوگان حمل و نقل عمومي، وجود خودروهاي فرسوده، تكنولوژي قديمي خودروها و... باعث شده که همچنان پایتخت نشینان هوای آلوده شهر 12 میلیونی را تحمل کنند که روزانه سه میلیون خودرو در آن تردد می‌کند.
كشند قرمز و جنوب بحران زده
پديده مرگبار كشند قرمز در خليج فارس و درياي عمان موجب مرگ بسياري از انواع آبزيان شده و اين تلفات در سواحل كشورهاي حاشيه خليج فارس از جمله ايران همچنان ادامه دارد. اين در حالي است كه به گفته كارشناسان محيط‌زيست، آلودگي خليج‌فارس به نيترات و فسفات و تخليه فاضلاب‌هاي شهري مهم‌ترين دليل تشديد اين فاجعه در منطقه است. به گفته کارشناسان، این پدیده می‌تواند عامل مرگ یا مریضی بسیاری از آبزیان باشد، اما هنوز هيچ راهكار عملي براي مقابله با آن اتخاذ نشده است. مسؤولان محیط‌زیست معتقدند کشند قرمز را تنها با صبر و استقامت می‌توان مهار کرد!
جزغاله شدن لاک‌پشت‌های پریشان
سال 87 با به آتش کشیده شدن چندين هكتار از نيزارهاي اطراف تالاب پريشان در حال به پایان رسیدن است. در این حادثه که به نظر عمدی می‌آید، هزاران پرنده مهاجر و لاك‌پشت و ديگر جانوران درياچه پريشان زنده زنده در آتش سوختند. درياچه پريشان كه به‌عنوان يكي از زيباترين درياچه‌هاي آب شيرين ايران مطرح بوده و به لحاظ زیست‌محیطی اکوسیستم پایداری دارد از مدت‌ها قبل از سوی ماموران وزارت راه و ترابری مورد تعرض قرار گرفته به طوری که در طول هفته با بيل و كلنگ و بولدوزر به کار ویران کردن درياچه پریشان مشغول بودند! كاش اين ويراني تا همين جا خاتمه مي‌يافت، اما متاسفانه در ادامه خرابي‌ها و خشكسالي ها، ناگهان یک شب آتش به نیستان تالاب افتاد و مرگ صدها نوع جانور ساكن در آن را رقم زد. اتفاقاتی که در بالا یادی از آنها کردیم، چشمگیرترین چالش‌های محیط‌زیست سال 87 بودند که به علت جنجال‌های رسانه‌ای پررنگ شده بودند، اما نباید از یاد برد که بسیاری از زیستگاههای طبیعی و مصنوعی کشور در معرض هجوم و تعرض هستند که خلأ قانونی در زمینه مقابله با آن همچنان پررنگ‌ترین دغدغه دلسوزان محیط‌زیست کشور است. ارسال نظر
پربیننده