در سال آبی منتهی به مهر 93 حجم آب مخازن سدهای خراسان شمالی به طور متوسط 35 درصد کاهش یافته که کمترین میزان از زمان بهره‌برداری سدهای استان محسوب می‌شود. به گزارش مهر، خراسان شمالی از جمله استان‌های نیمه خشک کشور به شمار می‌رود که همواره با مساله کمبود آب مواجه بوده اما در سال‌های اخیر با روند کاهش بارندگی و افزایش خشکسالی، کمبود آب در این استان به مرحله بحرانی رسیده است. در قالب برنامه‌های دوم و سوم توسعه کشور، 6 سد با مجموع توان تنظیم و کنترل سالانه 167 میلیون و ذخیره‌سازی 249 میلیون مترمکعب آب در شهرستان‌های مختلف خراسان شمالی احداث شد؛ سدهایی که افزون بر تأمین آب مورد نیاز برای مصارف شرب شهری و صنعتی، 20 هزار و 670 هکتار زمین کشاورزی و باغ را هم زیر پوشش شبکه‌های آبیاری خود قرار داده‌اند. در چند سال اخیر روند کاهش ذخایر آبی سدهای خراسان شمالی و به تبع آن مشکلات کم‌آبی در بخش کشاورزی و شرب تداوم داشته و مجموعه اقدامات انجام شده برای مقابله با این روند نیز نتوانسته تأثیر پایداری داشته باشد، چرا که بنا به نظر کارشناسان برای مقابله با بحران کم‌آبی روش‌های کوتاه‌مدت و حتی میان‌مدت چندان پاسخگو نبوده و تنها می‌توانند به عنوان مسکنی مقطعی عمل کنند حال آن که برای درمان پایدار این درد باید اقداماتی اساسی نظیر تغییر شیوه کشاورزی سنتی به صنعتی انجام شود. سال آبی از مهرماه شروع می‌شود و در سال آبی منتهی به مهر 93 بنا به اعلام شرکت آب منطقه‌ای خراسان شمالی حجم آب مخازن سدهای این استان به طور متوسط 35 درصد کاهش یافته که کمترین میزان از زمان بهره‌برداری سدهای استان محسوب می‌شود.
آب پاکی روی دست مردم ریخته شد
مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای خراسان شمالی در این زمینه در گفت‌وگو با مهر، می‌گوید: سدهای این استان در سال آبی جدید شرایط بی‌سابقه‌ای را تجربه می‌کنند، چرا که حجم آنها به کمترین میزان از زمان بهره‌برداری رسیده است. کاظم طاهریان می‌افزاید: در سال آبی منتهی به مهرماه 93 حجم آب مخازن سدهای خراسان شمالی در مقایسه با دوره درازمدت 10 ساله، از 21 تا 100 درصد و به طور متوسط 35 درصد کاهش داشته است. وی اظهار می‌کند: بیشترین کاهش حجم آب ذخایر سدهای استان در مقایسه با دوره درازمدت 10 ساله، مربوط به سد چری و اسفراین به ترتیب به میزان 100 و 77 درصد بوده، این در حالی است که ذخیره آب سدهای شیروان و شیریندره نیز به ترتیب 37 و 21 درصد کاهش داشته است. طاهریان با اشاره به اینکه در حال حاضر تنها 25 میلیون مترمکعب از آب ذخیره شده در سد شیرین دره بجنورد قابل بهره‌برداری است، اضافه می‌کند: اگر همین روند مصرف آب و کاهش بارندگی ادامه داشته باشد، با توجه به اینکه سد شیریندره منبع تأمین‌کننده آب شرب شهر بجنورد است، این سد در سال آینده حجم آب مطلوب قابل بهره‌برداری نخواهد داشت. وی تصریح می‌کند: با توجه به کاهش بارندگی در خراسان شمالی، کاهش حجم ذخایر سدهای این استان قابل پیش‌بینی بود، چرا که درسال آبی منتهی به مهر 93 متوسط بارش ثبت شده در ایستگاه‌های اندازه‌گیری شرکت آب منطقه‌ای خراسان شمالی 207 میلیمتر بود در حالی که این رقم در مقایسه با دوره درازمدت 10 ساله، 21 درصد کاهش داشته است.
مدیریت مصرف آب در بخش کشاورزی رمز عبور از بحران
یک کارشناس آب و توسعه پایدار در گفت‌وگو با مهر، با اشاره به بحران کم‌آبی و خشکسالی در اکثر مناطق ایران از جمله خراسان شمالی، اظهار می‌کند: متأسفانه در کنار شرایط خاص کشور ما از نظر جغرافیایی و آب و هوایی و کم‌آبی سابقه‌دار در ایران، مسائل دیگری نیز این مشکل را تشدید کرده است. مهدی کرمی می‌افزاید: در حالی که بیش از 90 درصد از منابع آب‌های سطحی و زیرزمینی کشور و خراسان شمالی در بخش کشاورزی مصرف می‌شود، شیوه کشاورزی و آبیاری در استان هنوز سنتی است، آن هم در شرایطی که راندمان آبیاری مزارع کشاورزی در خراسان شمالی در بهترین حالت به 35 درصد هم نمی‌رسد. به گفته وی در چنین شرایطی شاید تأکید بر صرفه‌جویی در بحث مصارف شهری و آب شرب مفید باشد اما درمان دائمی این مشکل نیست، چرا که سهم مصرف آب در بخش کشاورزی اصلا قابل قیاس با مصرف شهری و صنعتی نیست. کرمی تصریح می‌کند: با توجه به وضعیت کم‌آبی کشور، مسؤولان و کشاورزان راهی جز حرکت در مسیر مدرن کردن کشاورزی ندارند، چرا که در غیر این صورت در چند سال آینده شاهد مرگ کشاورزی و تبعات بسیار نگران‌کننده و ویرانگر آن خواهیم بود. این پژوهشگر می‌افزاید: در کوتاه‌مدت نیز باید کشاورزان و بهره‌برداران با توجه به شرایط و میزان آب موجود برنامه‌ها و الگوی کشت و آبیاری زمین‌های کشاورزی خود را تنظیم کنند و از دیگر سو با تدوین قوانینی مناسب، نقش نظارتی و هدایت دولت در زمینه رعایت الگوی کشت و بهبود روش‌های کشاورزی افزایش یابد، چرا که چاره‌ای جز این نیست.